پاورپوینت کامل عمران و آبادانی شهرها در قرآن کریم

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل عمران و آبادانی شهرها در قرآن کریم دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل عمران و آبادانی شهرها در قرآن کریم،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل عمران و آبادانی شهرها در قرآن کریم :

مقالات مرتبط: شهرسازی (مقالات مرتبط).

پاورپوینت کامل عمران و آبادانی شهرها در قرآن کریم از موضوعات قرآنی است که به اهمیت و چگونگی عمران و آبادانی شهرها از منظر قرآن کریم پرداخته و عوامل موثر در آبادانی‌ها را بیان نموده و به نقش انسان‌های گذشته در عمران و آبادانی شهرها و همچنین علل و عوامل سقوط تمدن‌ها و ملت‌های گذشته و از بین رفتن و خراب شدن آثار به وجود آمده توسط آنان، بر اثر عذاب‌های الهی، از دیدگاه قرآن پرداخته است.

فهرست مندرجات

۱ – مقدمه
۲ – ارزشمند بودن عمران
۳ – عوامل مادی و معنوی عمران
۳.۱ – آب
۳.۲ – خاک
۳.۳ – خورشید و ماه و باد
۳.۴ – انسان‌ها
۴ – آبادانی و حیات و تدبر
۴.۱ – وظیفه آبادانی بر انسان
۴.۲ – جانشینی خدا بر زمین
۴.۳ – پرستش پروردگار شهر
۴.۴ – سپاس‌گزاری عطای سرزمین
۴.۵ – برکت در آبادی‌ها
۴.۶ – حیات زمین در بهار
۴.۷ – خزان پاییز
۴.۸ – قدرت خدا در خلقت
۴.۹ – سیطره خدا بر خزانه‌ها
۴.۱۰ – تامین نیازهای بشر توسط خدا
۴.۱۱ – دارا بودن تاریخ از قانون
۴.۱۲ – استثنایی بودن سرسبزی منطقه‌ی سبا
۴.۱۳ – زیبایی‌های طبیعی از آیات الهی
۴.۱۴ – سکونت حضرت آدم در بهشت
۴.۱۵ – باغ‌سازی در بهشت
۴.۱۶ – ویژگی‌های بهشت
۴.۱۷ – تساوی نافرمانی انبیا با نافرمانی خدا
۴.۱۸ – زوال تمدّن‌ها تحت اراده خدا
۴.۱۹ – سقوط ملّت‌ها
۴.۲۰ – تاثیر قانون‌شکنی نیاکان
۴.۲۱ – محل جولانگاه طغیانگران
۴.۲۲ – تاخت و تاز مفسدان در آینده
۴.۲۳ – عذاب قهر الهی پس از اتمام حجّت
۴.۲۴ – وظیفه‌ی انبیا و امامان
۴.۲۵ – عدم پایداری زندگی
۵ – تدبر در آثار باستانی
۵.۱ – درس گرفتن از تاریخ
۵.۲ – نگرش عبرت به گذشته
۵.۳ – عبرت بودن آثار باستانی
۵.۴ – سنت الهی در نابودی شهرها
۵.۵ – عبرت از شهرهای تکذیب کننده حقایق
۵.۶ – دیده‌ی عبرت به تاریخ شهرها
۵.۷ – لزوم شناخت اقوام گذشته
۵.۸ – درس گرفتن از خرابه‌ها
۵.۹ – نیاز عبرت بر تعقّل
۵.۱۰ – شرط عبرت‌گیری
۵.۱۱ – نشانه افراد عبرت گیرنده
۵.۱۲ – بهترین درس برای آیندگان
۵.۱۳ – عبرت‌آموزی از شهر
۵.۱۴ – پندآموزی در بازدید آثار باستانی
۵.۱۵ – درس گرفتن از تاریخ
۵.۱۶ – عبرت نگرفتن مردم مکه
۵.۱۷ – بررسی اقوام گذشته
۵.۱۸ – لزوم حفظ آثار باستانی
۵.۱۹ – عبرت از شهرهای نابود شده
۵.۲۰ – آئینه‌ تاریخ برای آیندگان
۵.۲۱ – پندآموزی آثار باستانی
۵.۲۲ – سرگذشت سرزمین سبا
۵.۲۳ – عبرت از تاریخ شهرها
۵.۲۴ – نشانه‌های عبرت
۶ – زوال و نابودی شهرهای گذشته
۶.۱ – حکایت شهرها
۶.۲ – قهر الهی از روی حکمت
۶.۳ – سرنوشت شهرها
۶.۴ – نابودی شهرها
۷ – شهرهای صالح در امان الهی
۸ – هشدار و مهلت به شهرهای فعلی و آینده
۸.۱ – مهلت به ستمگران
۸.۲ – هشدار قبل از نابودی
۸.۳ – تهدید برای برخورد با فسق
۸.۴ – سختی مجازات
۸.۵ – عامل تربیتی بودن تهدید
۸.۶ – قهر و نابودی پس از اتمام حجت
۹ – نابودی شهرها
۹.۱ – زمان قهر خدا
۹.۲ – هلاکت شهروندان بی‌ایمان
۹.۳ – علت نابودی شهرها
۹.۴ – بازگشت نابودشدگان بسوی خدا
۹.۵ – نتیجه‌ ظلم
۹.۶ – مامور بودن زمین
۹.۷ – رفع رفاه ظالمان
۱۰ – منابع
۱۱ – پانویس
۱۲ – منبع

۱ – مقدمه

دین اسلام دینی فراگیر و جامع در تمام عرصه‌های زندگی و جامعه محسوب می‌شود که هدف آن سعادت بشر و هدایت او در مسیر کمال می‌باشد.
مکتب اسلام دینی است که مسائل مادی بشر را با معنویات پیوند زده و هیچگاه این دو مقوله را از همدیگر جدا ندانسته است. قرآن بعنوان کلام الهی، مهم‌ترین منبع استنباط احکام به شمار می‌رود و احکام موضوعات جدید با بهره‌گیری از عمومیات و اطلاقات آیات قابل استنباط است و احادیث ائمه طاهرین (علیه‌السّلام)، مصادیقی از آنها را ذکر کرده‌اند و آنها را تخصیص نزده و مقید نساخته‌اند.
یکی از حوزه‌های بسیار اثرگذار بر زندگی فردی و اجتماعی، مهندسی می‌باشد. قرآن کریم مباحث مختلفی را در خصوص توجه به مسائل شهرسازی مطرح کرده که به طور حتم توجه به آنان می‌تواند بسیاری از مشکلات را برطرف کند.
شهر اسلامی باید طوری برنامه‌ریزی و طراحی شود که تبلور و نماد خضوع و خشیت بندگان در برابر قدرت لایتناهی الهی شود. در برخی از آیات قرآنی به تعدادی از صفات شهر اسلامی پرداخته شده است که از جمله آنها می‌توان به شهر امن اشاره کرد چرا که شهر اسلامی باید مستحکم باشد و بناهای ایمن و پر صلابتی در آن ساخته شود. ایجاد حصار و بارو دور شهر از شیوه‌های قدیمی امن نمودن شهرهای تاریخی محسوب می‌گردد.
معماری و شهرسازی اسلامی، معماری و شهرسازی است که به طور مستدل و با استناد به منابع دست اول دینی (آیات و روایات) بتوان آن را منتسب به اسلام نمود و در تطبیق آن با سبک زندگی اسلامی، تردیدی نباشد.
آنچه مسلم و بدیهی است که انسان بیشترین ساعات عمر خود را در بناها و بخصوص مسکن خود سپری می‌کند. مسکن و ساختمان از ابداعات و دست ساخته‌های بدیع و همیشگی انسان در هر فرهنگ و تمدن بوده و هنوز از تازگی، شگرفی، مطلوبیت و پیچیدگی در تمام ابعاد برخوردار است. با توجه به اهمیت نقش مهندسان شهرساز و معمار در ساماندهی محیط زندگی ضرورت دارد، مباحاث دینی، بخصوص آنچه در آیات قران کریم بدان پرداخته شده‌ است، مورد توجه قرار گیرد.
در این نوشتار از آیات قرآن کریم با موضوعات عمران و آبادانی و تدبر در شهرهای گذشته و حال تدوین و ارایه شده است.

۲ – ارزشمند بودن عمران

عمران به معنای سازه و ساختمان‌سازی، در معنای آبادی و آبادانی به کار رفته است.

[۱] فرهنگ فارسی، ج۲، ص۲۳۵۱.

زیرا با سازه‌های بشری است که آبادی تحقق می‌یابد و زندگی در آن رنگ و رویی تازه و دیگری پیدا می‌کند. از این روست که خداوند در آیه ۷۴ سوره اعراف

[۲] اعراف/سوره۷، آیه۷۴.

و نیز ۱۵ و ۱۸ سوره سبا،

[۳] سبا/سوره۳۴، آیه۱۵.

[۴] سبا/سوره۳۴، آیه۱۸.

عمران و آبادانی را از نعمت‌های ارزشمند الهی به بشر معرفی می‌کند و از این که محل سکونت انسان، آباد و عمران باشد، به عنوان نشانه‌ای از نشانه‌های ربوبیت خود یاد کرده و بخشش و غفران خود را در آن نمودار و متجلی می‌داند.
خداوند در آیات ۴۸ و ۵۰ سوره روم

[۵] روم/سوره۳۰، آیه۴۸.

[۶] روم/سوره۳۰، آیه۵۰.

آبادانی زمین را از آثار رحمت خود معرفی می‌کند و در آیه ۴۰ سوره حج

[۷] حج/سوره۲۲، آیه۴۰.

حفظ آبادانی معابد و مکان‌های پرستش را کاری ارزشمند می‌داند.
در ارزش و اهمیت آبادانی همین بس که خداوند در هنگام بر شماری نعمت‌های الهی به بشر به توانمندی وی بر عمران و آبادسازی زمین توجه می‌دهد و سپس از وظیفه آبادسازی و عمران کردن زمین به عنوان ماموریت اصلی سخن بیان می‌آورد. به این معنا که می‌فرماید:

(هُوَ أَنشَأَکُم مِّنَ الأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَکُمْ فِیهَا)

«آن خدایی است که شما را از زمین ایجاد و انشا کرده و توانایی آبادسازی آن را به شما بخشیده و از شما خواسته در آن به استعمار و آبادانی بپردازید.»

[۸] هود/سوره۱۱، آیه۶۱.

[۹] شیخ طبرسی، مجمع البیان، ج۵، ص۲۶۴.

[۱۰] زمخشری، جارالله، الکشاف، ج۲، ص۴۰۷.

۳ – عوامل مادی و معنوی عمران

خداوند در آیات پیش گفته و آیات دیگر بر این معنا تاکید دارد که هم انسان از استعداد عمران و آبادسازی بهره‌مند می‌باشد و هم این‌که زمین این استعداد و قابلیت آبادانی و عمران را دارا می‌باشد.

[۱۱] هود/سوره۱۱، آیه۶۱.

[۱۲] بقره/سوره۲، آیه۲۲.

[۱۳] بقره/سوره۲، آیه۶۱.

[۱۴] بقره/سوره۲، آیه۱۶۴.

[۱۵] اعراف/سوره۷، آیه۵۷ و ۵۸.

از سوی دیگر، از آن جایی که عمران و آبادانی در فرهنگ و آموزه‌های وحیانی قرآن، به دو شکل اساسی مادی و معنوی تقسیم می‌شوند، علل و عوامل ایجادی آن نیز به شکل مادی و معنوی می‌باشد. از این‌روست که خداوند در آیات قرآنی به هر دو دسته از عوامل توجه داده است.

۳.۱ – آب

از عواملی که به عنوان عامل اصلی عمران و آبادانی زمین از آن در آموزه‌های قرآنی سخن به میان آمده، آبی است که از سوی خداوند بر زمین نازل و فرو فرستاده می‌شود؛ زیرا آب نه تنها منبع حیات و زندگی است و رویش گیاهان و زندگی همه جانداران به آن می‌باشد، بلکه منشای اصلی عمران و آبادانی است.

[۱۶] بقره/سوره۲، آیه۲۲.

[۱۷] بقره/سوره۲، آیه۱۶۴.

[۱۸] انعام/سوره۶، آیه۹۹.

