پاورپوینت کامل قاعده صحت (فقه سیاسی)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل قاعده صحت (فقه سیاسی) دارای ۷۵ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل قاعده صحت (فقه سیاسی)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل قاعده صحت (فقه سیاسی) :

منبع: پاورپوینت کامل قاعده صحت (فقه سیاسی)

قاعده صحت اصلی فقهی است که اعمال دیگران را در صورت شک، صحیح فرض می‌کند.
این قاعده برای حفظ نظم اجتماعی و جلوگیری از سوء‌ظن به‌ عنوان مبنای حقوق عمومی به‌ کار می‌رود.
مبنای آن سیره عقلایی و امضای شارع در اعتماد به ظاهر افعال مردم است.
آیات و روایات ناظر به ترک بدگمانی از مهم‌ترین مستندات آن به شمار می‌آید.
برخی روایاتِ محدودکننده و نقدهای فقهی، قلمرو این قاعده را مورد پرسش قرار داده‌اند.
با وجود نقدها، قاعده صحت در معاملات و روابط اجتماعی برای پیشگیری از اختلال نظام معتبر دانسته می‌شود.

فهرست مندرجات

۱ – مفهوم و اهمیت قاعده صحت
۲ – قلمرو و اقسام قاعده صحت
۲.۱ – تقسیم کلی
۲.۲ – اقسام صحت در افعال دیگران
۳ – ادله قاعده صحت
۳.۱ – ادله عقلی و سیره عقلایی
۳.۲ – ادله قرآنی
۳.۳ – روایات مؤید قاعده صحت
۴ – نتایج حاصل از روایات
۵ – اشکالات و نقدها بر ادله قاعده صحت
۵.۱ – نظر شیخ انصاری
۵.۲ – نظر علامه نراقی
۶ – دلایل نقض قاعده صحت
۷ – پاسخ‌ها به اشکالات و تقویت قاعده صحت
۸ – حدود و شمول قاعده صحت
۸.۱ – صحت در اقوال
۸.۲ – صحت در هر مورد متناسب با همان باب
۹ – دیدگاه‌ها در مورد اصل صحت از امارات یا اصول
۹.۱ – دیدگاه محقق نائینی
۹.۲ – دیدگاه محقق اصفهانی
۹.۳ – لوازم عقلی صحت
۱۰ – ادلّه‌ای بر عدم اعتماد مطلق بر ظاهر حال
۱۱ – قاعده صحت در افعال خود و افعال دیگران
۱۱.۱ – نسبت قاعده صحت و قاعده فراغ
۱۱.۲ – امکان جریان قاعده صحت در افعال خود
۱۲ – پانویس
۱۳ – منبع

۱ – مفهوم و اهمیت قاعده صحت

منظور از قاعده صحت این است که در عمل، گفتار و عقاید دیگران اصل بر درست و صحیح بودن گذاشته شود و آثار صحت در مورد آن‌ها پذیرفته شود.
مفاد قاعده صحت به عنوان یکى از مبانى حقوق عمومى در اسلام، قابل تأمل و بررسى است.
قاعده صحت چه در مورد اعمال خود و چه در رابطه با اعمال دیگران، بیانگر نوعى حق عمومى در رابطه با کل جامعه است.
شک و تردید درباره اعمال خود و دیگران مى‌تواند در ایجاد اختلال در نظم عمومى، سلب اعتماد، بى‌ثباتى جامعه و در نهایت تضییع حق عمومى نقش بسیار مؤثرى داشته باشد.
براساس اجراى قاعده صحت نوعى امنیت حقوقى، نظم و ثبات اجتماعى و قانونمند به وجود مى‌آید، که آثار سوء ناشى از تردید در اعمال را منتفى مى‌کند.

