پاورپوینت کامل کَتْب (مفردات‌قرآن)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل کَتْب (مفردات‌قرآن) دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل کَتْب (مفردات‌قرآن)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل کَتْب (مفردات‌قرآن) :

منبع: کَتْب (قاموس قرآن (جلد ۶))

مقالات مرتبط: مُکاتَبَه (لغات‌قرآن)، کِتاب (مفردات‌نهج‌البلاغه)، کتابت.

کَتْب (به فتح کاف و سکون باء) و کِتاب و کِتابه (به کسر کاف) از واژگان قرآن کریم به معنای نوشتن است. کتاب و کتابت بر اثبات و تقدیر و ایجاب و واجب و اراده اطلاق می‌شود و این معانی در قرآن کریم بسیار است.
مشتقات کتب که در آیات قرآن به کار رفته است عبارتند از:

اِکْتِتاب (به کسر الف و تاء و سکون کاف) به معنای نوشتن و استنساخ؛
عبد مُکاتَب (به ضم میم و فتح تاء) آن را گویند که آقایش با وی قرار گذاشته، به شرط پرداخت مبلغی آزادش کند.

فهرست مندرجات

۱ – معنای کَتْب، کِتاب و کِتابه
۲ – کاربردها
۲.۱ – به معنای نوشتن
۲.۱.۱ – یَکْتُبُونَ‌ الْکِتابَ‌ (آیه ۷۹ سوره بقره)
۲.۱.۲ – لْیَکْتُبْ‌ – کاتِبٌ‌ (آیه ۲۸۲ سوره بقره)
۲.۲ – به معنای صحیفه و نوشته
۲.۲.۱ – الْکِتابِ‌ – کِتاباً (آیه ۱۵۳ سوره نساء)
۲.۳ – به معنای مکتوب
۲.۳.۱ – الْکِتابَ‌ (آیه ۴۴ سوره بقره)
۲.۴ – به معنای ایجاب
۲.۴.۱ – کَتَبْتَ‌ (آیه ۷۷ سوره نساء)
۲.۴.۲ – کَتَبَ‌ (آیه ۱۲ سوره انعام)
۲.۵ – به معنای تقدیر
۲.۵.۱ – کَتَبَ‌ (آیه ۱۸۷ سوره بقره)
۲.۵.۲ – کَتَبَ‌ (آیه ۵۱ سوره توبه)
۲.۶ – به معنای ایجاب و حکم
۲.۶.۱ – کَتَبْنا (آیه ۳۲ سوره مائده)
۲.۷ – به معنای اثبات و نگهداری
۲.۷.۱ – نَکْتُبُ‌ (آیه ۱۲ سوره یس)
۲.۷.۲ – کاتِبُونَ‌ (آیه ۹۴ سوره انبیاء)
۲.۷.۳ – یَکْتُبُونَ‌ (آیه ۸۰ سوره زخرف)
۲.۸ – به معنای دوام و ثبات
۲.۸.۱ – اکْتُبْ‌ (آیه ۱۵۶ سوره اعراف)
۲.۸.۲ – کَتَبَ‌ (آیه ۲۲ سوره مجادله)
۲.۹ – به معنای اراده، هبه و قسمت
۲.۹.۱ – کَتَبَ‌ (آیه ۲۱ سوره مائده)
۲.۱۰ – به معنای کتاب قرآن
۲.۱۰.۱ – الْکِتابُ‌ (آیه ۲ سوره بقره)
۲.۱۰.۲ – الْکِتابَ‌ (آیه ۷ سوره آل عمران)
۲.۱۰.۳ – کِتابٌ‌ (آیه ۲ سوره اعراف)
۲.۱۰.۴ – توضیح
۲.۱۱ – به معنای کتاب تورات و انجیل
۲.۱۱.۱ – الْکِتابِ‌ (آیه ۷۰ سوره آل عمران)
۲.۱۲ – به معنای احکام
۲.۱۲.۱ – الْکِتابَ‌ (آیه ۱۵۱ سوره بقره)