[۱۹] اعراف/سوره۷، آیه۵۷.

[۲۰] یونس/سوره۱۰، آیه۲۴.

شگفت این‌که در زبان و ادبیات فارسی اصولا عمارت و آبادانی با آب آمیخته و عجین شده است و واژه آبادانی و آبادی با آب ساخته شده است. به این معنا که اصولا آبادی و آبادانی تنها در جایی تحقق می‌یابد که آب در آن‌جا باشد. اگر نگاهی به تاریخ تمدنی بشر بیافکنیم در می‌یابیم که آبادی‌ها و تمدن‌های بشری بزرگ و کوچک در کنار آب‌های رودها و دریاها و برکه‌ها و مانند آن شکل گرفته است؛ زیرا زندگی انسان و هر موجودی دیگر، وابسته به آب است و بی آب، اصولا زندگی و آبادانی تحقق نمی‌یابد.

۳.۲ – خاک

عنصر دیگر مادی که در آموزه‌های قرآنی به آن توجه داده شده است، عنصر خاک خوب است. از این‌روست که آیاتی از جمله آیه ۲۷ سوره سجده

[۲۱] سجده/سوره۳۲، آیه۲۷.

و آیه ۳۹ سوره فصلت

[۲۲] فصلت/سوره۴۱، آیه۳۹.

و آیه ۵ سوره حج

[۲۳] حج/سوره۲۲، آیه۵.

و مانند آن از زمین مناسب رویش سخن به میان آورده است تا این معنا را تاکید کند که رویش نیازمند خاک مناسب است که سنگلاخ و شور نباشد و امکان بقا و نفوذ آن در باشد که از آن گاه به سرزمین خاشع نیز یاد می‌شود.

۳.۳ – خورشید و ماه و باد

خداوند از عوامل دیگری چون خورشید و ماه و باد به عنوان عوامل مادی عمارت و آبادانی سخن به میان می‌آورد، زیرا بی این عناصر نمی‌توان سخن از سرزمین آب به میان آورد و اصولا شرایط زیستی مناسب برای انسان و گیاه و جانوران است که اجازه می‌دهد تا سرزمینی آباد شود و عمارت و سازه‌های بشری در آن شدنی گردد.

۳.۴ – انسان‌ها

از دیگر عوامل مهم مادی می‌بایست به انسان‌ها به عنوان عامل اصلی برای عمران و آبادانی اشاره کرد؛ زیرا بی‌حضور انسان آبادانی و عمران به معنای واقعی تحقق نمی‌یابد؛ از این‌روست که خداوند در آیه ۶۱ سوره هود

[۲۴] هود/سوره۱۱، آیه۶۱.

ماموریت بشر را آبادانی زمین معرفی می‌کند.
از دیگر آیاتی که به انسان به عنوان یکی از عناصر مادی و اصلی آبادانی پرداخته می‌توان به آیات ۷۴

[۲۵] اعراف/سوره۷، آیه۷۴.

و ۱۳۷

[۲۶] اعراف/سوره۷، آیه۱۳۷.

سوره اعراف و ۸۰ تا ۸۲ سوره حجر

[۲۷] حجر/سوره۱۵، آیه۸۰-۸۲.

و آیه ۱۴۹ سوره شعراء

[۲۸] شعراء/سوره۲۶، آیه۱۴۹.

و آیه ۹ سوره روم

[۲۹] روم/سوره۳۰، آیه۹.

و آیات دیگر اشاره کرد که به نقش و جایگاه انسان در مساله عمران و آبادانی پرداخته است.

[۳۰] آیت‌الله خلیل منصوری به نشانی: http://www.samamos.com.

۴ – آبادانی و حیات و تدبر

از موضوعاتی در قرآن به آن پرداخته شده بحث از آبادانی است که مایه حیات است.

۴.۱ – وظیفه آبادانی بر انسان

وظیفه آبادانی داشتن بر روی زمین:

(وَاِلَی ثَمُودَ اَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ یَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَکُمْ مِنْ اِلَهٍ غَیْرُهُ هُوَ اَنْشَاَکُمْ مِنَ الْاَرْضِ وَاسْتَعْمَرَکُمْ فِیهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا اِلَیْهِ اِنَّ رَبِّی قَرِیبٌ مُجِیبٌ)

«و به سوی قوم ثمود، برادرشان صالح را فرستادیم گفت: ‌ای قوم من! خدا را بپرستید؛ شما را جز او هیچ معبودی نیست، و او شما را از زمین به وجود آورد و از شما خواست که در آن آبادانی کنید؛ بنابراین از او آمرزش بخواهید، سپس به سوی او بازگردید؛ زیرا پروردگارم به بندگانش نزدیک و اجابت کننده دعای آنان است.»

[۳۱] هود/سوره۱۱، آیه۶۱.

۴.۲ – جانشینی خدا بر زمین

جانشینی خدا بر روی زمین:

(وَاِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلَائِکَهِ اِنِّی جَاعِلٌ فِی الْاَرْضِ خَلِیفَهً قَالُوا اَتَجْعَلُ فِیهَا مَنْ یُفْسِدُ فِیهَا وَیَسْفِکُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِکَ وَنُقَدِّسُ لَکَ قَالَ اِنِّی اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ)

«و آن زمان را یاد آر که پروردگارت به فرشتگان گفت: به یقین جانشینی در زمین قرار می‌دهم. گفتند: آیا موجودی را در زمین قرار می‌دهی که در آن به فساد و تباهی برخیزد و به ناحق خون‌ریزی کند و حال آن که ما تو را همواره با ستایشت تسبیح می‌گوییم و تقدیس می‌کنیم پروردگار فرمود: من از این جانشین و قرار گرفتنش در زمین اسراری می‌دانم که شما نمی‌دانید.»

[۳۲] بقره/سوره۲، آیه۳۰.

۴.۳ – پرستش پروردگار شهر

پرستش پروردگار شهر:

(اِنَّمَا اُمِرْتُ اَنْ اَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَهِ الَّذِی حَرَّمَهَا وَلَهُ کُلُّ شَیْءٍ وَاُمِرْتُ اَنْ اَکُونَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ)

«من فقط فرمان یافته‌ام که پروردگار این شهر را که آن را بسیار محترم شمرده و همه چیز در سیطره مالکیّت و فرمانروایی اوست، بپرستم و فرمان یافته‌ام که از تسلیم شدگان فرمان‌ها و احکام او باشم.»