۲ – قلمرو و اقسام قاعده صحت

قاعده صحت که در بسط آزادى‌ها و تبیین حقوق عامه، قابل استناد است، مانند قواعد دیگر چون قاعده مصلحت که در تنگناها مى‌تواند راهگشاى نظام براى تعیین قلمروى اختیارات دولت، حقوق و آزادى‌هاى ملت باشد.
همچنین قواعدى چون قاعده «انصاف»، قاعده «عدالت»، قاعده «نظم»، قاعده «الاهم فالاهم» و «دفع الافسد بالفاسد» و دیگر قواعد حاکم در موارد تزاحم مبین یک سلسله مقررات عمومى در تأمین امکان بهره‌ورى عامه مردم از حداکثر حقوق عمومى است.
مفاد قاعده صحت در تمامى اعمالى که احتمال صحت و بطلان داده مى‌شود، آن است که هرگاه بطلان و فساد آن به علت احتمال فقدان شرط یا وجود مانع باشد و اصل وجود عمل و ارکان آن محقق و مسلم تلقى شود، به مقتضاى قاعده «صحت» حکم بر صحت آن عمل مى‌شود.

۲.۱ – تقسیم کلی

چنین عملى، گاه مربوط به غیر است و گاه عمل خود مکلفى است که اقدام به اجراى قاعده صحت مى‌کند.

۲.۲ – اقسام صحت در افعال دیگران

به همین لحاظ معمولا بحث قاعده «صحت» را به دو بخش تقسیم و از هر کدام جداگانه بحث به عمل مى‌آورند و در مورد اعمال دیگران نیز قاعده «صحت» به دو صورت مطرح مى‌شود:
صحت به مفهوم وضعى و صحت به مفهوم تکلیفى، از این‌رو بحث در قاعده «صحت» در سه قسمت مطرح و بررسى مى‌شود:
قاعده صحت در افعال غیر به معناى و صفى: منظور از این عنوان، آن است که تمامى آثار فعل صحیح واقعى را بر فعل مشکوک دیگرى مترتب کنیم و آن را حتى با شک در شرایط و موانع عمل صحیح واقعى بینگاریم، به طوری‌که گویى همه اجزاء و شرایط لازم را واجد و از هر نوع مانع صحتى به دور است.

۳ – ادله قاعده صحت

براى اثبات قاعده «صحت» در افعال غیر به ادله اربعه استدلال شده است، ولى دلیل عمده قاعده، سیره مستمر عقلانیه است.

۳.۱ – ادله عقلی و سیره عقلایی

دلیل عمده قاعده، سیره مستمر عقلانیه است که به صورت یک عرف و سنت ثابت در میان همه اقوام و ملل در تمامى عصرها توسط پیروان همه ادیان به آن عمل شده است.
شارع (قانون‌گذار) اسلام آن را به دیده احترام نگریسته و نفى از آن نکرده، بلکه آن را مورد تأیید و امضا قرار داده است.
سیره مسلمانان نیز از صدر اسلام تاکنون بر اساس همین قاعده بوده و اصولا محور اصلى روابط فیما بین مسلمانان از یکسو و روابط آن‌ها با دیگران از سوى دیگر بر پایه این قاعده، استوار بوده است.
به طورى که اگر قاعده «صحت» را معتبر ندانیم، اصولا کمتر مبادله و معامله‌اى سالم باقى مى‌ماند و اقتصاد مسلمانان روال خود را از دست مى‌دهد.
حتى بنا به گفته شیخ انصاری، موجب آشفتگى و اختلال در نظام زندگى مى‌شود.
از این رو فقها در مستند بودن قاعده «صحت» تردیدى روا نداشته‌اند و با وجود اشکالاتى که در مورد آیات و روایات مورد استناد در این قاعده به نظرشان رسیده است در اصل قاعده تردید نکرده‌اند.

۳.۲ – ادله قرآنی

از جمله آیاتى که دلیل براى قاعده «صحت» آورده‌اند، موارد زیر است:
الف –

(وَ قُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا)

[۱] بقره/سوره۲، آیه۸۳.

