پاورپوینت کامل سید محمدباقر حکیم

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل سید محمدباقر حکیم دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل سید محمدباقر حکیم،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل سید محمدباقر حکیم :

۱
ولادت۲
خاندان عالم پرور حکیم۳
سیر تحصیلى وتدریس۴
استادان و مربیان۵
آثار۵.۱
الف) قرآن۵.۲
ب) سیره اهل‌بیت علیهم‌السلام۵.۳
ج) فرهنگ اجتماعى و اقتصادى۵.۴
د) شرح حال۵.۵
ه) تاریخ۵.۶
و) فقه۵.۷
ح) جزوه‌ها۶
تربیت یافتگان مکتب شهید حکیم۷
فعالیّت‌هاى اجتماعى و فرهنگى۸
در عرصه سیاست۹
همراه با انقلاب، همگام با امام۱۰
ویژگى‌هاى اخلاقى۱۰.۱
الف) ساده زیستى۱۰.۲
ب) عبادت و تهجّد۱۰.۳
ج) تلاش و کوشش۱۰.۴
د) اخلاص و خدا محورى۱۱
از دیدگاه بزرگان۱۲
حکیم از منظر بیگانگان۱۳
شهادت طلبى۱۴
پیام رهبر معظم انقلاب۱۵
منابع مقاله۱۶
وابسته‌ها

حکیم، سید محمدباقر

نام
حکیم، سید محمدباقر

نام‎های دیگر

محمدباقربن سید محسن حکیم

نام پدر

سید محسن طباطبائی حکیم

متولد

سال ۱۳۵۸(ه‍.ق)

محل تولد

نجف اشرف

شهادت

۱۴۲۴ ق م۱۳۸۲ش

اساتید

آیت‌الله شهیدمحمدباقر صدر

آیت‌الله خویی

برخی آثار

الإمامه و أهل‌البیت علیهم‌السلام

القصص القرآنی

علوم القرآن

علوم قرآنی

الوحده الاسلامیه من منظور الثقلین

کد مؤلف

AUTHORCODE01707AUTHORCODE

برای دیگر کاربردها، حکیم (ابهام‌زدایی) را ببینید.

سید محمدباقر حکیم (۱۳۱۸- ۱۳۸۲ش)، فقیه، اصولی، از علمای تأثیر گذار در عراق در سده اخیر، رئیس مجلس اعلای شیعیان عراق، از بنیانگذاران حزب الدعوه الاسلامیه

ولادت

در سال ۲۰ مرداد ۱۳۱۸ش مطابق با۲۵ جمادى الاولى سال ۱۳۵۸ ق. در شهر مقدّس نجف اشرف، مرکز مرجعیّت دینى تشیّع متولّد شد. او فرزند آیت‌الله سیّد محسن طباطبایى حکیم، مرجع تقلید شیعیان جهان و نوه سیّد مهدى بن سیّد صالح بن سیّد احمد بن سیّد محمود حکیم بود.

خاندان عالم پرور حکیم

خاندان حکیم یکى از طوایف اصیل عراقى مى‌باشند که نسبشان از طریق حسن مثنى، به امام حسن بن على بن ابى طالب علیه‌السلام مى‌رسد.

اجداد خاندان طباطبایى حکیم از قرن دوم هجرى در عراق اقامت گزیده، در طول تاریخ در مقابل رویدادها و حوادث سیاسى ـ اجتماعى، وظایف شرعى و اجتماعى خود را به بهترین شکل انجام داده‌اند. از میان این خاندان، عالمان معروفى در طب، اخلاق، فقه و اصول ظهور کرده‌اند.

از افراد برجسته این خاندان، آیت‌الله سید محسن طباطبائی حکیم و تعداد زیادى از استادان و نخبگان حوزه علمیه نجف مى‌باشند که در میان میلیون‌ها نفر از مسلمانان عراق و خارج از آن احترام و عزّت خاصى دارند. این خاندان، همچنان که در میدان علم، اندیشه، جهاد و مبارزه، در خط مقدم قرار دارند، مظلومیت آنان نیز این گونه است. رژیم بعثى صدام، تنها در یک شب، حدود ۷۰ نفر از عالمان و مجتهدان این خاندان ـ از پیرمرد هشتاد ساله‌اى همچون آیت‌الله سیّد یوسف حکیم تا نوجوانى که هنوز به سن بلوغ نرسیده بود ـ را دستگیر و به جرم همکارى نکردن با دولت ظالم بعثى، تحت شدیدترین شکنجه‌هاى قرون وسطایى قرار داد. و بیست نفر از آنان را به شهادت رساند.