[۳۳] نمل/سوره۲۷، آیه۹۱.

۴.۴ – سپاس‌گزاری عطای سرزمین

سپاس‌گزاری عطای سرزمین:

(لَقَدْ کَانَ لِسَبَاٍ فِی مَسْکَنِهِمْ آیَهٌ جَنَّتَانِ عَنْ یَمِینٍ وَشِمَالٍ کُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّکُمْ وَاشْکُرُوا لَهُ بَلْدَهٌ طَیِّبَهٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ)

«یقیناً برای قوم سبا در جای اقامتشان نشانه‌ای از قدرت و رحمت خدا وجود داشت، دو باغ از طرف راست و چپ. گفتیم: از رزق و روزی پروردگارتان بخورید، و برای او سپاس‌گزاری کنید، سرزمینی خوش و دلپذیر دارید، و پروردگاری بسیار آمرزنده.»

[۳۴] سبا/سوره۳۴، آیه۱۵.

۴.۵ – برکت در آبادی‌ها

برکت در آبادی‌ها و سفر:

(وَجَعَلْنَا بَیْنَهُمْ وَبَیْنَ الْقُرَی الَّتِی بَارَکْنَا فِیهَا قُرًی ظَاهِرَهً وَقَدَّرْنَا فِیهَا السَّیْرَ سِیرُوا فِیهَا لَیَالِیَ وَاَیَّامًا آمِنِینَ)

«و میان مردم سبا و شهرهایی که در آن‌ها برکت نهادیم، آبادی‌های به هم پیوسته و نمایان قرار دادیم، و سیر و سفر را در میان آنان متناسب و به‌اندازه مقرّر داشتیم، و گفتیم: شب‌ها و روزها با امنیت در آنها مسافرت کنید.»

[۳۵] سبا/سوره۳۴، آیه۱۸.

۴.۶ – حیات زمین در بهار

حیات زمین در بهار:

(فَانْظُرْ اِلَی آثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ کَیْفَ یُحْیِی الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا اِنَّ ذَلِکَ لَمُحْیِی الْمَوْتَی وَهُوَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ)

«پس با تامل به آثار رحمت خدا بنگر که چگونه زمین را پس از مردگی‌اش زنده می‌کند، بی‌تردید این خدای قدرتمند زنده کننده مردگان است و او بر هر کاری تواناست.»

[۳۶] روم/سوره۳۰، آیه۵۰.

۴.۷ – خزان پاییز

خزان پاییز:

(وَلَئِنْ اَرْسَلْنَا رِیحًا فَرَاَوْهُ مُصْفَرًّا لَظَلُّوا مِنْ بَعْدِهِ یَکْفُرُونَ)

«و اگر بادی سوزان و زیانبار بفرستیم، پس آن کشت و زرع را زرد شده ببینند، پس از آن به جای جبران گناهانی که سبب این آسیب شده ناسپاس می‌شوند.

[۳۷] روم/سوره۳۰، آیه۵۱.

۴.۸ – قدرت خدا در خلقت

دانایی و توانایی خداوند در خلقت:

(اللَّهُ الَّذِی خَلَقَکُمْ مِنْ ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّهً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّهٍ ضَعْفًا وَشَیْبَهً یَخْلُقُ مَا یَشَاءُ وَهُوَ الْعَلِیمُ الْقَدِیرُ)

«خداست که شما را از ناتوانی آفرید، سپس بعد از ناتوانی قدرت و نیرو داد، آن‌گاه بعد از نیرومندی و توانایی، ناتوانی و پیری قرار داد؛ هرچه بخواهد می‌آفریند و او دانا و تواناست.»

[۳۸] روم/سوره۳۰، آیه۵۴.

۴.۹ – سیطره خدا بر خزانه‌ها

خزانه‌های آسمان‌ها و زمین در سیطره خداست:

(هُمُ الَّذِینَ یَقُولُونَ لَا تُنْفِقُوا عَلَی مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّی یَنْفَضُّوا وَلِلَّهِ خَزَائِنُ السَّمَاوَاتِ وَالْاَرْضِ وَلَکِنَّ الْمُنَافِقِینَ لَا یَفْقَهُونَ)

«فقط آنانند که می‌گویند: به کسانی که نزد پیامبر خدایند، انفاق مکنید تا از پیرامون او پراکنده شوند. در حالی‌که خزانه‌های آسمان‌ها و زمین در سیطره خداست، ولی منافقان نمی‌فهمند.»

[۳۹] منافقون/سوره۶۳، آیه۸.

۴.۱۰ – تامین نیازهای بشر توسط خدا

خداوند، همه‌ی نیازهای مادّی و معنوی، دنیوی و اخروی بشر را تامین می‌کند:

(وَاِذْ قِیلَ لَهُمُ اسْکُنُوا هَذِهِ الْقَرْیَهَ وَکُلُوا مِنْهَا حَیْثُ شِئْتُمْ وَقُولُوا حِطَّهٌ وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَغْفِرْ لَکُمْ خَطِیئَاتِکُمْ سَنَزِیدُ الْمُحْسِنِینَ)

«و یاد کنید هنگامی را که به بنی اسرائیل گفته شد: در این شهر بیت المقدس سکونت گزینید، و از هر جا که خواستید از میوه و محصولاتش بخورید، و بگویید: خدایا! خواسته ما ریزش گناهان است. و از دروازه شهر یا درِ معبد فروتنانه و سجده‌کنان درآیید، تا گناهانتان را بیامرزم، قطعاً پاداش نیکوکاران را بیفزایم.»

[۴۰] اعراف/سوره۷، آیه۱۶۱.

۴.۱۱ – دارا بودن تاریخ از قانون

جامعه و تاریخ نیز قانون و زمان‌بندی و اصولی دارند:

(وَمَا اَهْلَکْنَا مِنْ قَرْیَهٍ اِلَّا وَلَهَا کِتَابٌ مَعْلُومٌ)

و هیچ شهری را به خاطر فساد فراگیرش نابود نکردیم مگر اینکه برای آن سرنوشتی معین و روزگار و دوره‌ای تغییرناپذیر بود.