۲.۱۳ – به معنای خلقت و تکوین
۲.۱۳.۱ – الْکِتابِ‌ (آیه ۳۸ سوره انعام)
۲.۱۴ – به معنای علم خدا
۲.۱۴.۱ – کِتابٍ‌ (آیه ۵۹ سوره انعام)
۲.۱۴.۲ – کِتابٍ‌ (آیه ۶۱ سوره یونس)
۲.۱۴.۳ – کِتابٍ‌ (آیه ۶ سوره هود)
۲.۱۴.۴ – کِتَابٍ (آیه ۷۰ سوره حجّ)
۲.۱۴.۵ – کِتَابٍ (آیه ۷۵ سوره نمل)
۲.۱۴.۶ – کِتَابٍ (آیه ۳ سوره سبأ)
۲.۱۴.۷ – کِتَابٍ (آیه ۲۲ سوره حدید)
۲.۱۵ – ام الکتاب
۲.۱۵.۱ – اُمُ‌ الْکِتابِ‌ (آیه ۳۹ سوره رعد)
۲.۱۵.۲ – اُمِ‌ الْکِتابِ‌ (آیه ۴ سوره زخرف)
۲.۱۵.۳ – کِتابٍ‌ مَکْنُونٍ‌ (آیه ۷۸ سوره واقعه)
۲.۱۵.۴ – لَوْحٍ مَحْفُوظٍ (آیه ۲۲ سوره بروج)
۲.۱۵.۵ – اُمُ‌ الْکِتابِ‌ (آیه ۷ سوره آل عمران)
۲.۱۵.۶ – توضیح تفسیری
۲.۱۶ – به معنای شریعت
۲.۱۶.۱ – کِتابٌ‌ (آیه ۳۸ سوره رعد)
۲.۱۷ – به معنای کتب آسمانی
۲.۱۷.۱ – الْکِتابِ‌ (آیه ۳۷ سوره یونس)
۲.۱۸ – به معنای نامه اعمال‌
۲.۱۸.۱ – الْکِتاب (آیه ۴۹ سوره کهف)
۲.۱۸.۲ – الْکِتابُ‌ (آیه ۶۹ سوره زمر)
۲.۱۸.۳ – کِتابَکَ‌ (آیه ۱۴ سوره اسراء)
۲.۱۸.۴ – کِتابِهَا – کِتابُنا (آیات ۲۸ و ۲۹ سوره جاثیه)
۲.۱۸.۵ – کِتابَهُ‌ – کِتابَهُمْ‌ (آیه ۷۱ سوره اسراء)
۲.۱۸.۶ – کِتَابَهُ – کِتَابِیهْ (آیه ۱۹ سوره حاقّه)
۲.۱۸.۷ – کِتَابَهُ – کِتَابِیهْ (آیه ۲۵ سوره حاقّه)
۲.۱۸.۸ – کِتَابَهُ (آیه ۷ سوره انشقاق)
۲.۱۸.۹ – کِتَابَهُ (آیه ۱۰ سوره انشقاق)
۲.۱۸.۱۰ – کِتابَ‌ (آیه ۷ سوره مطففین)
۲.۱۸.۱۱ – کِتابَ‌ (آیه ۱۸ سوره مطففین)
۲.۱۸.۱۲ – توضیح تفسیری
۲.۱۹ – اکتتاب
۲.۱۹.۱ – اکْتَتَبَها (آیه ۵ سوره فرقان)
۲.۲۰ – عبد مکاتب
۲.۲۰.۱ – الْکِتابَ‌ – فَکاتِبُوهُمْ (آیه ۳۳ سوره نور)
۳ – پانویس
۴ – منبع

۱ – معنای کَتْب، کِتاب و کِتابه

کَتْب

[۱] قرشی بنابی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج۶، ص۸۱.

[۲] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۶۹۹.

[۳] طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۲، ص۱۵۵.

(بر وزن فَلْس) و کِتاب و کِتابه به معنی نوشتن است.
بعضی کتابه را اسم گفته‌اند. این لفظ در اصل به معنی جمع است، «کتبت القربه» یعنی مشک را دوختم که عبارت اخری جمع کردن دو چرم به وسیله دوختن است و به تعبیر راغب «ضمُّ ادیم الیَّ ادِیمْ بِالْخِیَاطَهِ.»

[۴] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۶۹۹.