(در برابر مردم سخن نیک بگویید.)
قول در این آیه گرچه در لغت به معناى گفتار است، ولى منظور از آن اعتقاد است.
زیرا وقتى گفتارى درباره دیگران اظهار مى‌شود از روى اعتقاد است.
اعتقاد نیز کنایه از آن است که آثار عمل نیک را بر عمل دیگران که اعتقاد به نیک بودن و صحت آن پیدا کرده‌ایم، مترتب کنیم.
بنابر این، معناى آیه چنین مى‌شود: در برابر عمل مردم همواره بر آن باشید که آن را صحیح بدانید و آثار صحت را بر آن مرتب کنید.
ب – شیخ انصاری در «فرائد الاصول» در ذیل آیه:

(یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِیرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ)

[۲] حجرات/سوره۴۹، آیه۱۲.

(اى مردمان با ایمان، از بسیارى از بدگمانی‌ها اجتناب کنید. زیرا بعضى از گمان‌ها گناه است.)
مى‌نویسد: قدر مسلم از گمان‌هاى گناه‌آلود، گمان بد بردن در مورد صحت اعمال دیگران است.
مقتضاى گمان بد نبردن آن است که اعمال دیگران را صحیح بدانیم و آثار صحت را در مورد آن‌ها بپذیریم.
ج –

(یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَوْفُواْ بِالْعُقُودِ)

[۳] مائده/سوره۵، آیه۱.

(مردمان با ایمان به قراردادهاى خود وفادار باشید.)

۳.۳ – روایات مؤید قاعده صحت

از جمله اخبارى که در مورد قاعده «صحت» امده، مى‌توان نمونه‌هاى زیر را بررسى کرد:
«ان المؤمن من لا یتّهم اخاه»

[۴] شیخ انصاری، مرتضی، فرائد الأصول، ج۳، ص۳۴۷.

(مؤمن هیچ‌گاه برادر ایمانى خود را مورد اتهام قرار نمی‌دهد.)
«مَنِ اتَّهَمَ أَخَاهُ فهو مَلْعُون‌»

[۵] حرّ عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشّریعه، ج۱۲، ص۲۳۱.

[۶] حسینی شیرازی، سید محمد، الوصائل الی الرسائل، ج۱۴، ص۴۸.

[۷] محمدی بامیانی، غلام‌علی، دروس فی الرسائل، ج۵، ص۳۴۱.

[۸] شیخ انصاری، مرتضی، فرائد الأصول، ج۳، ص۳۴۷.

(کسى که برادر ایمانى خود را متهم کند، او از رحمت خدا دور است.)
«ضع امر اخیک على احسنه حتى یأتیک ما یقلبک عنه و لا تظنن بکلمه خرجت من اخیک سؤا وانت تجد لها فى الخیر سبیلا»

[۹] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۳۰۲.

(کار برادر ایمانى خود را به بهترین وجه حمل کن، مگر آن‌که دلیلى بیابى که ترا از آن باز دارد و هرگز درباره سخنى که از دهان برادر ایمانیت خارج مى‌شود گمان بد مبر، مادام که تو براى آن سخن محمل صحیح و معناى خیرى بیابى.)
«یَا مُحَمَّدُ کَذِّبْ سَمْعَکَ وَ بَصَرَکَ عَنْ أَخِیکَ فَإِنْ شَهِدَ عِنْدَکَ خَمْسُونَ قَسَامَهً وَ قَالَ لَکَ قَوْلًا فَصَدِّقْهُ وَ کَذِّبْهُمْ.»

[۱۰] حرّ عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشّریعه، ج۱۲، ص۲۹۵.

(اى محمد گوش و چشم خود را نسبت به برادر ایمانى‌ات همواره تکذیب کن و هرگاه پنجاه قسامه (گروهى گواه) شهادت بر علیه برادر ایمانى تو دادند او را تصدیق کن و آن پنجاه گروه را تکذیب نما.)
از مجموعه این اخبار استفاده مى‌شود که بناى شریعت اسلام، بر پذیرفتن صحت عمل دیگران است و تهمت را که مبناى بطلان و فساد عمل است، مردود شمرده است.

۴ – نتایج حاصل از روایات

از روایات قاعده «صحت» مى‌توان نتایج زیر را به دست آورد.

[۱۱] نراقی، مولی احمد، عوائد الأیام فی بیان قواعد الأحکام، ص۲۲۴.

۱. حمل فعل مسلم بر صحت که مربوط به بخش دوم قاعده «صحت» است؛
۲. وجوب قبول سوگند مسلمان که از موضوع قاعده «صحت» خارج است؛
۳. وجوب تبرئه مسلمان از تهمت که مربوط به اصل برائت است؛
۴. قول مؤمن حجت است و باید به گفته او عمل شود؛
۵. نباید نسبت به برادران ایمانى بدى به دل گرفت و نباید تهمت دروغ را به آن‌ها تجویز کرد و احتمال فساد و بطلان را در افعال آن‌ها روا داشت؛
۶. وجوب عدم سوءظن نسبت به گفتار آن‌ها؛
۷. وجوب عدم تکذیب مؤمن.

گرچه از میان این نتایج برخى مانند: نتیجه پنجم، در اثبات مفاد قاعده «صحت» مفید است.
ولى قید مسلم در برخى از روایات و قید مؤمن در برخى دیگر مانع از آن است که بتوان با این روایات مفاد قاعده را به طور عموم ثابت کرد.

۵ – اشکالات و نقدها بر ادله قاعده صحت

نخست: روایات مورد استناد در این زمینه معارض است با یک سلسله روایات دیگرى که احکام هفت‌گانه و یا بعضى از آن‌ها را در خصوص برخى از مؤمنین که داراى صفات خاص هستند، قابل صدق مى‌شمارد.
مانند: حدیث سماعه، از امام صادق (علیه‌السلام) است که فرمود: «من عامل الناس فلم یظلمهم و حدثهم فلم یکذبهم و وعدهم فلم یخلفهم کان ممن حرمت غیبته و کملت مروته و ظهر عدله و وجبت اخوته»

[۱۲] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۸، ص۵۹۷.

(کسى که معاشرتش با مردم مبرا از ظلم باشد و هنگام سخن گفتن از دروغ بپرهیزد و هرگاه به مردم وعده مى‌دهد تخلف نکند، او از شمار کسانى است که غیبتش حرام و شخصیتش کامل و عدالتش آشکار است و اخوت با او واجب است.)
صاحب وافى در تفسیر این حدیث مى‌گوید: از مفهوم این حدیث استفاده مى‌شود که هرگاه مسلمانى این سه صفت را نداشته باشد، اخوت با او واجب نیست و اداى حقوق ایمانى او نیز واجب نیست.

[۱۳] فیض کاشانی، ملا محسن، الوافی، ج۵، ص۵۶۹.

دوم: مفاد این احادیث، صحت عمل نزد فاعل است. زیرا بنابر این روایات مسلمان هرگز عملى انجام نمی‌دهد مگر آن‌که آن را صحیح بداند.
در صورتى که مفاد قاعده «صحت» آن است که عمل صحیح است نزد همه مردم.

[۱۴] موسوی بجنوردی، سید حسن، القواعد الفقهیه، ج۱، ص۲۴۱.

صحت عمل به آن معنا است که نتایج و آثار مورد نظر را عاید فاعل بگرداند.

[۱۵] مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، ص۱۱۸.

۵.۱ – نظر شیخ انصاری

شیخ انصاری (رحمهالله‌علیه) با استفاده از این حدیث عموم: «کل ما لولاه لزم الاختلال فهو حق»

[۱۶] انصاری، مرتضی بن محمدامین، فرائد الأصول، ج۳، ص۳۵۱.

(یعنى هر چیزى که اگر نباشد موجب اختلال نظام زندگى مى‌شود، حق است.) را شامل قاعده صحت دانسته است.
زیرا هرگاه اصل صحت را معتبر ندانیم، مصالح جامعه، بنیان تجارت و معاملات مردم دستخوش هرج و مرج شده و روابط اقتصادى، فرهنگى و سیاسى دچار اختلال مى‌شود.
با ت