[۴۱] حجر/سوره۱۵، آیه۴.

جامعه و تاریخ نیز قانون و زمان‌بندی و اصولی دارند.

(قَرْیَهٍ اِلَّا وَلَهَا کِتَابٌ مَعْلُومٌ)

۴.۱۲ – استثنایی بودن سرسبزی منطقه‌ی سبا

سرسبزی باغ‌های منطقه‌ی سبا، استثنایی بوده:

(لَقَدْ کَانَ لِسَبَاٍ فِی مَسْکَنِهِمْ آیَهٌ جَنَّتَانِ عَنْ یَمِینٍ وَشِمَالٍ کُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّکُمْ وَاشْکُرُوا لَهُ بَلْدَهٌ طَیِّبَهٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ)

«یقیناً برای قوم سبا در جای اقامتشان نشانه‌ای از قدرت و رحمت خدا وجود داشت، دو باغ از طرف راست و چپ. گفتیم: از رزق و روزی پروردگارتان بخورید، و برای او سپاس‌گزاری کنید، سرزمینی خوش و دلپذیر دارید، و پروردگاری بسیار آمرزنده.»

[۴۲] سبا/سوره۳۴، آیه۱۵.

سرسبزی باغ‌های منطقه‌ی سبا، استثنایی بوده است. آیَهٌ

۴.۱۳ – زیبایی‌های طبیعی از آیات الهی

زیبایی‌های طبیعی یکی از آیات الهی:

(لَقَدْ کَانَ لِسَبَاٍ فِی مَسْکَنِهِمْ آیَهٌ جَنَّتَانِ عَنْ یَمِینٍ وَشِمَالٍ کُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّکُمْ وَاشْکُرُوا لَهُ بَلْدَهٌ طَیِّبَهٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ)

«یقیناً برای قوم سبا در جای اقامتشان نشانه‌ای از قدرت و رحمت خدا وجود داشت، دو باغ از طرف راست و چپ. گفتیم: از رزق و روزی پروردگارتان بخورید، و برای او سپاس‌گزاری کنید، سرزمینی خوش و دلپذیر دارید، و پروردگاری بسیار آمرزنده.»

[۴۳] سبا/سوره۳۴، آیه۱۵.

یکی از آیات الهی، زیبایی‌های طبیعی است. آیَهٌ جَنَّتانِ‌…

۴.۱۴ – سکونت حضرت آدم در بهشت

سکونت حضرت آدم در بهشت:

(وَقُلْنَا یَا آدَمُ اسْکُنْ اَنْتَ وَزَوْجُکَ الْجَنَّهَ وَکُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَیْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَهَ فَتَکُونَا مِنَ الظَّالِمِینَ)

«و گفتیم: ‌ای آدم! تو و همسرت در این بهشت سکونت گیرید و از هر جای آنکه خواستید فراوان و گوارا بخورید، و به این درخت نزدیک نشوید که اگر نزدیک شوید از ستمکاران خواهید شد.»

[۴۴] بقره/سوره۲، آیه۳۵.

۴.۱۵ – باغ‌سازی در بهشت

باغ‌سازی در بهشت:

(وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا وَمَسَاکِنَ طَیِّبَهً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ اَکْبَرُ ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ)

«خدا به مردان و زنان با ایمان بهشت‌هایی را وعده داده که از زیرِ درختانِ آن نهرها جاری است؟ در آن جاودانه‌اند، و نیز سراهای پاکیزه‌ای را در بهشت‌های ابدی وعده فرموده و هم چنین خشنودی و رضایتی از سوی خدا که از همه آن نعمت‌ها بزرگ‌تر است؛ این همان کامیابی بزرگ است.»

[۴۵] توبه/سوره۹، آیه۷۲.

۴.۱۶ – ویژگی‌های بهشت

ویژگی‌های بهشت:

(وَالَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا اَبَدًا لَهُمْ فِیهَا اَزْوَاج مُطَهَّرَهٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِیلًا)

«و کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند، به زودی آنان را در بهشت‌هایی که از زیرِ درختانِ آن نهرها جاری است، وارد کنیم، در آنجا جاودانه‌اند؛ آنان را در آنجا همسرانی پاکیزه است، و آنان را در زیر سایه‌ای پایدار و دلپذیر، آرام‌بخش و خنک درآوریم.»

[۴۶] نساء/سوره۴، آیه۷۵.

• ویژگی‌های بهشت:

(یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ وَیُدْخِلْکُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ وَمَسَاکِنَ طَیِّبَهً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ ذَلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ)

«تا گناهتان را بیامرزد، و شما را در بهشت‌هایی که از زیرِ درختانِ آن نهرها جاری است و خانه‌های پاکیزه در بهشت‌های جاویدان، درآورد؛ این است کامیابی بزرگ.»

[۴۷] صف/سوره۶۱، آیه۱۲.

۴.۱۷ – تساوی نافرمانی انبیا با نافرمانی خدا

تخلّف از فرمان انبیا، تخلّف از فرمان خداست:

(وَکَاَیِّنْ مِنْ قَرْیَهٍ عَتَتْ عَنْ اَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِ فَحَاسَبْنَاهَا حِسَابًا شَدِیدًا وَعَذَّبْنَاهَا عَذَابًا نُکْرًا)

«چه بسیار آبادی‌ها که اهلش از فرمان پروردگارشان و فرستادگانش روی برگرداندند، پس ما آنان را به حساب سختی محاسبه کردیم و به عذاب بسیار شدیدی عذاب نمودیم.»

[۴۸] طلاق/سوره۶۵، آیه۸.

تخلّف از فرمان انبیا، تخلّف از فرمان خداست.

(عَتَتْ عَنْ اَمْرِ رَبِّها وَ رُسُلِهِ)

۴.۱۸ – زوال تمدّن‌ها تحت اراده خدا

زوال تمدّن‌ها و جوامع، تحت اراده الهی است:

(وَتِلْکَ الْقُرَی اَهْلَکْنَاهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِکِهِمْ مَوْعِدًا)

«و آن شهرها یی که داستانشان را بر تو خواندیم هنگامی که اهل آنها با کفر و تکذیب آیات خدا به خود ستم ورزیدند، هلاکشان کردیم، و برای هلاکتشان وقتی معلوم مقرّر نمودیم.»