در حقیقت، خاندان حکیم، نماد مظلومیت عالمان مجاهد و شیعیان بوده‌اند.

سیر تحصیلى وتدریس

دوران رشد و نوجوانانى سیّد محمّدباقر، با حوادث تلخ و گزنده جنگ دوم جهانى همراه بود، ولى او با آن شرایط دشوار، شبانه روز به تحصیل علم و کسب فضایل و معارف مشعول بود.

تحصیل را از مکتب خانه‌هاى نجف آغاز و در مدرسه ابتدایى منتدى النّشر ادامه داد و از آن جا وارد حوزه علمیه شد. در دوازده سالگى کتاب‌هاى قطرالندى، شرح ابن عقیل، مغنى اللبیب، حاشیه ملاّ عبدالله، منطق مظفّر، مطول، منهاج الصّالحین و اللمعه الدمشقیه را در مدت کوتاهى فراگرفت و به درس‌هاى عالى حوزه گام نهاد. متون درسى این دوره، یعنى رسائل، مکاسب و کفایه الاصول را نیز تحصیل نمود و بعد از گذر از دروس عالى، در درس‌هاى خارج فقه و اصول شرکت کرد و در جلسات درسى ممتازترین استادان حوزه نجف، یعنى آیت‌الله خویى و علاّمه شهید سیّد محمّدباقر صدر، همچون ستاره‌اى درخشید. نبوغ علمى، قدرت اندیشه و استعداد فوق‌العاده آن روحانى پاک مرام، تجلیل و قدردانى مدرّسان و استادان حوزه را برانگیخت و او در سال ۱۳۸۴ ق. موفق به دریافت مدرک اجتهاد در فقه، اصول و علوم قرآنى گردید. وى آموخته‌هاى علمى و تحقیقى خود را با قدرت استدلال قوى و منطق عمیق در جلسه تدریس درس‌هاى سطح عالى، در مسجد هندى نجف اشرف به زیباترین شکل عرضه نمود و فرهیختگان و نخبگان عمق نگر حوزوى را گرد آورد. شهید حکیم تنها به علوم رایج حوزوى اکتفا نکرد، بلکه کرسى درس خود را از حوزه نجف به دانشگاه اصول دین بغداد توسعه داد، او خود این دانشگاه را با همکارى شهید صدر، علاّمه سیّد مرتضى عسکرى و سید مهدى حکیم بنیان نهاده بود.
علوم قرآنى، معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام، فلسفه، تحلیل سیاسى و تاریخى رخدادها و پى گیرى تحولات روز، از جمله موضوعات جلسات علمى اش در این دانشگاه بودند. شهید حکیم در مدت ۲۵ سال تدریس در حوزه نجف و دانشگاه بغداد، فضاى جدیدى را در حوزه و دانشگاه گشود و عالمان و دانشمندان برجسته‌اى را به عالم علم و دین تقدیم کرد.

سید محمّدباقر حکیم، افزون بر تربیت شاگردان و تألیف آثار سودمند دینى، اجتماعى و سیاسى، احساس کرد که در زمان معاصر، نیاز به مبلغان آگاه و بیدارگرى است که بر علوم جدید تسلّط داشته باشند و به همین جهت، در سال ۱۳۸۴ ق. مدرسه علوم اسلامى را در شهر نجف تأسیس کرد.

استادان و مربیان

اندیشمند متفکّر، شهید سیّد محمّد باقر حکیم، براى کسب دانش و تقویت بنیان علمى اش در محضر استادان ممتازى حضور یافت و از یافته‌ها واندوخته‌هاى گرانبهاى آنان کمال بهره را برد. از میان استادان و مربیان او، مى‌توان به عالمان برجسته ذیل اشاره نمود:

آیت‌الله خویی
او در درس فقه این مرجع عظیم الشّان حضور مى‌یافت و آیت‌الله خویى از وى کمال تجلیل را به عمل مى‌آورد و در مورد مسائل عراق و مشکلات نجف اشرف با وى مشورت مى‌کرد.
آیت‌الله سیّد محسن حکیم
او پدر شهید حکیم مى‌باشد که علاوه بر تربیت، در تعلیم وى نیز نقش به سزائى داشته است. او نیز متقابلاً به عنوان نماینده، معاون ومشاور تواناى علمى، سیاسى و فرهنگى پدرش عمل مى‌کردزیرا مورد اعتماد پدر و مرادش بود و در وکالت مطلقه‌اى که براى ایشان نوشته، با تعبیرات زیبایى او را به عنوان نماینده خود برگزیده بود. حضرت امام خمینى(ره) نیز در حاشیه این وکالت عظیم شهید حکیم نوشت که تمامى آن چه در وکالت مرحوم آیت‌الله سیّد محسن حکیم آمده است، تائید می‌گردد.
علاّمه شهید آیت‌الله شهیدمحمدباقر صدر
این استاد بى بدیل حوزه نجف، در رشد و شکوفایى شخصیت شهید حکیم سعى وافر داشته، با بذل عنایات خاص خود، او را محرم اسرار و گنجینه تمام طرح‌ها و افکار و اندیشه‌هاى انقلابى خود قرار داد. شهید صدر از شهید حکیم به عنوان «عضدى المفدى» (بازوى فداکار) نام مى‌برد. شهید حکیم اکثر دروس حوزوى را نزد آیت‌الله صدر فرا گرفته است. او بر این باور بود که آقاى صدر، رهبر شایسته و بنیانگذار انقلاب اسلامى عراق و الگوى مسلمانان مى‌باشد و به اندیشه‌هاى صائب و نوآورى‌هاى شهید صدر اعتقاد راسخ داشت. این استاد فرزانه، هنگام دستگیرى، شهید حکیم را به عنوان قائم مقام و جانشین خود برگزید.
آیت‌الله سیّد محمّدباقر موسوى مهرى رئیس تجمّع علماى شیعه کویت، در مورد ارتباط آقاى شهید حکیم با شهید صدر می‌گوید:
«ارتباط و علاقه شهید حکیم به استاد بزرگوارش، شهید صدر، آن قدر زیاد بود که از حدود استادى و شاگردى تجاوز کرده بود و آن دو یک روح در دو جسم بودند. نوشته‌ها و گفته‌هاى شهید حکیم شاهد این گفتار است.»
آیت‌الله شیخ مرتضى آل یاسین
او داماد علاّمه سیّد محمّد باقر صدر و از استادان شهید حکیم به شمار مى‌رود. شهید محمّدباقر حکیم در سال ۱۳۸۴ ق. از این استاد، مدرک اجتهاد در فقه، اصول و علوم قرآنى دریافت کرده است.
سیّد یوسف حکیم
وى برادر بزرگ شهید حکیم و یکى از استادان وى محسوب می‌شود. این استاد فرهیخته حوزه نجف توسط رژیم صدام مدّتى زندانى گردید. امام خمینى در این مورد فرمود:
«در عراق تعدادى از علماى را گرفته‌اند که من بعضى از آنها را می‌شناسم، مثل آقاى حاج سیّد یوسف حکیم».
در جاى دیگرى فرمود:
وقتى انسان مى‌بیند که شهید آقاى صدر، آن عالم فاضل را و همچنین همشیره ایشان را با چه وضعى شهید کردند و بعد هم با بیت مرحوم آقاى حکیم که آن قدر خدمت کرده‌اند که وقتى انسان ایشان را مى‌دید، به یاد قیامت مى‌افتاد، آن گونه رفتار نمودند، شدیداً متأثر می‌شود».

آثار

آیت‌الله شهید سیّد محمّدباقر حکیم، با این که در عالم سیاست از چهره‌هاى درخشان جهان تشیّع به شمار مى‌رفت، اما فعالیّت‌هاى فرهنگى و علمى اش تا حدودى ناشناخته مانده است و مبارزات فرهنگى آن بزرگوار در عرصه علم و فرهنگ، اگر مهم‌تر از مبارزات سیاسى اش نباشد، مطمئناً کمتر نبوده است که با نگاهى به فهرست تألیفات آن یگانه علم و سیاست، مى‌توان به حقیقت پى برد. آثار او در زمینه‌هاى علوم قرآنى، سیره اهل‌بیت علیهم‌السلام، حقوق، شرح حال بزرگان دینى، حکومت اسلامى و اندیشه‌هاى سیاسى، فرهنگى و اجتماعى، نشانگر شخصیت برجسته علمى و عملى اوست. آثار پژوهشى و تحقیقى وى عبارتند از:

الف) قرآن

القصص القرآنى که در موضوع شیوه داستان گویى قرآن و کتاب بندگى است. این کتاب متن درسى دانشگاه جهانى علوم اسلامى ایران به شمار مى‌رود. و با نام داستان‌هاى قرآنى، به فارسى ترجمه شده است. در این کتاب، داستان‌هاى قرآن بر اساس آیات و روایات و به دور از اسرائیلیّات مورد بررسى قرار گرفته است.
الظاهره الطاغوتیه فى القرآن.
تفسیر سوره حمد، با مقدمه‌اى در روش تفسیر که این کتاب نیز به فارسى ترجمه شده است.
تفسیر سوره‌هاى صف، جمعه، منافقون، حشر و تغابن.
الهدف من نزول القرآن.
مستشرقان و شبهات آنان درباره قرآن.
علوم القرآن در دو جلد که مجموعه درس‌هاى وى در دانشگاه اصول دین بغداد است و اخیراً بازنویسى و به فارسى نیز منتشر شده و به عنوان کتاب درسى در حوزه و دانشگاه تدریس شده است.
روش تزکیه در قرآن.

ب) سیره اهل‌بیت علیهم‌السلام

اهل البیت علیهم‌السلام و دورهم فى الدّفاع الاسلام که نقش اهل‌بیت علیهم‌السلام را در دفاع از اسلام بیان کرده است.
دور اهل‌بیت علیهم‌السلام فى بناء الجماعه الصالحه که پیرامون نقش اهل‌بیت علیهم‌السلام در ساختار جامعه صالح است و در دو جلد تألیف یافته است.
این دو اثر، از ارزشمندترین تألیفات او در زمینه سیره اجتماعى – سیاسى اهل‌بیت علیهم‌السلامدر رهبرى امّت مى‌باشد.
ثوره الامام الحسین علیه‌السلامدر این کتاب، اندیشه‌ها، موضع گیرى ها، جایگاه اجتماعى و مذهبى و دست آوردهاى انقلاب حسینى علیه‌السلاممورد تحلیل و بررسى قرار گرفته است.
زندگانى امام کاظم و امام جواد علیهما‌السلام.

ج) فرهنگ اجتماعى و اقتصادى

الحکم الاسلامى بین النظریه و التطبیقاین کتاب، مجموعه مقالاتى است که طى ۶ سال در موضوع حکومت اسلامى از تئورى تا عمل تنظیم گردیده و در آن انقلاب ایران به عنوان یکى از مصادیق بارز تأثیر اندیشه‌هاى اسلامى درتوفیق مردم در تغییرات اجتماعى و یکى از نمونه‌هاى حکومت اسلامى مطرح گردیده است.
حوار فى المرجعیه الدّینیهاین کتاب دیدگاه‌هاى آن شهید پیرامون حکومت اسلامى و نقش مرجعیّت در اداره جامعه است.
دور الفرد فى النظریه الاقتصادیه الاسلامیه.
مجموعه کتابهاى «المنهاج الثقافى السیاسى الاسلامى» که در شش عنوان منتشر شده و عبارتند از: العقیده، الاخلاق، النظام، التاریخ، المواقف و الرؤى و العلاقات.
المرجعیّه الاجتماعیهشهید حکیم تجربیّات خود را در فعالیّت‌هاى سیاسى ـ اجتماعى و نقش نظام تشکیلاتى و رهبرى اجتماعى را در این اثر شرح داده است.
حقوق الانسان من وجهه نظر اسلامیه که حقوق بشر را از دیدگاه اسلام بیان مى‌کند.
الوحده الاسلامیه من منظور الثقلین که چند بار در ایران و مصر چاپ شده و ترجمه فارسى آن نیز منتشر گردیده است.
النظریه الاسلامیه فى العلاقات الاجتماعیه که روابط اجتماعى را از منظر اسلام بررسى مى‌کند.
الاخوه الاسلامیه من منظر الثقلین.
النظریه الاسلامیه فى التحرک الاسلامى.
العلاقه بین القیاده الاسلامیه و الامه من خلال رویه نهج‌البلاغه که در آن رابطه رهبرى اسلامى با امّت، تشریح شده است.