و در متعارف نوشتن را کتابت گویند، زیرا که حروف بعضی با بعضی جمع می‌شوند.
گاهی به کلام کتاب گفته شود، که حروف در تلفّظ به هم منضم و با هم جمع می‌شوند و لذا به کلام خدا با آنکه نوشته نشده بود کتاب اطلاق شده است.

[۵] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۶۹۹.

اینکه گفته شد راجع به اصل معنای آن می‌باشد و کتاب در اصل مصدر است به معنی مکتوب به کار رود، چنانکه در مصباح گفته

[۶] فیومی، احمد بن محمد، مصباح المنیر، ص۵۲۴.

، ولی راغب گوید: آن اسم صحیفه است و آنچه در آن نوشته شده‌ است.

[۷] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۶۹۹.

کتاب و کتابت بر اثبات و تقدیر و ایجاب و واجب و اراده اطلاق می‌شود

[۸] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۶۹۹.

و این معانی در قرآن کریم بسیار است.

۲ – کاربردها

به مواردی از کَتْب، کِتاب و کِتابه که در قرآن به‌ کار رفته است، اشاره می‌شود:

۲.۱ – به معنای نوشتن

بعضی کتابه را اسم گفته‌اند. این لفظ در اصل به معنی جمع است، و در متعارف نوشتن را کتابت گویند، زیرا که حروف بعضی با بعضی جمع می‌شوند.

۲.۱.۱ – یَکْتُبُونَ‌ الْکِتابَ‌ (آیه ۷۹ سوره بقره)

(فَوَیْلٌ لِلَّذِینَ‌ یَکْتُبُونَ‌ الْکِتابَ‌ بِاَیْدِیهِمْ ثُمَّ یَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ‌)

[۹] بقره/سوره۲، آیه۷۹.

(پس واى بر آنها که نوشته‌اى‌ با دست خود مى‌نویسند، سپس مى‌گویند: «این، از طرف خداست.»).

[۱۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۲.

[۱۱] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱، ص۳۲۵.

[۱۲] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۲۱۵.

[۱۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱، ص۲۳۱.

[۱۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۲۹۲.

۲.۱.۲ – لْیَکْتُبْ‌ – کاتِبٌ‌ (آیه ۲۸۲ سوره بقره)

(وَ لْیَکْتُبْ‌ بَیْنَکُمْ‌ کاتِبٌ‌ بِالْعَدْلِ‌)

[۱۵] بقره/سوره۲، آیه۲۸۲.

(و باید نویسنده‌اى از روى عدالت، سند را در میان شما بنویسد).

[۱۶] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۴۸.

[۱۷] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۲، ص۶۶۷.

[۱۸] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲، ص۴۳۴.

[۱۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۳، ص۲۰۱.

[۲۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۶۸۲.

۲.۲ – به معنای صحیفه و نوشته

راغب گوید: کتاب اسم صحیفه است و آنچه در آن نوشته شده‌ است.

[۲۱] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۶۹۹.

۲.۲.۱ – الْکِتابِ‌ – کِتاباً (آیه ۱۵۳ سوره نساء)

(یَسْئَلُکَ اَهْلُ‌ الْکِتابِ‌ اَنْ تُنَزِّلَ عَلَیْهِمْ‌ کِتاباً مِنَ السَّماءِ)

[۲۲] نساء/سوره۴، آیه۱۵۳.

(اهل کتاب از تو مى‌خواهند کتابى از آسمان یک‌جا بر آنها نازل کنى.)

[۲۳] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۰۲.

[۲۴] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۱۲۹.

[۲۵] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۵، ص۲۱۱.

[۲۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۲۰۵.

[۲۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۶، ص۱۲۵.

مراد صحیفه نوشته است و از «الْکِتابِ‌» نیز همان مراد است.

۲.۳ – به معنای مکتوب

کتاب در اصل مصدر است به معنی مکتوب به کار رود

[۲۸] فیومی، احمد بن محمد، مصباح المنیر، ص۵۲۴.

۲.۳.۱ – الْکِتابَ‌ (آیه ۴۴ سوره بقره)

(وَ اَنْتُمْ تَتْلُونَ‌ الْکِتابَ‌)

[۲۹] بقره/سوره۲، آیه۴۴.

