پاورپوینت کامل ضُرّ (مفردات‌قرآن)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ضُرّ (مفردات‌قرآن) دارای ۷۲ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل ضُرّ (مفردات‌قرآن)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل ضُرّ (مفردات‌قرآن) :

منبع: ضُرّ (قاموس قرآن (جلد ۴))

مقالات مرتبط: ضَرَر (لغات‌قرآن)، ضُرّ (مفردات‌نهج‌البلاغه)، ضرر.

ضَرّ و ضُرّ (به فتح و ضم ضاد) از واژگان قرآن کریم به معنای ضد نفع است.
ضَرّ (به فتح ضاد) مطلق ضرر و زیان است.
در مقابل این واژه، واژه ضُرّ (به ضم ضاد) به معنای بدحالی است.
کلمه ضرّاء نُه بار در قرآن مجید آمده است.
مشتقات ضُرّ که در آیات قرآن آمده عبارتند از:

ضَرَر (به فتح ضاد و راء) به معنای بدحالی و نقصان؛

اِضطرار (به کسر الف و سکون ضاد) به معنای احتیاج و اجبار؛

ضِرار (به کسر ضاد) به معنای ضرر زدن؛

ضَرّاء (به فتح ضاد) به معنای سختی‌های بدنی است.

فهرست مندرجات

۱ – معنای ضَرّ و ضُرّ
۲ – کاربردها
۲.۱ – ضَرًّا (آیه ۷۶ سوره مائده)
۲.۲ – ضَرُّهُ‌ (آیه ۱۳ سوره حج)
۲.۳ – الضُّرُّ (آیه ۸۸ سوره یوسف)
۲.۴ – الضُّرُّ (آیه ۸۳ سوره انبیاء)
۲.۵ – ضُرٌّ (آیه ۳۳ سوره روم)
۲.۶ – بِضُرٍّ (آیه ۱۷ سوره انعام)
۲.۷ – ضرر
۲.۷.۱ – الضَّرَرِ (آیه ۹۵ سوره نساء)
۲.۸ – اضطرار
۲.۸.۱ – اَضْطَرُّهُ‌ (آیه ۱۲۶ سوره بقره)
۲.۸.۲ – نَضْطَرُّهُمْ‌ (آیه ۲۴ سوره لقمان)
۲.۸.۳ – اضْطُرَّ (آیه ۱۷۳ سوره بقره)
۲.۸.۴ – الْمُضْطَرَّ (آیه ۶۲ سوره نمل)
۲.۸.۵ – تُضَارَّ (آیه ۲۳۳ سوره بقره)
۲.۸.۶ – یُضَارَّ (آیه ۲۸۲ سوره بقره)
۲.۹ – ضرار
۲.۹.۱ – ضِراراً (آیه ۲۳۱ سوره بقره)
۲.۹.۲ – ضِراراً (آیه ۱۰۷ سوره توبه)
۲.۱۰ – ضرّاء
۲.۱۰.۱ – الضَّرَّاءُ (آیه ۹۵ سوره اعراف)
۲.۱۰.۲ – ضَرَّاءَ (آیه ۵۰ سوره فصلت)
۲.۱۰.۳ – ضَرَّاءَ (آیه ۱۰ سوره هود)
۲.۱۰.۴ – الضَّرَّاءِ (آیه ۱۷۷ سوره بقره)
۳ – تعدادکاربردها
۴ – پانویس
۵ – منبع

۱ – معنای ضَرّ و ضُرّ

ضَرّ

[۱] قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج۴، ص۱۸۰-۱۷۶.

[۲] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۵۰۳.

[۳] طریحی نجفی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۳، ص۳۷۱.

به معنای پیوسته در مقابل نفع است.
در مقابل این واژه، واژه ضُرّ (به ضم ضاد) به معنای بدحالی است.
راغب اصفهانی در مفردات و جوهری در الصحاح ضُرّ را بدحالی گفته‌اند. «الضُّرُّ: سُوءُ الْحَالِ»

[۴] جوهری، ابونصر، الصحاح‌ تاج اللغه و صحاح العربیه، ج۲، ص۷۲۰.

[۵] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۵۰۳.

راغب اصفهانی اضافه می‌کند: اعمّ از آن‌چه در نفس باشد، مثل فقد علم و عفت، یا در بدن، مثل نقص عضو، یا در حال، مثل کمی مال و جاه.

[۶] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۵۰۳.

در مقابل واژه ضُرّ، واژه ضَرّ به معنای مطلق ضرر و زیان قرار دارد.
شیخ طبرسی (رحمهاللّه) از صاحب العین‌ نقل کرده ضرّ (به فتح و ضم) دو لغت‌اند، ولی چون با نفع مقابل کرده ضاد آن‌ مفتوح خوانده می‌شود.

[۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۳۲۲.

اقرب الموارد هر دو را ضد نفع، سوء الحال و سختی گفته و از کلیات ابوالبقا نقل می‌کند ضَرّ به فتح در هر ضرر شایع است و با ضمّ مخصوص به ضرر نفس است مثل مرض و لاغری.

[۸] شرتونی، سعید، أقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد، ج۳، ص۳۰۱.

پس ضَرّ به فتح (ض) مطلق ضرر و زیان است مقابل نفع، ولی ضُرّ به ضم به معنی بدحالی است. آیاتی‌که درباره هر دو تعبیر نقل شده این فرق را تایید می‌کنند.

۲ – کاربردها

به مواردی از ضُرّ که در قرآن به‌ کار رفته است، اشاره می‌شود:

۲.۱ – ضَرًّا (آیه ۷۶ سوره مائده)

در قرآن مجید ضَر (به فتح ضاد)، پیوسته مقابل نفع آمده، مثل‌:

(لا یَمْلِکُ لَکُمْ‌ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً)

[۹] مائده/سوره۵، آیه۷۶.

(آیا جز خدا چیزى را مى‌پرستید که مالک سود و زیانى براى شما نیست.)

[۱۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۲۰.

[۱۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۶، ص۱۰۷.

[۱۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۶، ص۷۴.

[۱۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۷، ص۱۳۶.

[۱۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۳۵۵.

۲.۲ – ضَرُّهُ‌ (آیه ۱۳ سوره حج)

(یَدْعُوا لَمَنْ‌ ضَرُّهُ‌ اَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ)

[۱۵] حج/سوره۲۲، آیه۱۳.

(او جز خدا چیزى را مى‌خواند که نه زیانى به او مى‌رساند، و نه سودى.)

[۱۶] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۳۳.

[۱۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۴۹۴.

[۱۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۳۵۱.

[۱۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۶، ص۱۹۰.

[۲۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۱۲۰.

۲.۳ – الضُّرُّ (آیه ۸۸ سوره یوسف)

برخلاف ضُرّ (به ضم ضاد) که هیچ وقت با نفع یک‌جا نیامده است. مثل‌:

(یا اَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ اَهْلَنَا الضُّرُّ.)

[۲۱] یوسف/سوره۱۲، آیه۸۸.

(اى عزیز مصر! ما و خاندان ما را پریشانى و قحطی فراگرفته.)

[۲۲] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۴۶.

[۲۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۱، ص۳۲۲.

[۲۴] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۱، ص۲۳۵.

[۲۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۲، ص۲۸۵.

[۲۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۴۴۹.

۲.۴ – الضُّرُّ (آیه ۸۳ سوره انبیاء)

(وَ اَیُّوبَ اِذْ نادی‌ رَبَّهُ اَنِّی مَسَّنِیَ‌ الضُّرُّ وَ اَنْتَ اَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ • فَاسْتَجَبْنا لَهُ فَکَشَفْنا ما بِهِ مِنْ‌ ضُرٍّ)

[۲۷] انبیا/سوره۲۱، آیه۸۳ و ۸۴.

(و ایّوب را به یاد آور هنگامى که پروردگارش را خواند و عرضه داشت: ناراحتى و مشکلات شدید به من روى آورده؛ و تو مهربان‌ترینِ مهربانانى. • ما دعاى او را مستجاب کردیم؛ و ناراحتى‌هایى را که داشت برطرف ساختیم.)

[۲۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۲۹.

[۲۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۴۴۳.

[۳۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۳۱۴.

[۳۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۶، ص۱۵۳.

[۳۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۹۴.

۲.۵ – ضُرٌّ (آیه ۳۳ سوره روم)

در بعضی آیات، مقابل رحمت آمده مثل‌:

(وَ اِذا مَسَّ النَّاسَ‌ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِیبِینَ اِلَیْهِ ثُمَّ اِذا اَذاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَهً اِذا فَرِیقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ یُشْرِکُونَ)

[۳۳] روم/سوره۳۰، آیه۳۳.

(هنگامى که رنج و زیانى به مردم برسد، پروردگار خود را مى‌خوانند در حالى‌که توبه‌کنان به سوى او باز مى‌گردند؛ امّا همین که خداوند رحمتى از جانب خویش به آنان بچشاند و ناراحتى آنان برطرف شود، در آن هنگام گروهى از آنان براى پروردگارشان همتا قائل مى‌شوند.)

[۳۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۴۰۸.

[۳۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۶، ص۲۷۳.

[۳۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۶، ص۱۸۲.

[۳۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۹، ص۱۲۹.

