پاورپوینت کامل مرثیه‌سرایی (شعر عاشورایی)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل مرثیه‌سرایی (شعر عاشورایی) دارای ۵۸ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل مرثیه‌سرایی (شعر عاشورایی)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل مرثیه‌سرایی (شعر عاشورایی) :

منبع: پاورپوینت کامل مرثیه‌سرایی (شعر عاشورایی)

پاورپوینت کامل مرثیه‌سرایی (شعر عاشورایی) به دلیل عمق فاجعه عاشورا و تأثیر آن بر روحیه جامعه، در تاریخ ادبیات عرب جایگاه خاصی دارد.
به طور کلی شعر در ادب عرب از دیرباز جایگاه ویژه‌ای داشته و در دوران جاهلیت و صدر اسلام به عنوان ابزاری مؤثر برای جلب عاطفه و تحریک احساسات به کار رفته است.
ائمه اطهار (علیهم‌السّلام) نیز با ترغیب شاعران، نقش مهمی در حفظ و گسترش این ادب ایفا کرده‌اند.
شعر حسینی نه تنها به عنوان ابزاری برای مدح و مرثیه، بلکه به عنوان سلاحی در برابر ظلم و بی‌عدالتی شناخته می‌شود.

فهرست مندرجات

۱ – جایگاه شعر در میان اعراب
۱.۱ – شعر بعد از اسلام
۲ – ائمه اطهار و شعر
۲.۱ – عاشورا و شعر
۲.۲ – ویژگی‌های شعر حسینی
۳ – انگیزه‌های شاعران حسینی
۴ – رثا یا مرثیه
۴.۱ – تعریف
۵ – تاثیرات اشعار حسینی
۶ – تاریخ مرثیه
۷ – حاکمان و شاعران مدیحه‌سرا
۸ – نقش ائمه در شکوفایی ادب حسینی
۹ – شاعران حریم ولایت
۹.۱ – امامی ابن الرومی و امیر ابو فراس حمدانی
۹.۲ – دعبل
۹.۳ – ابو فراس
۹.۴ – عالمان شاعر
۹.۵ – شیخ کاظم ازری بغدادی
۱۰ – ائمه اطهار و شاعران
۱۱ – شاعران از مذاهب دیگر
۱۲ – پانویس
۱۳ – منبع

۱ – جایگاه شعر در میان اعراب

اهمیت شعر و جایگاه آن در ادب از دیرباز مورد توجه‌ ناقدان شعر و ادب بوده است.
در گذشته، این فن به دلایل بسیار، از جمله: ماندگاری در حافظه و دل‌پذیری آن به دلیل داشتن طنین آهنگین بر بسیاری از فنون دیگر عرب سروری داشته است.
از ده‌ها سال پیش از ظهور اسلام، شعر عربی در سرزمین‌های عرب‌نشین، یکی از مؤثرترین وسیله‌ها برای جلب عاطفه و یا تحریک دشمنی بوده است چه بسیار قصیده‌ها و یا قطعه‌ها که سروده شده و سرودن و بر زبان افتادن آن، شخصی یا مردمی را در ذهن همگان بزرگ کرده و یا از قدر آنان کاسته است.
تاثیر شعر در عاطفه و روحیه‌ی مردم آن منطقه بیش از نقاط دیگر است و به همین دلیل در دوران جاهلیت و صدر اسلام قبیله‌ها در جلب شاعران مدیحه‌سرا بر یکدیگر پیشی می‌گرفتند.

[۱] زندگانی فاطمه (سلام‌الله‌علیها)، ج۱، ص۱۸۸.

۱.۱ – شعر بعد از اسلام

با تاسیس حکومت اسلامی در مدینه، قسمتی از شعر در خدمت دین به کار گرفته شد، و در نبردهای بزرگ بدر، احد، احزاب و دیگر درگیری‌ها شاعران دو طرف متخاصم می‌کوشیدند در سروده‌ها، پیروزی‌های خود را بزرگ جلوه دهند و یا زیانی را که دیده‌اند‌ اندک به شمار آورند.
در اردوی پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) شاعرانی می‌زیستند که همگام با رزمندگان بر مخالفان حمله می‌بردند و رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) به آنان می‌فرمود: «شعر شما همچون تیر بر دشمنان کارگر است».

[۲] مسند احمد، به نقل از معجم الفهرس ذیل کلمه‌ی شعر.

در نبرد جمل هنگامی که صف علوی و عثمانی مشخص شد و از نو، عرب روی‌درروی هم ایستاد، شاعران دو صف به سنت دیرین به مفاخره، برخاستند و این روش در سراسر جنگ‌های زمان امام علی (علیه‌السّلام) ادامه داشت.

جاحظ به نقل از «عبد الصمد بن الفضل الرقّاشی» ماندگاری شعر خوب را به مراتب بیش از نثر خوب می‌شمارد و معتقد است از نثر بیش از یک دهم باقی نمانده. و از شعر بیش از یک دهم از بین نرفته؛ در حالی‌ که نثر خوب عرب بیش از شعر او بوده است.

[۳] الجاحظ، البیان و التبیین، ج۱، ص۲۸۷.

۲ – ائمه اطهار و شعر

شاید از همین‌رو است که ائمه‌ی اطهار (علیهم‌السّلام) برای انتشار مکتب اهل بیت (علیهم‌السّلام) ترغیب به سرودن شعر و تشویق شاعران خصوصا در مرثیه‌سرایی بر امام حسین (علیه‌السّلام) نموده‌اند.
از صدر اسلام تاکنون، با تمسک به سنت رسول اللّه (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) از شعر، به عنوان سلاحی کارآمد در تهاجم و دفاع استفاده گردیده است.

[۴] «قال رسول اللّه:ما یمنع القوم الذین نصروا رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ سَلَّمَ بأسیافهم، أن ینصروه بألسنتهم؟.» ابن اثیر، عزالدین،، اسد الغابه، ج۲، ص۵.

۲.۱ – عاشورا و شعر

دوره‌ی بیست ساله‌ی حکومت معاویه و فشار سختی که در این دوره بر شیعیان وارد شد، مجالی نداد تا شاعران علوی‌ اندیشه‌های خود را در قالب کلمات موزون بریزند. اما فاجعه‌ی محرم سال ۶۱ هجری و استخفافی که خاندان ابوسفیان و به دنبال آن آل‌مروان به دین و خاندان پیامبر نمودند موجب شد که پس از مرگ یزید، زبان مدیحه‌سرایان آل رسول (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) گشوده شود.
از دوره‌ی حکومت مروانیان این نمونه از شعرها بر زبانها افتاد.

[۵] زندگانی فاطمه‌زهرا (سلام‌الله‌علیها)، ج۱، ص۱۸۸ – ۱۸۹.

شاید به جرات بتوان ادعا کرد در کمتر حادثه‌ای، شاعران بسان این حادثه، به میدان آمده و با سوزوگداز درونی و حماسه و خروش بیرونی از واقعه سخن گفته باشند!

۲.۲ – ویژگی‌های شعر حسینی

چهارده قرن از وقوع حادثه‌ی کربلا می‌گذرد و به شهادت تاریخ در سوگ هیچ انسانی از آدم تا خاتم، آن‌قدر مرثیه که در سوگ ابا‌عبداللّه (علیه‌السّلام) سروده شده است، پدید نیامده و شعر سروده نشده است و گذشت زمان و مرور دهور آن را هر سال از سال پیش زنده‌تر و شکوهمندتر ساخته است.
شعر حسینی به خاطر وجود روح حماسی موجب خشم ظالمین شد و باعث شد به صورت رمزی برای پیکار و حتی حق‌طلبی مبدل شود.
شعر حسینی سینه‌ به‌ سینه جزئیات حادثه‌ی کربلا را نقل کرد تا موجب جاودانگی آن شود و به دلیل ورود به مجالس و منابر، پایگاه مردمی مناسبی کسب نمود و حتی به خاطر علقه‌های قلبی و فکری مردم به سرعت در حافظه‌ی آنان جای گرفت و گاهی به صورت ضرب المثل هم درآمد.

[۶] از شاعر معاصر محسن ابو الحب:«ان کان دین محمد لا یستقم الا بقتلی فیا سیوف خذینی» شبّر، جواد، ادب الطف، ج۹، ص۳۳۳.

شعر حسینی یکی از عاطفی‌ترین، تاثیرگذارترین و صادق‌ترین اشعار در ادب عرب محسوب می‌گردد.
شدت فاجعه‌ی عاشورا، فشار و بی‌عدالتی حاکمان، سوز و شور دینی، بی‌نظیری حماسه‌ی حسین و ترغیب ائمه اهل بیت (علیهم‌السّلام) از عوامل موثر در نشات و شکوفایی این ادب به شمار می‌آید.

در مقابل ترغیب و تشویق ائمه (علیهم‌السّلام)، تحذیر و تهدید حاکمان به خصوص در عصر بنی امیه و بنی عباس شدت می‌یابد. لیکن از اوج‌گیری این ادب نمی‌کاهد، بلکه بر شور آن می‌افزاید.

۳ – انگیزه‌های شاعران حسینی

مهم‌ترین عوامل و انگیزه‌هایی را که باعث شد شاعران در مدح امام حسین (علیه‌السّلام) و کربلای او شعر بسرایند عبارت‌اند از:
• ثواب و وصول به اجر اخروی،
• تعلّقات اعتقادی و وابستگی مذهبی،
• شیفتگی به این حماسه بزرگ،
• حبّ اهل بیت (علیهم‌السّلام)،
و بالاخره عمق فاجعه و شدت تراژدی عاشورا، شدت فاجعه‌ی کربلا، اشک و احساس شاعر را بی‌اختیار به جوشش واداشت و در شعر و ادب سرازیر نمود. از این‌رو است که «رثا»

[۷] در لغت گریستن بر مرده و ذکر محامد وی و نوحه‌سرایی و تاسف از درگذشت او را می‌گویند و مرثیه، ساختن شعری در رثای کسی است که جهان را بدرود گفته و به دیار باقی شتافته است.

یکی از برجسته‌ترین اغراض شعر حسینی در همه‌ی دوره‌ها به شمار آمده است.

از دیگر سو، ضربه‌ی بیدارگری که امام حسین (علیه‌السّلام) بر غیرت خفته‌ی دینی نواخت، شور و سوز احیای سنت پیامبر (صلّی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) و عطش حاکمیت صالحان را در جامعه زنده کرد و در قالب اشعار حماسی به دامان ادب ریخت.

۴ – رثا یا مرثیه

۴.۱ – تعریف

در اصطلاح ادب، رثا یا مرثیه بر اشعاری اطلاق می‌شود که در ماتم گذشتگان و تعزیت یاران و بازماندگان و اظهار تاسف بر مرگ پادشاهان و بزرگان و ذکر مصائب ائمه‌ی اطهار (علیهم‌السّلام) مخصوصا سید الشهداء (علیه‌السّلام) و دیگر شهدای کربلا و ذکر مناقب و مکارم و تجلیل از مقام و منزلت شخص متوفی و بزرگ نشان دادن واقعه و تعظیم مصیبت و دعوت ماتم‌زدگان به صبر و سکون و معانی دیگری از این قبیل سروده شده است.
آنگونه مراثی که در رثای عزیزان سروده شده است از آن‌جا که از دلی سوخته و جانی‌اندوهگین برخاسته بازگوکننده احساسات و عواطف درونی و واقعی شاعر است و در شمار زیباترین اشعار قرار دارد.

۵ – تاثیرات اشعار حسینی

شاعران شیعی برای تحریک احساس مردم از بازگو کردن ستم‌هایی که بر حسین شهید رفت، دریغ نکردند.
نمونه شعرهایی که در ستایش و یا سوگ و دلاوری او سروده شده فراوان است.

شعر، رساترین زبان در بیان فاجعه و کارسازترین وسیله در تبلیغ واقعه به شمار می‌رود، شعر تمام عیار به جز لطافت خیال، استواری‌اندیشه را نیز با خود دارد. لذا از طرفی، جذب قلوب می‌شود و از طرف دیگر جلب عقول می‌کند و بدین‌سان ایمان می‌آفریند و سپس عمل.

۶ – تاریخ مرثیه

در نگاهی به تاریخ، اولین مرثیه‌ساز و مرثیه‌خوان سید شهیدان را مادر بزرگوارش فاطمه (سلام‌الله‌علیها) می‌یابیم و سپس داغداران دیگر از اولاد معصوم آن حضرت، بشارت‌دهندگان، تشویق‌کنندگان و صله‌پردازان مرثیه‌گویان را.

[۸] علامه مجلسی، بحار الانوار، ج۴۴، ص۲۷۸-۲۹۶.

تاریخ نام نخستین کسانی را که درباره‌ی فاجعه‌ی عاشورا بعد از اهل بیت (علیهم‌السّلام) مرثیه سروده‌اند را ثبت کرده است.
«خوارزمی» اولین شعر حسینی ر