(با این‌که شما کتاب آسمانی [تورات] را مى‌خوانید؟!).

[۳۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۷.

[۳۱] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱، ص۲۲۷.

[۳۲] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۱۵۱.

[۳۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱، ص۱۵۵.

[۳۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۲۱۵.

کتاب در آیاتی نظیر آیه فوق، مکتوب مراد است.

۲.۴ – به معنای ایجاب

در برخی آیات کتاب بر ایجاب اطلاق می‌شود.

۲.۴.۱ – کَتَبْتَ‌ (آیه ۷۷ سوره نساء)

(وَ قالُوا رَبَّنا لِمَ‌ کَتَبْتَ‌ عَلَیْنَا الْقِتالَ‌)

[۳۵] نساء/سوره۴، آیه۷۷.

«خدایا چرا بر ما جنگ را واجب کردی؟»

[۳۶] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۵، ص۵.

[۳۷] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۶.

[۳۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۵، ص۲۴۵.

[۳۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۱۱۹.

۲.۴.۲ – کَتَبَ‌ (آیه ۱۲ سوره انعام)

(کَتَبَ‌ عَلی‌ نَفْسِهِ الرَّحْمَهَ…)

[۴۰] انعام/سوره۶، آیه۱۲.

«خداوند رحمت را بر خویش الزام و حتمی فرموده است.»

[۴۱] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۷، ص۳۴.

[۴۲] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۷، ص۲۶.

[۴۳] عَلی‌ طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۸، ص۲۲.

[۴۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۴۳۰.

۲.۵ – به معنای تقدیر

کتاب در برخی دیگر آیات به معنای تقدیر آمده است.

۲.۵.۱ – کَتَبَ‌ (آیه ۱۸۷ سوره بقره)

(فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما کَتَبَ‌ اللَّهُ لَکُمْ…)

[۴۵] بقره/سوره۲، آیه۱۸۷.

«الآن با زنان نزدیکی کنید و آنچه خداوند از فرزند برای شما مقدّر کرده بجوئید.»

[۴۶] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۲، ص۶۸.

[۴۷] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲، ص۴۷.

[۴۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲، ص۲۲۱.

[۴۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۵۰۴.

۲.۵.۲ – کَتَبَ‌ (آیه ۵۱ سوره توبه)

ایضا

(قُلْ لَنْ یُصِیبَنا اِلَّا ما کَتَبَ‌ اللَّهُ لَنا…)

[۵۰] توبه/سوره۹، آیه۵۱.

(بگو: «هیچ حادثه‌اى براى ما رخ نمى‌دهد، مگر آنچه خداوند براى ما مقرّر داشته است»).

[۵۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۹۵.

[۵۲] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۹، ص۴۱۰.

[۵۳] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۹، ص۳۰۶.

[۵۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۱، ص۱۱۶.

[۵۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۵۷.

۲.۶ – به معنای ایجاب و حکم

در آیاتی مانند آیه زیر، کتاب به معنی ایجاب و حکم است.

۲.۶.۱ – کَتَبْنا (آیه ۳۲ سوره مائده)

در آیه:

(مِنْ اَجْلِ ذلِکَ‌ کَتَبْنا عَلی‌ بَنِی اِسْرائِیلَ…)

[۵۶] مائده/سوره۵، آیه۳۲.

(به همین جهت، بر بنی‌اسرائیل مقرّر داشتیم…)

[۵۷] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۱۳.

[۵۸] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۵، ص۵۲۵.

[۵۹] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۳۱۶.

[۶۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۷، ص۱۳.

[۶۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۲۸۹.

۲.۷ – به معنای اثبات و نگهداری

از دیگر معانی کتاب اثبات و نگهداری است.

۲.۷.۱ – نَکْتُبُ‌ (آیه ۱۲ سوره یس)

(وَ نَکْتُبُ‌ ما قَدَّمُوا وَ آثارَهُمْ‌)

[۶۲] یس/سوره۳۶، آیه۱۲.

(و آنچه را از پیش فرستاده‌اند و آنچه را از خود باقى گذاشته‌اند؛ و همه چیز را در کتاب روشنگرى احصا کرده‌ایم.)

[۶۳] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۴۴۰.