[۳۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۴۷۶.

۲.۶ – بِضُرٍّ (آیه ۱۷ سوره انعام)

در بعضی موارد مقابل خیر به‌کار رفته مثل‌:

(وَ اِنْ یَمْسَسْکَ اللَّهُ‌ بِضُرٍّ فَلا کاشِفَ لَهُ اِلَّا هُوَ وَ اِنْ یَمْسَسْکَ بِخَیْرٍ فَهُوَ عَلی‌ کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیرٌ)

[۳۹] انعام/سوره۶، آیه۱۷.

(اگر خداوند زیانى به تو برساند، هیچ کس جز او نمى‌تواند آن را برطرف سازد؛ و اگر خیرى به تو رساند، او بر هر چیزى تواناست.)

[۴۰] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۲۹.

[۴۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۷، ص۴۵.

[۴۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۷، ص۳۴.

[۴۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۸، ص۳۲.

[۴۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۴۳۵.

۲.۷ – ضرر

ضَرر اسم به معنی بدحالی و نقصان است. جمع آن اضرار می‌باشد.

[۴۵] شرتونی، سعید، أقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد، ج۳، ص۳۰۱.

در مجمع البیان آن‌را نقصان معنی کرده و می‌فرماید: آن هر چیزی است که ضرر کند و نقصان رساند مثل کوری، مرض، علت.

[۴۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۱۶۶.

۲.۷.۱ – الضَّرَرِ (آیه ۹۵ سوره نساء)

(لا یَسْتَوِی الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ غَیْرُ اُولِی‌ الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ بِاَمْوالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ)

[۴۷] نساء/سوره۴، آیه۹۵.

(هرگز افراد باایمانى که بدون بیمارى و ناراحتى، از جهاد خوددارى مى‌کنند، با مجاهدانى که در راه خدا با مال و جان خود جهاد کردند، یکسان نیستند. خداوند، مجاهدانى را که با مال و جان خود جهاد نمودند، بر کسانى که از جهاد خوددارى کرده‌اند مقام برترى بخشیده.)

[۴۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۹۴.

[۴۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۵، ص۷۱.

[۵۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۵، ص۴۵.

[۵۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۵، ص۳۱۳.

[۵۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۳، ص۱۴۸.

مراد از

(اولی الضرر)

کسانی است که نقص عضوی یا علل دیگری دارند که نمی‌توانند به جهاد روند. احتمال قوی دارد که آنان‌که در اثر فقد مال و وسیله از رفتن به جهاد معذوراند نیز داخل در اولی الضرر باشند که عده‌ای پیش رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌آمدند، زاد و راحله می‌خواستند، آن حضرت می‌فرمود من وسیله در اختیار ندارم تا شما را تجهیز کنم، آن‌ها نیز اشک ریزان بر می‌گشتند.
چنان‌که فرموده:

(وَ لا عَلَی الَّذِینَ اِذا ما اَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لا اَجِدُ ما اَحْمِلُکُمْ عَلَیْهِ تَوَلَّوْا وَ اَعْیُنُهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ)

[۵۳] توبه/سوره۹، آیه۹۲.

(و نیز گناهى نیست بر آن‌ها که وقتى نزد تو آمدند که آنان را بر مرکبى براى جهاد سوار کنى، گفتى: «مرکبى که شما را بر آن سوار کنم، در اختیار ندارم.» از نزد تو بازگشتند در حالى‌که چشمانشان از اندوه اشکبار بود؛ زیرا چیزى نداشتند که در راه خدا انفاق کنند و با آن به میدان بروند.)

[۵۴] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۰۱.

۲.۸ – اضطرار

اِضْطِرار

[۵۵] قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج۴، ص۱۷۸-۱۷۷.

[۵۶] طریحی نجفی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۳، ص۳۷۳.

[۵۷] شرتونی، سعید، اقرب الموارد، ج۴، ص۴۳۲.

به معنی احتیاج و اجبار است.
اضطرار در واقع حمل غیر بر ضرر است.
تحمیل کننده شاید از کنار و شاید حالت و امری در خود شخص باشد، مثل گرسنگی و مرض و غیره.

۲.۸.۱ – اَضْطَرُّهُ‌ (آیه ۱۲۶ سوره بقره)

(ثُمَ‌ اَضْطَرُّهُ‌ اِلی‌ عَذابِ النَّارِ)

[۵۸] بقره/سوره۲، آیه۱۲۶.

(سپس آن‌ها را به عذاب دوزخ مى‌کشانم.)

[۵۹] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۹.

[۶۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱، ص۴۲۶.

[۶۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۲۸۲.

[۶۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲، ص۴۹.

[۶۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر