پاورپوینت کامل قاعده نفی عُسْر و حَرَج (مقاله‌دوم)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل قاعده نفی عُسْر و حَرَج (مقاله‌دوم) دارای ۳۲ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل قاعده نفی عُسْر و حَرَج (مقاله‌دوم)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل قاعده نفی عُسْر و حَرَج (مقاله‌دوم) :

منبع: پاورپوینت کامل قاعده نفی عُسْر و حَرَج (مقاله‌دوم)

مقالات مرتبط: قاعده نفی عسر و حرج.

قاعد نفی عُسْر و حَرَج از قواعد فقهی به معنای این است که در شریعت مقدس اسلام، خداوند هیچ حکم حرجی و سخت و دشواری بر مکلّفان تشریع نکرده است.
قاعد نفی عسر و حرج از قواعد مسلّم و مشهور فقهی است که در بسیاری از فروع فقهی، بلکه مسائل اصولی کاربرد دارد.
هرچند ضمن مباحث و مسائل فقهی و اصولی به قاعد یاد شده استدلال شده است، لیکن بسیاری از آن به عنوان قاعده یاد نکرده و مورد بررسی قرار نداده‌اند.
برخی در کتب قواعد فقهی آن را به عنوان قاعده مطرح و از آن بحث کرده‌اند.

فهرست مندرجات

۱ – مفاد
۲ – قاعده و حکومت
۳ – گستره
۴ – رخصت یا عزیمت
۵ – قاعده حرج و قاعده لاضرر
۶ – مستند
۷ – پانویس
۸ – منبع

۱ – مفاد

حرج در لغت به معنای ضیق (تنگی، تنگنا) و گناه آمده است.
برخی نیز آن را به تنگ‌ترین تنگنا تعریف کرده‌اند. برخی میان حرج و ضیق تفاوت قائل شده و گفته‌اند: حرج تنگنایی است که راه گریز ندارد، بر خلاف ضیق که راه گریز دارد.

[۱] ابن منظور، لسان العرب، واژ «حرج».

[۲] طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، واژ «حرج».

در قرآن کریم نیز واژ حرج در معانی یاد شده به کار رفته است،

[۳] مائده/سوره۵، آیه۶.

[۴] انعام/سوره۶، آیه۱۲۵.

[۵] حج/سوره۲۲، آیه۷۸.

[۶] توبه/سوره۹، آیه۹۱.

چنان‌که در روایات نیز به معنای ضیق آمده است.

[۷] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱، ص۱۶۳.

واژ «عسر» – ضد یسر – نیز به معنای ضیق، دشوار و سخت به کار می‌رود،

[۸] ابن منظور، لسان العرب، واژ «عسر».

چنان‌که در قرآن کریم نیز به این معنا آمده است.

[۹] طلاق/سوره۶۵، آیه۷.

برخی در تفاوت عسر با حرج گفته‌اند: هرگاه این دو باهم ذکر شوند، عسر نسبت به بدن و حرج نسبت به نَفْس خواهد بود، اما اگر جدای از هم به کار روند، هر یک، شامل دیگری نیز می‌شود.

[۱۰] حسینی شیرازی، سیدمحمد، الفقه، القواعد الفقهیه، ص۸۴.

مقصود از عسر و حرجِ منفی در شریعت مقدس اسلام، هر نوع سختی و دشواری نیست، زیرا به جا آوردن بسیاری از تکالیف شرعی توام با مشقت و سختی است، مانند روزه گرفتن در تابستان و گزاردن حج، بویژه در گذشته، بلکه مقصود مشقت و سختی شدیدی است که بر حسب عادت غیر قابل تحمل است.

[۱۱] مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، ج۱، ص۱۸۱-۱۸۳.

[۱۲] طباطبایی قمی، سیدتقی، الانوار البهیه، ص۱۵۸.

البته حرج فوق طاقت انسان و نیز حرجی که تحمل آن موجب اختلال نظام و یا مستلزم زیان بر مال یا جان و یا آبرو می‌شود، از موضوع قاعده خارج است، زیرا بحث از حرج فوق توان [مالایطاق] در علم کلام و نیز برخی کتب اصولی آمده و تکلیف به آن امری محال و نامعقول است، و حرج برهم زنند نظام نیز عقلاً قبیح است، چه اینکه بسیاری از تکالیف برای حفظ نظام تشریع شده است. در نتیجه تکلیف موجب اختلال نظام بر خلاف غرض شارع خواهد بود و حرج زیان‌آور نیز داخل در قلمرو قاعد لاضرر است، هرچند در بسیاری از موارد ضرر، استدلال به هر یک از دو قاعده ممکن است. بنابراین، عسر و حرج در موضوع قاعده، عسر و حرجی است که فوق توان و نیز برهم زنند نظام و همچنین زیان‌آور نباشد.

[۱۳] مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، ج۱، ص۱۶۰-۱۶۱.

آیا عناوین عسر و حرج از اوصاف افعال متعلق احکام است یا از اوصاف خود احکام‌؟ مسئله اختلافی است. به عنوان مثال، کسی که جبیره بر دست دارد، رساندن آب وضو به پوست زیر آن، حرجی و دشوار است. در این صورت، آیا نفس عمل (وضو) متصف به حرجی بودن است یا وجوبی که به آن تعلق گرفته است‌؟
برخی قول نخست را برگزیده و گفته‌اند:
ضیقِ در حکم، از ناحی عملِ متعلق حکم است نه خود حکم. بنابراین، آنچه در درج اول و بالذات برداشته شده افعال حرجی است، بدین‌معنا که شارع با واجب نکردن آن، چنین عملی را از مکلّف برداشته است.

[۱۴] مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، ج۱، ص۱۸۴ – ۱۸۵.

در مقابل، برخی گفته‌اند: مفاد قاعده، رفع حکم حرجی است، نه برداشتن حکم به جهت برداشتن موضوع و متعلق آن، زیرا ضیق و حرج از ناحی حکم به وجود می‌آید. بنابراین، حرج و عسر صفت حکم قرار می‌گیرد نه فعل مکلف.

[۱۵] موسوی بجنوردی، سیدحسن، القواعد الفقهیه، ج۱، ص۲۵۵ – ۲۵۷.

[۱۶] محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه، ج۲، ص۹۲-۹۴.

۲ – قاعده و حکومت

بدون شک، قاعد نفی حرج بر عمومات اثبات کنند احکام اوّلی مقدّم است. بحث در علت این تقدم است که آیا حکومت است یا چیزی دیگر؟ بسیاری، علت تقدم را حکومت (سیطره) دلیل نفی عسر و حرج بر ادل اثبات کنند احکام اوّلی دانسته‌اند، زیرا دلیل نفی حرج ناظر به ادل احکام اوّلی و مفسّر آن است. دلیل نفی حرج می‌گوید:
در احکام اوّلی که به ادل آن ثابت شده است، حکم حرجی وجود ندارد،

[۱۷] آشتیانی، محمدحسن، الرسائل التسع، ص۲۳۹.

[۱۸] موسوی بجنوردی، سیدحسن، القواعد الفقهیه، ج۱، ص۲۵۶.

[۱۹] موسوی بجنوردی، سیدحسن، القواعد الفقهیه، ج۱، ص۲۶۴.

[۲۰] طباطبایی قمی، سیدتقی، الانوار البهی