[۶۴] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۹۶.

[۶۵] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۶۶.

[۶۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۰، ص۳۷۶-۳۷۷.

[۶۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۶۵۳.

۲.۷.۲ – کاتِبُونَ‌ (آیه ۹۴ سوره انبیاء)

(و فَلا کُفْرانَ لِسَعْیِهِ وَ اِنَّا لَهُ‌ کاتِبُونَ‌)

[۶۸] انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۴.

(کوشش او بدون پاداش نخواهد بود؛ و ما اعمال او را براى پاداش مى‌نویسیم.)

[۶۹] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۳۰.

[۷۰] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۴۵۷-۴۵۸.

[۷۱] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۳۲۴.

[۷۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۶، ص۱۶۲.

[۷۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۹۹.

۲.۷.۳ – یَکْتُبُونَ‌ (آیه ۸۰ سوره زخرف)

(و بَلی‌ وَ رُسُلُنا لَدَیْهِمْ‌ یَکْتُبُونَ‌)

[۷۴] زخرف/سوره۴۳، آیه۸۰.

(آرى، فرستادگان [فرشتگان‌] ما نزد آنها هستند و مى‌نویسند)

[۷۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۴۹۵.

[۷۶] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۱۸۹.

[۷۷] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۱۲۵.

[۷۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۲، ص۲۷۰.

[۷۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۸۷.

۲.۸ – به معنای دوام و ثبات

در برخی آیات مانند آیه ذیل به جای ایجاب، کتابت آمده که آن دلالت بر دوام و ثبات دارد چنانکه طبرسی فرموده است.

[۸۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۴۷۴.

۲.۸.۱ – اکْتُبْ‌ (آیه ۱۵۶ سوره اعراف)

(وَ اکْتُبْ‌ لَنا فِی هذِهِ الدُّنْیا حَسَنَهً وَ فِی الْآخِرَهِ… وَ رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْ‌ءٍ فَسَاَکْتُبُها لِلَّذِینَ یَتَّقُونَ…)

[۸۱] اعراف/سوره۷، آیه۱۵۶.

(و براى ما، در این دنیا و سراى دیگر، نیکى مقرّر فرما… و رحمتم همه چیز را فرا گرفته؛ و آن را براى کسانى که تقوا پیشه کنند، مقرّر خواهم داشت…)

[۸۲] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۷۰.

[۸۳] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۸، ص۳۵۵.

[۸۴] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۸، ص۲۷۳.

[۸۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۰، ص۷۵.

[۸۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۴۷۴.

۲.۸.۲ – کَتَبَ‌ (آیه ۲۲ سوره مجادله)

(اُولئِکَ‌ کَتَبَ‌ فِی قُلُوبِهِمُ الْاِیمانَ وَ اَیَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ‌)

[۸۷] مجادله/سوره۵۸، آیه۲۲.

«آنها کسانی‌اند که خدا ایمان را در قلوب آنها ثابت و لا یتغیّر کرده و با روحی از جانب خویش تاییدشان فرموده است.»

[۸۸] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۳۴۰.

[۸۹] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۱۹۶.

[۹۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۴، ص۳۰۲.

[۹۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۳۸۳.

۲.۹ – به معنای اراده، هبه و قسمت

در آیاتی مانند آیه زیر مراد از کتاب شاید اراده باشد بعضی هبه و بعضی قسمت گفته‌اند

۲.۹.۱ – کَتَبَ‌ (آیه ۲۱ سوره مائده)

(یا قَوْمِ ادْخُلُوا الْاَرْضَ الْمُقَدَّسَهَ الَّتِی‌ کَتَبَ‌ اللَّهُ لَکُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلی‌ اَدْبارِکُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِینَ‌)

[۹۲] مائده/سوره، آیه۲۱.

«ای قوم به زمین مقدس که خدا برای شما اراده فرموده در آئید و عقب‌گرد نکنید زیانکاران می‌شوید.»

[۹۳] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۵، ص۴۶۹.

[۹۴] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۲۸۸-۲۸۹.

[۹۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۶، ص۲۶۷.

[۹۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۲۷۶.

از «وَ لا تَرْتَدُّوا» روشن می‌شود که این کتابت مشروط بوده است چنانکه از موسی پیروی نکردند تا در آیات بعدی فرمود: «فَاِنَّها مُحَرَّمَهٌ عَلَیْهِمْ اَرْبَعِینَ سَنَهً یَتِیهُونَ فِی الْاَرْضِ‌»

[۹۷] مائده/سوره۵، آیه۲۶.

مدت چهل سال در صحرای سینا سرگردان ماندند تا موسی و‌ هارون و به قولی همه مامورین به آن خطاب در صحرای سینا از بین رفتند و بنی‌اسرائیل در زمان یوشع به فلسطین در آمدند و از آیات اول سوره بنی‌اسرائیل روشن می‌شود که آن ورود هم دائمی نبوده و مشروط به عدم افساد در زمین بوده است ولی در عصر یوشع وعده‌ «کَتَبَ اللَّهُ لَکُمْ» تحقّق یافته است. المیزان در اینجا بیان محکمی دارد.

[۹۸] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۵، ص۴۷۹.

[۹۹] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۲۹۴.

[۱۰۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۶، ص۲۷۸.

[۱۰۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۲۸۱.

۲.۱۰ – به معنای کتاب قرآن

گاهی مراد از کتاب، کتاب قرآن است.

۲.۱۰.۱ – الْکِتابُ‌ (آیه ۲ سوره بقره)

(ذلِکَ‌ الْکِتابُ‌ لا رَیْبَ فِیهِ هُدیً لِلْمُتَّقِینَ‌)

[۱۰۲] بقره/سوره۲، آیه۲.

(این کتاب با عظمتى است که هیچگونه شکى در آن نیست و مایه هدایت پرهیزکاران است).

[۱۰۳] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲.

[۱۰۴] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱، ص۶۹.

[۱۰۵] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۴۳.

[۱۰۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱، ص۵۷-۵۸.

[۱۰۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۱۱۸.

پیش از آنکه تمام قرآن نازل و جمع شود چندین بار لفظ کتاب بر آن اطلاق شده مثل آیه فوق.

۲.۱۰.۲ – الْکِتابَ‌ (آیه ۷ سوره آل عمران)

(هُوَ الَّذِی اَنْزَلَ عَلَیْکَ‌ الْکِتابَ‌)

[۱۰۸] آل عمران/سوره۳، آیه۷.

(او کسى است که این کتاب آسمانى را بر تو نازل کرد)

[۱۰۹] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۰.

[۱۱۰] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۳، ص۲۹.

[۱۱۱] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۳، ص۱۹.

[۱۱۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۳، ص۲۳۲.

[۱۱۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۶۹۹.

۲.۱۰.۳ – کِتابٌ‌ (آیه ۲ سوره اعراف)

(کِتابٌ‌ اُنْزِلَ اِلَیْکَ فَلا یَکُنْ فِی صَدْرِکَ حَرَجٌ مِنْهُ‌)

[۱۱۴] اعراف/سوره۷، آیه۲.

(این کتابى است که بر تو نازل شده، پس نباید از ناحیه ابلاغ آن، ناراحتى در سینه داشته باشى.)

[۱۱۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۵۱.

[۱۱۶] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۸، ص۶.

[۱۱۷] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۸، ص۷.

[۱۱۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۹، ص۴۴.

[۱۱۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۶۱۰.

۲.۱۰.۴ – توضیح

آیا مراد از «ذلِکَ‌ الْکِتابُ‌- الکتاب- کِتابٌ‌ اُنْزِلَ اِلَیْکَ‌» تمام قرآن است یا همان سوره؟ و چرا به آن پیش از نوشته شدن و تدوین گشتن کتاب اطلاق شده؟

در اینجا دو وجه هست یکی اینکه مراد از کتاب کلام است و از راغب نقل کردیم که به کلام کتاب گفته می‌شود.

[۱۲۰] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۶۹۹.

دیگری قول المنار است که ذیل‌ «ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فِیهِ»

[۱۲۱] بقره/سوره۲، آیه۲.