د) شرح حال

دعبل الخزاعى شاعر اهل البیت علیهم‌السلام
لمعه عن مرجعیّه الامام الحکیم.
السیره العلمیه للشهید الصدر.
الشهید الصدر المواقف و التوجهات.

این دو اثر، درباره مواضع و چشم‌اندازهاى سیاسى، فکرى و علمى آیت‌الله شهید محمّدباقر صدر مى‌باشند.

ه) تاریخ

النّجف الاشرفاین کتاب در موضوع تاریخ حوزه علمیه نجف، جایگاه آن و وضعیّت فعلى حوزه نجف تألیف شده است.

و) فقه

تقریرات دروس مقدماتى سطح و خارج فقه. ز) سیاست و جنبش اسلامى
چهره دیگر رژیم عراق.
نظریه سیاسى شهید صدر.
جهاد مسلّحانه در اسلام.
جنگ تمدّن‌ها و قضیه فلسطین.
عراق، تحولات کنونى و آینده.
قضیه کردستان.
افکار و آراء جماعه العلماء.

آن مجتهد فرزانه، علاوه بر تألیفاتى که منتشر شده‌اند، مجموعه‌اى بسیار حجیم از سخنرانى‌ها و مقالاتى که در کنفرانس‌هاى اندیشه اسلامى، اقتصاد اسلامى، همایش‌هاى حج، وحدت اسلامى و مجمع جهانى اهل‌بیت علیهم‌السلام ارائه کرده، از خود به یادگار گذاشته که در سطح برترین و عالمانه‌ترین مقالات ارائه شده بوده و داراى نوآورى‌ها و مطالب سودمند بسیارى است.

بسیارى از این آثار هنوز به عرصه نشر راه نیافته است.

ح) جزوه‌ها

مصیبت حسینى و تقویت روحیه مقاومت.
آثار مرجعیّت امام حکیم.
مرجعیّت، وحدت، جهاد.
سیّد نقوى و مدرسه اهل‌بیت علیهم‌السلام
شهید سیّد مهدى حکیم و جنبش حزب‌الله.
شهید سید مهدى حکیم، جهاد، هجرت، شهادت.
عمل جهادى و پوشش سیاسى.
استراتژى آینده.
طرح سیاسى ـ نظامى.
انتفاضه ۱۵ شعبان ملّت عراق، تندیس ولایت اسلام.
گفت و گوها.
روش فرهنگى ـ سیاسى.

تربیت یافتگان مکتب شهید حکیم

شهید محراب نجف، در طول عمر ۶۶ ساله خویش، انسان‌هاى وارسته زیادى را تربیت کرد و به جامعه اسلامى تحویل داد. بسیارى از طلاّب، دانشجویان و جویندگان معارف عالى اسلامى از محضر وى بهره‌ها برده و جرعه‌هاى حیات بخش علمى نوشیدند. او در دانشگاه اصول دین بغداد، مسجد هندى نجف، در جلسات عزادارى مواکب الطلبه الجامعات و در دیگر عرصه‌هاى علمى و فرهنگى، در عراق و دیگر شهرهاى اسلامى، همواره شیفتگان مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام را سیراب مى‌کرد. تعدادى از معروفترین شاگردان وى عبارتنداز:

سیّد مرتضى کشمیرى.
سیّد عبدالصاحب حکیم، برادر کوچکتر او.
شهید سیّد عباس موسوى، دبیر کل سابق حزب‌الله لبنان.
سیّد محمّد باقر موسوى مهرى.
شیخ اسدالله حوشى.
شیخ عدنان زلغوط.
سیّد صدرالدّین قبانچى، فرزند علاّمه سیّد حسن قبانچى، صاحب مسند الامام علی علیه‌السلام.
سیّد حسن نورى.
شیخ حسن شحاده.
شیخ هادى ثامر.

فعالیّت‌هاى اجتماعى و فرهنگى

شهید حکیم در عرصه اجتماع و فرهنگ نیز نقش گستردهاى را ایفا نمود. برخى اقدامات وى در این زمینه عبارتند از:

تأسیس کتابخانه‌هایى به نام «مکتبه الامام الحکیم العامه» در شهرهاى مختلف عراق، براى جذب جوانان مبارز و انقلابى و طرح اسلام ناب محمّدى صلى‌الله‌علیه‌وآله.
تاسیس «مواکب الطلبه الجامعات» که با تشکیل هیئت‌هاى عزادارى، دانشجویان دانشگاه‌ها را هدایت و راهنمایى کرده و از انحرافات احتمالى باز مى‌داشت.
شرکت در کنفرانس بین‌المللى، به نمایندگى از سوى آیت‌الله حکیم مانند کنفرانس مکه مکرمه و کنفرانس اسلامى عمّان در اردندر سال ۱۳۸۷ ق.
تلاش براى نشر افکار اسلامى از طریق چاپ کتاب‌هاى مفید بزرگان دین به عنوان نمونه، او در اوج حکومت کمونیست‌ها در عراق، تمام مشکلات را به جان خرید و کتاب فلسفتناى شهید صدر را چاپ و منتشر کرد.
به عهده گرفتن ریاست شوراى عالى مجمع جهانى تقریب مذاهب اسلامى.
تاسیس دارالحکمه، شامل حوزه علمیه و مرکز چاپ ونشر.
ریاست مجمع تربیت نیروهاى انسانى، فرهنگى، سیاسى و اسلامى (مجمع الکوادر الاسلامیه).
قائم مقام ریاست شوراى عالى مجمع جهانى اهل‌بیت علیهم‌السلام
ریاست مرکز مطالعات تاریخ جدید عراق.
برگزارى گسترده همایش‌ها و جشن‌هاى ائمه علیهم‌السلام با رویکرد ملّى، سیاسى و اعتقادى، در نجف و شهرهاى مختلف عراق.

بزرگداشت عالمان و شخصیت‌هاى برجسته جهان اسلام، مسئولیت رهبرى حجّاج در زمان حیات پدر، رسیدگى به وضع طلاّب، تأسیس دفاتر عمومى اسلامى، تاسیس مدرسه علوم اسلامى در نجف، سفرهاى پر بار کویت، سوریه و انگلستان، حمایت از شیعیان لبنان و مردم مسلمان فلسطین، از دیگر فعالیّت‌هاى اجتماعى و فرهنگى آن شهید بزرگوار بوده است.

در عرصه سیاست

شهید حکیم از پدر گرامى اش آموخته بود که اگر معناى سیاست این است که امور مردم بر اساس اصول صحیح اصلاح شود و رفاه و آسایش بندگان خدا به دست آید ـ همچنان که ظاهر معناى صحیح سیاست همین است ـ اسلام، تمامش سیاست است و عالمان غیر از این کارى ندارند. شهید حکیم سیاست را در ردیف دیانت دانسته، از آن جانبدارى مى‌کرد.

او در ابتداى کار سیاسى خود، یک سازمان سیاسى اسلامى منظّم تشکیل داد که در آن گروه‌هاى مختلفى از دانش آموختگان دانشگاه‌ها، کارمندان، طلاّب و معلّمان از سویى با معارف اصیل اهل‌بیت علیهم‌السلام آشنا می‌شدند و از سوى دیگر براى مقابله با اندیشه‌ها و سازمان‌هاى غیر اسلامى آماده می‌گردیدند و افزون بر آن، رویدادهاى منطقه بر اساس تحلیل صحیح در جلسات آن انجام می‌گرفت.

وى در تأسیس حزب «الدعوه الاسلامیه» در کنار شهید صدر، محمّدمهدى حکیم و سیّد مرتضى عسکرى فعالیّت مى‌کرد و به فعالیّت‌هاى سیاسى ـ مردمى در آن حزب مى‌پرداخت.

او در همین راستا از جنبش‌ها و گروه‌هاى اسلامى دیگر چه در زمان حیات پدر گرامى اش و چه بعد از آن حمایت و پشتیبانى مى‌کرد.

اخلاص در عمل، بى پروایى، شجاعت، جرأت و تدبیر، از ویژگیهاى شهید سیّد محمّدباقر حکیم بود. شاخص ترین عمل سیاسى و تشکیلاتى شهید حکیم، تشکیل مجلس اعلاى شیعیان عراق بوده است.

این مجلس، بعد از تحوّلات اخیر آن کشور، یکى از سازمان‌هاى مؤثر، جدّى و فعّال در صحنه سیاسى عراق محسوب می‌شود.

همراه با انقلاب، همگام با امام

شهید حکیم به انقلاب اسلامى ایران و رهبرى آن علاقه شدیدى داشت. او می‌گفت: بر امّت اسلامى واجب است که از امام خمینى رحمه‌الله پیروى کنندزیرا در این امر، مصلحت مهم اسلامى وجود دارد. شهید حکیم در مورد انقلاب اسلامى ایران مى‌نویسد:

«انقلاب اسلامى و مردمى ایران در نوع خود بى نظیر است. انقلابى است که تمام گروه‌هاى ایرانى اعم از جوانان، طبقات مختلف اجتماعى اندیشمندان و رهبران دینى در آن شرکت داشتند. دو عامل اساسى در پیروزى انقلاب ایران دخیل بوده است۱. ماهیت دینى آن. ۲. رهبرى دینى و مردمى.

حضرت امام خمینى رحمه‌الله نیز براى وى احترام زیادى قائل بود و بارها وى را به ملاقات خصوصى پذیرفت. امام در یکى از ملاقات‌هایشان به او فرمود:

«من شما را به دو جهت دوست دارم اوّل آن که فرزند آیت‌الله سیّد محسن حکیم هستیددوم آن که مردى مجاهد فى سبیل الله مى‌باشید.

امام در نامه‌هاى خود از او با عبارات فرزند شجاع، برومند، نور چشم و مورد اعتماد یاد مى‌کند و در نامه‌اى که به آیت‌الله خامنه‌اى به عنوان ریاست جمهورى نوشت، از آقاى حکیم این گونه تجلیل کرد:

«جناب حجت‌الاسلام آقاى محمّدباقر حکیم از میهمانان عزیز این جانب و جمهورى اسلامى ایران است.»

ارتباط مستقیم و علاقه شدید به فکر و خط و مسلک امام خمینى، از ویژگى‌هاى بارز شهید حکیم بود. شهید حکیم همواره این کلام استادش سیّدمحمّد باقر صدر را در نظر داشت که گفته بود:

ذوبوا فى الامام الخمینى کما هو ذاب فى الاسلام در امام خمینى ذوب شویدهمچنان که او در اسلام ذوب شده است.

ویژگى‌هاى اخلاقى

الف) ساده زیستى

او از کودکى به تقوا، صبر و پایدارى در راه حق عشق مى‌ورزید. مانند فقیران زندگى مى‌کرد و با خوراکى بسیار ساده روزگار می‌گذارنید. او بر این باور بود که اگر چیزى از لوازم زندگى تهیه می‌شود، باید ارزش مادّى و معنوى آن سنجیده شود و به همسرش می‌گفت: فکر کن چیزى که قصد دارى بخرى، آیا ارزش دارد که در روز قیامت و روز حساب از آن باز خواست شود یا نه؟ اگر آن قدر ارزش ندارد، ضرورتى نیست که خودمان را به سختى بیندازیم. ما روحانى هستیم باید ساده تر از بقیه مردم زندگى کنیم و این هم براى دنیایمان خوب است و هم براى آخرتمان.

او در حالى زندگى ساده‌اى براى خود برگزیده بود که در بیت نام آورترین مرجع جهان تشیّع زندگى مى‌کرد و مى‌توانست بهترین زندگى تجمّلاتى و تشریفاتى را براى خودش تدارک، ببیندامّا سطح زندگى خود را همانند جدّش امیرالمؤمنین علیه‌السلام در حد فقرا و مستضعفان قرار داده بود.

ب) عبادت و تهجّد

او به نافله‌هاى شب بسیار اهمیت مى‌داد و اگر در جلسه‌اى فرصت نمى یافت نافله نمازى را بخواند، قضاى آن را پس از اتمام جلسه یا روز بعد به جا مى‌آورد. هر روز یک جزء قرآن مى‌خواند. هرگز نماز شبش را ترک نمى کرد و هنگامى که دکتر به او گفته بود: روزى ۴۰ دقیقه قدم بزن چون فعالیّت حرکتى شما کم است، وى در منزل، روزانه وقت معیّنى را براى قدم زدن انتخاب کرده بود و در حین قدم زدن، نافله مى‌خواند. همیشه می‌گفت: انسان باید با خدا ارتباط برقرار کند و دعا خواندن، صرفاً به لفظ و تحرّک لبها کافى نیست. خیلى وقت‌ها در نماز حال خوشى پیدا مى‌کرد و ارتباط عاشقانه‌اى با خالق پیدا مى‌کرد. آن شهید وارسته علاقه داشت که نمازهاى مستحبى را در تاریکى بخواند و هنگام خواندن دعا اشک مى‌ریخت و راز و نیاز مى‌کرد.

هر کس با خدا بود، عزیز دل او بود. میزان علاقه‌اش به افراد، بر اساس تدیّن و ایمان آنان بودو روابطش نیز بر اساس دین و ایمان بود و نه بر اساس مصلحت و آشنایى ظاهرى.

ج) تلاش و کوشش

اهتمام به کار و فعالیّت شبانه روزى، همواره در زندگى شهید حکیم حاکم بود. او در اواخر عمرش، اصلاً استراحت نداشت و تمام نامه‌هایى که برایش مى‌رسید، شخصاً مطالعه کرده، پاسخ می‌گفت.

بسیار اهل مطالعه و نگارش بود و هیچ فرصت خالى نداشت. او یا عبادت مى‌کرد و یا کار و مطالعه و نگارش. کتاب‌هاى به جاى مانده از وى، نشانگر فعالیّت‌هاى خستگى ناپذیر اوست.

د) اخلاص و خدا محورى

شهید حکیم از لحاظ تدیّن، ارتباط با خدا، اخلاق، خدمت به مردم، گشاده رویى و سعه صدر در اوج بود. او می‌گفت:

براى خدا کار کنیداگر براى انسان‌ها کار کنید، بدانید که انسان از نسیان آفریده شده، فراموش خواهد کردپس براى خدا کار کنید و هر قدمى بر مى‌دارید، براى خدا باشد تا مغبون نشوید.

او می‌گفت: انسان باید همواره با خدا تجارت کند و با خدا معامله کند و با این عقیده بود که تمام هستى و زندگى اش را با خدا معامله کرد و سرانجام به فیض شهادت نائل شد.

از دیگر ویژگى‌هاى اخلاقى این عارف به خدا پیوسته، معاشرت صحیح با خانواده، تربیت فرزندان شایسته، برگزارى مراسم عزادارى براى سیّدالشّهداء علیه‌السلام در زیباترین شکل و با شور و حال وصف ناپذیر، دلجویى از مؤمنان، دیدار با محرومان و جوانان، قدرت احتجاج و استدلال شگفت انگیز، احترام به مرجعیّت، متانت، سخاوت، غیرت دینى، تدبیر و دوراندیشى بوده است.

از دیدگاه بزرگان

این رهبر دوراندیش شیعیان عراق، چنان در سطح جهان درخشیده بود که آرا و افکار بسیارى از اندیشوران جهان اسلام را به خود متوجه کرده بود و آنان با کمال اخلاص و ادب به او ارادت مى‌ورزیدند. نمونه‌هایى از این ابراز ارادات‌ها را با هم مى‌خوانیم:

آیت‌الله سیّد مرتضى کشمیرى:
«شهید آیت‌الله حکیم اخلاص بسیار زیادى داشت. در تمام امور با اخلاص کامل فعالیّت مى‌کردفردى بسیار متدین، اجتماعى و اخلاقى بودبه علما و مراجع و اهل قلم احترام خاصى داشت. برخى شخصیت‌ها علم، معرفت و سیاست دارندولى در جنبه اجتماعى ضعیفند، ولى آیت‌الله حکیم در تمامى ابعاد قوى بودبه تمامى افراد چه عالم، چه روستایى، عشایر و… احترام ویژه‌اى قائل بود.»
آیت‌الله سیّد محمّدتقى مدرّسى:
«شهید حکیم، یکى از مؤثّرترین و بارزترین شخصیت‌هایى است که از همان جوانى در پى ایجاد تحوّل و پویایى در حوزه نجف بود. از مهمترین اندیشه‌هاى سیاسى آن شهید، محوریّت حوزه و مرجعیّت، در تمام تصمیم گیرى‌هاى سیاسى است و این اندیشه، یکى از اساسى ترین تفکّرات جریان‌هاى اصیل شیعه به شمار مى‌رود».
سیّد حسن نصرالله، دبیر کل حزب‌الله لبنان:
«شهید سیّد محمّد باقر حکیم همیشه در طول س