[۴۹] کهف/سوره۱۸، آیه۵۹.

زوال تمدّن‌ها و جوامع، تحت اراده الهی است.

(اَهْلَکْناهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا)

۴.۱۹ – سقوط ملّت‌ها

سقوط ملّت‌ها و تمدّن‌ها، جلوه‌ای از آیات الهی:

(اَوَلَمْ یَهْدِ لَهُمْ کَمْ اَهْلَکْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْقُرُونِ یَمْشُونَ فِی مَسَاکِنِهِمْ اِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ اَفَلَا یَسْمَعُونَ)

«آیا مشرکان را داستان بسیاری از ملت‌هایی که ما پیش از آنان هلاک کردیم که اینان در مسکن‌هایشان قدم می‌زنند هدایت نکرد و برای آنان روشن نساخت که سرانجام کفرپیشگان هلاکت است؟ همانا در این سرگذشت‌ها عبرت‌هاست، آیا نمی‌شنوند؟!»

[۵۰] سجده/سوره۳۲، آیه۲۶.

سقوط ملّت‌ها و تمدّن‌ها، جلوه‌ای از آیات الهی است.

(اِنَّ فِی ذلِکَ لَآیاتٍ‌…)

۴.۲۰ – تاثیر قانون‌شکنی نیاکان

قانون‌شکنی نیاکان، نسل‌های بعدی را نیز شرمنده می‌کند:

(وَاسْاَلْهُمْ عَنِ الْقَرْیَهِ الَّتِی کَانَتْ حَاضِرَهَ الْبَحْرِ اِذْ یَعْدُونَ فِی السَّبْتِ اِذْ تَاْتِیهِمْ حِیتَانُهُمْ یَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَیَوْمَ لَا یَسْبِتُونَ لَا تَاْتِیهِمْ کَذَلِکَ نَبْلُوهُمْ بِمَا کَانُوا یَفْسُقُونَ)

«از آنان سرگذشت شهری را که در ساحل دریا بود بپرس، هنگامی که اهلش در روز تعطیلیِ شنبه از حکم خدا تجاوز می‌کردند؛ به این صورت که روز تعطیلیِ شنبه ماهی‌هایشان به اراده خدا از اعماق آب به سوی ساحل می‌آمدند و به روی آب آشکار می‌شدند و غیر شنبه‌ها نمی‌آمدند و آنان بر خلاف حکم خدا در تعطیلی شنبه به صید می‌پرداختند؛ این‌گونه آنان را در برابر نافرمانی و فسقی که همواره داشتند، آزمایش می‌کردیم.»

[۵۱] اعراف/سوره۷، آیه۱۶۳.

۴.۲۱ – محل جولانگاه طغیانگران

دنیا، جولانگاه طغیانگران خواهد شد:

(وَحَرَامٌ عَلَی قَرْیَهٍ اَهْلَکْنَاهَا اَنَّهُمْ لَا یَرْجِعُونَ)

«و بر اهل شهری که نابودشان کردیم، محال است که در قیامت به سوی ما باز نگردند.»

[۵۲] انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۵.

۴.۲۲ – تاخت و تاز مفسدان در آینده

در آینده‌ی تاریخ نیز مفسدان تاخت و تاز خواهند کرد:

(وَحَرَامٌ عَلَی قَرْیَهٍ اَهْلَکْنَاهَا اَنَّهُمْ لَا یَرْجِعُونَ)

«و بر اهل شهری که نابودشان کردیم، محال است که در قیامت به سوی ما باز نگردند.»

[۵۳] انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۵.

۴.۲۳ – عذاب قهر الهی پس از اتمام حجّت

عذاب خداوند، پس از اتمام حجّت:

(وَلَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْهُمْ فَکَذَّبُوهُ فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظَالِمُونَ)

«و همانا پیامبری از خود آنان برای هدایت شان آمد، ولی او را تکذیب کردند، پس عذاب خدا آنان را در حالی که ستمکار بودند، فرا گرفت.»

[۵۴] نحل/سوره۱۶، آیه۱۱۳.

قهر الهی، بعد از اتمام حجّت شهروندان:

(وَمَا اَهْلَکْنَا مِنْ قَرْیَهٍ اِلَّا لَهَا مُنْذِرُونَ)

«و مردم هیچ شهری را نابود نکردیم مگر آنکه بیم دهندگانی برای آنان بود.»

[۵۵] شعراء/سوره۲۶، آیه۲۰۸.

۴.۲۴ – وظیفه‌ی انبیا و امامان

وظیفه‌ی انبیا و امامان هشدار است:

(وَمَا اَهْلَکْنَا مِنْ قَرْیَهٍ اِلَّا لَهَا مُنْذِرُونَ)

«و مردم هیچ شهری را نابود نکردیم مگر آنکه بیم دهندگانی برای آنان بود.»

[۵۶] شعراء/سوره۲۶، آیه۲۰۸.

۴.۲۵ – عدم پایداری زندگی

زندگی برای هیچ شهروندی ماندگار و پایدار نیست:

(وَاِنْ مِنْ قَرْیَهٍ اِلَّا نَحْنُ مُهْلِکُوهَا قَبْلَ یَوْمِ الْقِیَامَهِ اَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِیدًا کَانَ ذَلِکَ فِی الْکِتَابِ مَسْطُورًا)

«هیچ شهری از شهرهای یاغیان و مفسدان نیست مگر آنکه آن را پیش از قیامت به عذاب نابود می‌کنیم یا به عذابی سخت دچار می‌سازیم. انجام این کار در کتاب لوح محفوظ نگاشته شده است.»

[۵۷] اسراء/سوره۱۷، آیه۵۸.