گوید: عدم نزول همه قرآن مانع از «ذلِکَ الْکِتابُ» گفتن نیست زیرا قسمت مهمّی از آن نازل شده بود و اشاره به همه قرآن با آنکه فقط مقداری نازل شده اشاره است که خدا وعده کتاب کامل را که‌ به آن حضرت داده بود به انجام خواهد رساند.
به نظر نگارنده: مراد از ذلِکَ‌ الْکِتابُ‌ و الکتاب در اینگونه آیات اشاره است به آنچه در آن وقت نازل شده بود و آنچه در علم خدا بود که در آینده نازل شود. و یا اشاره است به آنچه نازل شده بود و آنچه در قلب رسول خدا (صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم) بود بنا بر آنکه قرآن همگی یک‌دفعه به قلب آن حضرت نازل شده است و در «نزل» انشاء اللّه خواهد آمد.

(ببینید: نزل (مفردات‌قرآن))

علی هذا مراد از کتاب همه قرآن است نه بعضی و نه سوره‌ای از آن؛ چنانکه المنار گفته است.

[۱۲۲] رشید رضا، محمد، تفسیر المنار، ج۱، ص۱۰۴.

۲.۱۱ – به معنای کتاب تورات و انجیل

مراد از کتاب در برخی آیات تورات و انجیل است و اهل کتاب همان یهود و نصاری‌اند. در «صابی» گذشت که ظاهرا صابئین نیز اهل کتاب هستند، مجوس را نیز در احکام به اهل کتاب لاحق کرده‌اند، ولی ظاهرا مجوس بنا بر روایات اهل کتابند نه اینکه از آیات منظور باشند.

(ببینید: صابی (مفردات‌قرآن))

۲.۱۱.۱ – الْکِتابِ‌ (آیه ۷۰ سوره آل عمران)

(یا اَهْلَ‌ الْکِتابِ‌ لِمَ تَکْفُرُونَ بِآیاتِ اللَّهِ‌)

[۱۲۳] آل عمران/سوره۳، آیه۷۰.

(اى اهل کتاب! چرا به آیات خدا کافر مى‌شوید.)

[۱۲۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۸.

[۱۲۵] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۳، ص۴۰۳.

[۱۲۶] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۳، ص۲۵۵.

[۱۲۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۴، ص۱۲۱.

[۱۲۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۷۷۱.

۲.۱۲ – به معنای احکام

گاهی اوقات مراد از کتاب، احکام است.

۲.۱۲.۱ – الْکِتابَ‌ (آیه ۱۵۱ سوره بقره)

(وَ یُزَکِّیکُمْ وَ یُعَلِّمُکُمُ‌ الْکِتابَ‌ وَ الْحِکْمَهَ)

[۱۲۹] بقره/سوره۲، آیه۱۵۱.

(و شما را پاکیزه سازد؛ و به شما کتاب و حکمت بیاموزد.)

[۱۳۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۳.

[۱۳۱] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱، ص۴۹۵.

[۱۳۲] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۳۳۰.

[۱۳۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲، ص۱۱۷.

[۱۳۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۴۳۰.

ظاهرا مراد از کتاب، احکام و از حکمت، درک و تفکّر است، چنانکه در «حکمت» گفته‌ایم.

(ببینید: حکمت (مفردات‌قرآن))

۲.۱۳ – به معنای خلقت و تکوین

ممکن است مراد از کتاب، خلقت و تکوین باشد.

۲.۱۳.۱ – الْکِتابِ‌ (آیه ۳۸ سوره انعام)

(وَ ما مِنْ دَابَّهٍ فِی الْاَرْضِ وَ لا طائِرٍ یَطِیرُ بِجَناحَیْهِ اِلَّا اُمَمٌ اَمْثالُکُمْ ما فَرَّطْنا فِی‌ الْکِتابِ‌ مِنْ شَیْ‌ءٍ ثُمَّ اِلی‌ رَبِّهِمْ یُحْشَرُونَ‌)

[۱۳۵] انعام/سوره۶، آیه۳۸.

«ما در تکوین و خلقت عالم ابدا کوتاهی نکرده‌ایم و آنچه برای هر موجود و هر جنبنده لازم بود از نظر دور نداشته و به وی عنایت کرده‌ایم.»

[۱۳۶] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۷، ص۱۱۵.

[۱۳۷] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۷، ص۸۱.

[۱۳۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۸، ص۸۰.

