پاورپوینت کامل عقل (فقه سیاسی)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل عقل (فقه سیاسی) دارای ۴۵ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل عقل (فقه سیاسی)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل عقل (فقه سیاسی) :

منبع: پاورپوینت کامل عقل (فقه سیاسی)

مقالات مرتبط: عقل (مقالات مرتبط).

عقل در فقه اسلامی یکی از ادله اربعه و منبع استنباط احکام شرعی در موارد فقدان نص از قرآن و سنت است.
فقهای شیعه میان دو رویکرد اخباری و اصولی در اعتبار عقل اختلاف دارند؛ اخباریون منکر کاربرد عقل‌اند و اصولیان آن را مکمل وحی می‌دانند.
از دیدگاه اصولیان، شرع و عقل هماهنگ‌اند و احکام الهی مبتنی بر مصالح و مفاسد واقعی‌اند که عقل می‌تواند آن‌ها را درک کند.
در فقه شیعه، کاربرد عقل در دو حوزه مستقلات عقلیه و غیرمستقلات عقلیه بررسی می‌شود؛ در اولی عقل به‌ طور مستقل حکم شرعی را کشف می‌کند و در دومی آن را با قواعد شرعی ترکیب می‌نماید.
در موارد سکوت شرع، عقل می‌تواند قواعد حقوقی و اخلاقی را بر پایه مصالح انسانی استنباط کند، مشروط بر آن‌که استدلال قطعی و خالی از ظن باشد.
در فقه اهل سنت نیز عقل از طریق قیاس، استحسان و مصالح مرسله به کار گرفته می‌شود، هرچند میزان پذیرش آن در میان مذاهب متفاوت است.
نقش بنیادین عقل در فقه اسلامی نه در تشریع، بلکه در کشف، تبیین احکام الهی و تنظیم روابط انسانی و اجتماعی تبلور می‌یابد.

فهرست مندرجات

۱ – جایگاه عقل در اسلام
۲ – دیدگاه‌های مختلف درباره نقش عقل
۳ – عقل و نظام حقوقی اسلام
۴ – تفاوت عقل و اجماع در اصول فقه
۴.۱ – نقش عقل و اجماع در کشف احکام
۴.۲ – عقل در کشف امور مسکوت مانده
۴.۳ – گستره کاربرد عقل در استنباط احکام
۵ – موارد سکوت در کتاب و سنت
۶ – استناد به نهج‌البلاغه درباره سکوت شرع
۷ – گستره آزادی انسان در شرع
۸ – عرصه‌های فعالیت عقل در حقوق اسلامى
۹ – جایگاه عقل در نظام حقوقی اسلام
۱۰ – اقسام کاربرد عقل در فقه شیعه
۱۱ – عقل در فقه اهل سنت
۱۲ – پانویس
۱۳ – منبع

۱ – جایگاه عقل در اسلام

عقل یکى از ادلّه اربعه و به عنوان یکى از منابع استنباط احکام اسلامى محسوب مى‌شود.
فقهاى شیعه عقل را به عنوان یکى از ادله چهارگانه فقه درآورده‌اند ولى کاربرد آن را منحصر به مواردى مى‌دانند که نصى از قرآن و سنت وجود نداشته باشد.

۲ – دیدگاه‌های مختلف درباره نقش عقل

در میان فقها شیعه گروهى (اخباریون)، منکر کاربرد عقل هستند و معتقدند همه احکام و قوانین مورد نیاز بشر در کتاب و سنت بیان شده و موارد سکوت قانون (ما لا نص فیه) وجود ندارد.
به عقیده اکثریت فقهاى شیعه (اصولیون) شرع با زبان عقل با انسان سخن گفته و عقل و وحى، دو چراغ پر فروغ، فرا راه زندگى انسان قرار داده شده است.
شرع آن‌چه را که عقل درک مى‌کرده، تأیید کرده و به آن ارشاد کرده و آن‌چه را که از درکش ناتوان بوده راهنمایش کرده است.

۳ – عقل و نظام حقوقی اسلام

از آن‌جا که تمامى احکام الهى مبتنى بر مصالح و مفاسد واقعى و براساس واقع نظرى و به مصلحت انسان است، نظام حقوقى اسلام مبتنى بر حق و عدل و نتیجتا عقلانى است.
به این معنا که هرگاه عقل از راهى به شناخت کامل این واقعیت‌ها، حقائق، مصالح و مفاسد نائل شود، او هم همان را انتخاب خواهد کرد، که شرع فرمان داده است.
بنابراین در مواردی‌که به مقتضاى دلیل قطعى عقلى مى‌توان قاعده حقوقى را کشف کرد، در چنین مواردى اگر نصى وجود داشته باشد، اوامر شرع نسبت به آن‌ها حالت ارشادى پیدا مى‌کند و از حالت مولوى (فرمان راندن) خارج مى‌شود.
در اصول فقه به این موارد مستقلات عقلیه گفته مى‌شود و عقل در این حالت حکم شرع را در حقیقت کشف مى‌کند و فقیه از راه عقل به مضمون وحی مى‌رسد، اما نه به آن معنا که عقل خود منبع کشف حقوقى است، زیرا منبع اصلى وحى است، بلکه به این معنا که عقل مى‌تواند راهى به شناخت وحى پیدا کند.
در این‌جا اصالت عقل، رأى و تبعیت شرع از عقل مطرح نیست، بلکه مضمون اعتبار عقل (حجیت) در مستقلات عقلیه به معناى تطابق عقل و شرع است.

۴ – تفاوت عقل و اجماع در اصول فقه

با این توضیح مى‌توان به فرق اصولى عقل و اجماع پى برد و این فرق را به چند صورت بیان کرد:

۴.۱ – نقش عقل و اجماع در کشف احکام

اجماع راهى براى کشف سنت است، ولى عقل کشف از سنت نمى‌کند، بلکه مانند سنت مستقیم مضمون وحى یعنى احکام الهی را کشف و بیان مى‌نماید.
در این‌جا مى‌توانیم مسئله لزوم مراعات عدالت در روابط فیمابین ملت‌ها را به عنوان مثالى براى مستقلات عقلیه مورد بحث قرار دهیم.
بى‌شک این اصل به عنوان یک قاعده حقوقى، از نظر عقلى حاکم بر روابط بین‌المللی است و این «باید» را عقل بدون تردید کشف و طبق آن حکم مى‌کند.
بى‌عدالتى را مردود و مخالف با نظم آفرینش و طبیعت انسان و زندگى اجتماعى او مى‌داند.
در این صورت فقیه به‌ طور قطعى و غیر قابل تردید، آن‌چه را که خدا از انسان خواسته به دست آورده و تردیدى ندارد که حکم الهى همان است که عقل قطعى به آن رسیده است و همان طور که سنت کشف از حکم الهى مى‌کرد، اینک عقل نیز به کشف حکم الهى نائل شده است.

۴.۲ – عقل در کشف امور مسکوت مانده

از آن‌جا که عقل گاه موارد مسکوت مانده را نیز کشف مى‌کند، هرگاه ما چنین فرضى را در شریعت داشته باشیم که پاره‌اى از امور در زبان شرع و وحى مسکوت گذارده شده است.

[۱] صالح، صبحی، نهج البلاغه، ص۴۸۷، حکمت ۱۰۵.

در این صورت کشف از راه عقل در ردیف وحى قرار مى‌گیرد، به این معنا که گاه احکام الهى را از راه وحى به دست مى‌آوریم و گاه عقل جایگزین وحى – در موارد مسکوت مانده – مى‌شود.

۴.۳ – گستره کاربرد عقل در استنباط احکام

اجماع فقط در جایى کاربرد دارد که نصى از کتاب و سنت وجود نداشته باشد.
ولى عقل در تمامى موارد مى‌تواند با استدلال و تعمق به نتایج قطعى برسد.
هرگاه با وجود نص صریح قطعى که از کتاب و سنت به دست آورده به نتایجى قطعى برسد که با مفاد کتاب و سنت وفق نمی‌دهد، ناگزیر نص قطعى از کتاب و سنت موجب احتمال اشتباه عقل در استدلال خویش مى‌شود و با چنین احتمالى شناخت عقل از قطى و جزمى بودن بیرون مى‌رود.
اما در صورت تطابق شناخت عقلى با مفاد کتاب و سنت براى آن‌که بیان شرع از بیهوده بودن به دور باشد، فقها نص شرعى را حمل بر ارشاد و امضاى حکم عقل مى‌کنند.
حالت سوم آن است که عقل به‌ طور قطعى به شناخت یک قاعده حقوقى الزام‌آور برسد و در نص کتاب و سنت وجود نداشته باشد و این همان صورتى است که در فرض «ب» درباره آن بحث کردیم.

۵ – موارد سکوت در کتاب و سنت

نکته‌اى که در این‌جا قابل بررسى است این است که این موارد چرا در کتاب و سنت مسکوت گذارده شده‌؟ در این‌جا چند احتمال وجود دارد:

۱. چنین مواردى از احکام الهى بوده، ولى در کتاب و سنت بیان نشده چون عقل توان رسیدن به آن موارد را داشته و شرع کشف آن‌ها را به عقل واگذار کرده است.

مانند علوم و شناخت قوانین حاکم برجهان آفرینش که قسمتى را کتاب و سنت بیان کرده و بخشى را به کشف و شناخت عقل بشرى واگذار کرده است.

۲. با وجود این‌که از احکام الهى بوده در کتاب و سنت نیامده و فراموش شده و یا مهمل گذارده شده است.

ولى این احتمال نمى‌تواند مف