برچیده شدن بساط زندگی روی زمین:

(وَاِنْ مِنْ قَرْیَهٍ اِلَّا نَحْنُ مُهْلِکُوهَا قَبْلَ یَوْمِ الْقِیَامَهِ اَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِیدًا کَانَ ذَلِکَ فِی الْکِتَابِ مَسْطُورًا)

«هیچ شهری از شهرهای یاغیان و مفسدان نیست مگر آنکه آن را پیش از قیامت به عذاب نابود می‌کنیم یا به عذابی سخت دچار می‌سازیم. انجام این کار در کتاب لوح محفوظ نگاشته شده است.»

[۵۸] اسراء/سوره۱۷، آیه۵۸.

برچیده شدن بساط زندگی روی زمین، نه یک تصادف، بلکه بر اساس قانونی است که خداوند، از پیش تعیین و ثبت کرده است.

۵ – تدبر در آثار باستانی

خداوند متعال در آیات مختلف، سرگذشت شهرها و مردم شهرهای گوناگون را مثال زده و توصیه به سیر و سفر و دیدن آنها و عبرت‌آموزی نموده است.
قرآن کریم در آیاتی انسان را به گردش تشویق می‌کند و حتی در بعضی آیات ترک جهانگردی را در انسان سرزنش می‌کند.
آثار تاریخی هر کشور، علاوه بر معرفی تمدن و فرهنگ هر منطقه، بیانگر اتفاقاتی است که در گذشته افتاده و گاه گردش در دل آثار باستانی سیاحتی است در دل هزاران سال تجربه. خرابه کاخ‌های بزرگی که روزی تجلی امپراتوری‌های بزرگ زمین بودند و مردمان، چنان این حکومت‌ها را پرتوان و شکست‌ناپذیر می‌پنداشتند، که حتی در مخیله‌شان هم نمی‌گنجید در گوشه‌ای از زمان، جا خوش کنند و خاک بخورند.
خداوند در آیه ۴۴ سوره فاطر می‌فرماید: «آیا در زمین گردش نمی‌کنند تا بنگرند سرانجام کسانی که پیش از ایشان زندگی می‌کردند چگونه بود (با اینکه) آن گروه از ایشان قدرتمندتر بودند».

[۵۹] فاطر/سوره۳۵، آیه۴۴.

۵.۱ – درس گرفتن از تاریخ

از تاریخ و سرگذشت شهرهای گذشته باید درس گرفت:

(وَتِلْکَ الْقُرَی اَهْلَکْنَاهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَعَلْنَا لِمَهْلِکِهِمْ مَوْعِدًا)

«و آن شهرها یی که داستانشان را بر تو خواندیم هنگامی که اهل آنها با کفر و تکذیب آیات خدا به خود ستم ورزیدند، هلاکشان کردیم، و برای هلاکتشان وقتی معلوم مقرّر نمودیم.»

[۶۰] کهف/سوره۱۸، آیه۵۹.

۵.۲ – نگرش عبرت به گذشته

به تمدن‌های ویران شده گذشته، باید به دیده عبرت نگریست و درس‌های تازه گرفت:

(اَوْ کَالَّذِی مَرَّ عَلَی قَرْیَهٍ وَهِیَ خَاوِیَهٌ عَلَی عُرُوشِهَا قَالَ اَنَّی یُحْیِی هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَاَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَهَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ کَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ یَوْمًا اَوْ بَعْضَ یَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَهَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلَی طَعَامِکَ وَشَرَابِکَ لَمْ یَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ اِلَی حِمَارِکَ وَلِنَجْعَلَکَ آیَهً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ اِلَی الْعِظَامِ کَیْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَکْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَیَّنَ لَهُ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللَّهَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ)

«یا چون آن کسی که به دهکده‌ای گذر کرد، در حالی‌که دیوارهای آن بر روی سقف‌هایش فرو ریخته بود و اجساد ساکنانش پوسیده و متلاشی به نظر می‌آمد گفت: خدا چگونه اینان را پس از مرگشان زنده می‌کند؟ پس خدا او را صد سال میراند، سپس وی را برانگیخت، به او فرمود: چه مقدار در این منطقه درنگ کرده‌ای؟ گفت: یک روز یا بخشی از یک روز درنگ کرده‌ام. خدا فرمود: بلکه صد سال درنگ کرده‌ای! به خوراکی و نوشیدنی خود بنگر که پس از گذشت صد سال و رفت و آمد فصول چهارگانه تغییری نکرده، و به دراز گوش خود نظر کن که جسمش متلاشی شده، ما تو را زنده کردیم تا به پاسخ پرسشت برسی و به واقع شدن این حقیقت مطمئن شوی، و تا تو را نشانه‌ای از قدرت و ربوبیّت خود برای مردم در مورد زنده شدن مردگان قرار دهیم، اکنون به استخوان‌ها یِ دراز گوشت بنگر که چگونه آنها را برمی‌داریم و به هم پیوند می‌دهیم، سپس بر آنها گوشت می‌پوشانیم. چون کیفیتِ زنده شدنِ مردگان بر او روشن شد، گفت: اکنون می‌دانم که یقیناً خدا بر هر کاری تواناست.»

[۶۱] بقره/سوره۲، آیه۲۵۹.

۵.۳ – عبرت بودن آثار باستانی

آثار باستانی می‌تواند وسیله‌ی عبرت باشد:

(وَلَقَدْ اَتَوْا عَلَی الْقَرْیَهِ الَّتِی اُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ اَفَلَمْ یَکُونُوا یَرَوْنَهَا بَلْ کَانُوا لَا یَرْجُونَ نُشُورًا)

«یقیناً مشرکان مکه بر شهری که محل زندگی قوم لوط بود و بر آن باران عذاب باریده شد، گذر کرده‌اند، پس آیا آنجا را ندیده‌اند؟ چرا! دیده‌اند ولی عبرت نگرفته‌اند، چون برانگیخته شدن مردگان را برای رسیدن به پاداش اعمال امید و انتظار ندارند.»

[۶۲] فرقان/سوره۲۵، آیه۴۰.

۵.۴ – سنت الهی در نابودی شهرها

عبرت از گذشته، سنت الهی در نابودی شهرهای در معرض قهر خدا:

(وَکَمْ مِنْ قَرْیَهٍ اَهْلَکْنَاهَا فَجَاءَهَا بَاْسُنَا بَیَاتًا اَوْ هُمْ قَائِلُونَ)

«چه بسیار شهرهایی که اهلش را به سبب گناهانشان هلاک کردیم و عذاب ما در حالی که شب یا نیم روز در استراحت و آرامش بودند، به آنان رسید!!»