[۱۳۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۴۶۱.

و اگر مراد از کتاب قرآن باشد معنی چنین می‌شود: ما در قرآن که برای هدایت مردم نازل شده در بیان و اشاره به آنچه در هدایت و راهنمائی مردم لازم بوده کوتاهی نکرده‌ایم و از جمله جامعه جنبندگان و زندگی اجتماعی آنها را یادآوری می‌کنیم که‌ از آن به توحید و شناسائی جهان و خدا دست یابند؛

(وَ فِی خَلْقِکُمْ وَ ما یَبُثُّ مِنْ دابَّهٍ آیاتٌ لِقَوْمٍ یُوقِنُونَ‌)

[۱۴۰] جاثیه/سوره۴۵، آیه۴.

(و نیز در آفرینش شما و جنبندگانى که در سراسر زمین پراکنده ساخته، نشانه‌هایى است براى گروهى که اهل یقین‌اند).

[۱۴۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۴۹۹.

[۱۴۲] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۲۳۷.

[۱۴۳] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۱۵۵.

[۱۴۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۲، ص۳۳۶.

[۱۴۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۱۰۸-۱۰۹.

۲.۱۴ – به معنای علم خدا

در برخی آیات که در ادامه می‌آید مراد از کتاب شاید علم خدا باشد و چون ثابت و لا یتغیّر است لذا کتاب تعبیر شده و یا محلی و مرکزی در عالم غیب است که عند اللّه است و همه چیز در آن است و از آن نازل می‌شود چنانکه فرموده:

(وَ اِنْ مِنْ شَیْ‌ءٍ اِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ اِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ‌)

[۱۴۶] حجر/سوره۱۵، آیه۲۱.

(و هیچ چیز نیست، مگر آنکه خزاین آن نزد ماست؛ ولى ما جز به اندازه معیّنى آن را نازل نمى‌کنیم).

[۱۴۷] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۶۳.

[۱۴۸] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۲، ص۲۰۵.

[۱۴۹] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۲، ص۱۴۰.

[۱۵۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۳، ص۱۷۸.

[۱۵۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۵۱۳.

(ببینید: لوح (مفردات‌قرآن)، ام الکتاب (مفردات‌قرآن))

۲.۱۴.۱ – کِتابٍ‌ (آیه ۵۹ سوره انعام)

(وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ اِلَّا فِی‌ کِتابٍ‌ مُبِینٍ‌)

[۱۵۲] انعام/سوره۶، آیه۵۹.

(و هیچ تر و خشکى وجود ندارد، جز این‌که در کتابى آشکار [در کتاب علم خدا] ثبت است.)

[۱۵۳] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۳۴.

[۱۵۴] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۷، ص۱۷۹.

[۱۵۵] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۷، ص۱۲۹.

[۱۵۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۸، ص۱۱۹-۱۲۰.

[۱۵۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۴۸۱.

۲.۱۴.۲ – کِتابٍ‌ (آیه ۶۱ سوره یونس)

(وَ ما یَعْزُبُ عَنْ رَبِّکَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّهٍ فِی الْاَرْضِ وَ لا فِی السَّماءِ وَ لا اَصْغَرَ مِنْ ذلِکَ وَ لا اَکْبَرَ اِلَّا فِی‌ کِتابٍ‌ مُبِینٍ‌)

[۱۵۸] یونس/سوره۱۰، آیه۶۱.

(و هیچ چیز در زمین و آسمان، از پروردگار تو مخفى نمى‌ماند، حتّى به اندازه سنگینى ذرّه‌اى، و نه کوچکتر و نه بزرگتر از آن نیست، مگر این‌که همه آنها در کتابِ آشکار و لوح محفوظ علم خداوند ثبت است.)

[۱۵۹] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۱۵.

[۱۶۰] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی، ج۱۰، ص۱۲۹.

[۱۶۱] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۰، ص۸۸.

[۱۶۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۱، ص۱۳۹.

[۱۶۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۱۸۰.

۲.۱۴.۳ – کِتابٍ‌ (آیه ۶ سوره هود)

 اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی، به دوستانتان معرفی کنید.

  راهنمای خرید:

• همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
• ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
• در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.