[۶۳] اعراف/سوره۷، آیه۴.

۵.۵ – عبرت از شهرهای تکذیب کننده حقایق

عبرت از شهرهای تکذیب حقایق:

(تِلْکَ الْقُرَی نَقُصعَلَیْکَ مِنْ اَنْبَائِهَا وَلَقَدْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنَاتِ فَمَا کَانُوا لِیُؤْمِنُوا بِمَا کَذَّبُوا مِنْ قَبْلُ کَذَلِکَ یَطْبَعُ اللَّهُ عَلَی قُلُوبِ الْکَافِرِینَ)

«این شهرهاست که بخشی از داستان‌هایش را برای تو بیان می‌کنیم، و یقیناً پیامبرانشان برای آنان دلایل روشن آوردند، ولی آنان بر آن نبودند که به حقایقی که پیش از آمدن آن دلایل تکذیب کرده بودند ایمان بیاورند؛ این‌گونه خدا بر دل‌های کافران به سزای لجاجت و عنادشان مُهر می‌زند.»

[۶۴] اعراف/سوره۷، آیه۱۰۱.

۵.۶ – دیده‌ی عبرت به تاریخ شهرها

با دیده‌ی عبرت به تاریخ شهرها بنگریم:

(مَا آمَنَتْ قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْیَهٍ اَهْلَکْنَاهَا اَفَهُمْ یُؤْمِنُونَ)

«پیش از آنان اهل هیچ شهری که آن را نابود کردیم با دیدن معجزه ایمان نیاوردند؛ پس آیا اینان ایمان می‌آورند؟!»

[۶۵] انبیاء/سوره۲۱، آیه۶.

۵.۷ – لزوم شناخت اقوام گذشته

آشنایی با فلسفه‌ی تاریخ و شناخت اقوام گذشته:

(اِنَّا مُنْزِلُونَ عَلَی اَهْلِ هَذِهِ الْقَرْیَهِ رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا کَانُوا یَفْسُقُونَ)

«ما بر اهل این شهر به علت کار بسیار زشتی که مرتکب می‌شوند، عذاب سختی از آسمان نازل خواهیم کرد.»

[۶۶] عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۴.

آشنایی با فلسفه‌ی تاریخ و شناخت اقوام گذشته، مورد توجّه قرآن است.

(آیَهً بَیِّنَهً لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ)

۵.۸ – درس گرفتن از خرابه‌ها

از خرابه‌ها نیز می‌توان درس گرفت:

(اِنَّا مُنْزِلُونَ عَلَی اَهْلِ هَذِهِ الْقَرْیَهِ رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا کَانُوا یَفْسُقُونَ)

«ما بر اهل این شهر به علت کار بسیار زشتی که مرتکب می‌شوند، عذاب سختی از آسمان نازل خواهیم کرد.»

[۶۷] عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۴.

از خرابه‌ها نیز می‌توان درس گرفت.

(آیَهً… لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ)

۵.۹ – نیاز عبرت بر تعقّل

عبرت گرفتن، به دقّت و تعقّل نیاز دارد:

(اِنَّا مُنْزِلُونَ عَلَی اَهْلِ هَذِهِ الْقَرْیَهِ رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا کَانُوا یَفْسُقُونَ)

«ما بر اهل این شهر به علت کار بسیار زشتی که مرتکب می‌شوند، عذاب سختی از آسمان نازل خواهیم کرد.»

[۶۸] عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۴.

عبرت گرفتن، به دقّت و تعقّل نیاز دارد. افراد غافل با دید سطحی نمی‌توانند حقایق را درک کرده و عبرت بگیرند.

(لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ)

۵.۱۰ – شرط عبرت‌گیری

تعقّل و‌ اندیشه، شرط هدایت و عبرت‌گیری:

(اِنَّا مُنْزِلُونَ عَلَی اَهْلِ هَذِهِ الْقَرْیَهِ رِجْزًا مِنَ السَّمَاءِ بِمَا کَانُوا یَفْسُقُونَ)

«ما بر اهل این شهر به علت کار بسیار زشتی که مرتکب می‌شوند، عذاب سختی از آسمان نازل خواهیم کرد.»

[۶۹] عنکبوت/سوره۲۹، آیه۳۴.

تعقّل و‌ اندیشه، شرط هدایت و عبرت‌گیری است.

(لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ)

۵.۱۱ – نشانه افراد عبرت گیرنده

شهروندانی می‌توانند از تاریخ عبرت بگیرند که….:

(وَجَعَلْنَا بَیْنَهُمْ وَبَیْنَ الْقُرَی الَّتِی بَارَکْنَا فِیهَا قُرًی ظَاهِرَهً وَقَدَّرْنَا فِیهَا السَّیْرَ سِیرُوا فِیهَا لَیَالِیَ وَاَیَّامًا آمِنِینَ)

«و میان مردم سبا و شهرهایی که در آن‌ها برکت نهادیم، آبادی‌های به هم پیوسته و نمایان قرار دادیم، و سیر و سفر را در میان آنان متناسب و به‌اندازه مقرّر داشتیم، و گفتیم: شب‌ها و روزها با امنیت در آنها مسافرت کنید.»

[۷۰] سبا/سوره۳۴، آیه۱۸.

افراد و ملّت‌هایی می‌توانند از تاریخ عبرت بگیرند و پایدار بمانند که بسیار بردبار و سپاسگزار باشند.

(لَآیاتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ)

۵.۱۲ – بهترین درس برای آیندگان

تاریخ گذشتگان، بهترین درس برای آیندگان:

(وَاضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا اَصْحَابَ الْقَرْیَهِ اِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ)

«و برای آنان که با تو برخورد خصمانه دارند اهل آن شهر (از شهرهای قدیم روم‌ در منطقه انطاکیه) را مثل بزن، هنگامی که پیامبران به آنجا آمدند.»

[۷۱] یس/سوره۳۶، آیه۱۳.

تاریخ گذشتگان، بهترین درس بر