پاورپوینت کامل حجاز

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل حجاز دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل حجاز،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل حجاز :

مقالات مرتبط: پاورپوینت کامل حجاز (مفردات‌نهج‌البلاغه)، پاورپوینت کامل حجاز (مقالات مرتبط).

حِجاز، سرزمینی در مغرب عربستان سعودی واقع در کرانه دریای سرخ، در بخش مرکزی جزیره العرب است. از احکام آن در باب جهاد سخن گفته‌اند.

فهرست مندرجات

۱ – حدود
۲ – جمعیت
۳ – موقعیت جغرافیایی
۴ – اقتصاد
۵ – کشاورزی
۶ – کاروان‌سراهای قدیمی
۷ – حصار شهرها
۸ – چاه‌ها و چشمه‌ها
۹ – مرکز علمی
۱۰ – مدارس مشهور
۱۱ – پیشینه قبل از اسلام
۱۱.۱ – جای‌گاه
۱۱.۲ – وجه تسمیه
۱۱.۳ – سبک زندگی
۱۱.۴ – قبایل
۱۱.۵ – مرکزیت دینی
۱۲ – چشم طمع بیگانگان
۱۲.۱ – یونانیان و رومیان
۱۲.۲ – ابرهه
۱۳ – پیشینه پس از اسلام
۱۳.۱ – جای‌گاه
۱۳.۲ – دوره خلفا
۱۳.۳ – دوره امویان
۱۳.۴ – درصد مسلمانان
۱۳.۵ – دوره عباسیان
۱۳.۶ – حمله قرامطیان
۱۳.۷ – دوره آل بویه
۱۳.۸ – دوره فاطمیان
۱۳.۹ – کشمکش فاطمیان و عباسیان
۱۳.۱۰ – دوره ایوبیان
۱۳.۱۱ – دوره بنورسول
۱۳.۱۲ – دوره عثمانی‌ها
۱۳.۱۳ – دوره آل سعود
۱۴ – احکام
۱۵ – فهرست منابع
۱۶ – پانویس
۱۷ – منبع

۱ – حدود

درباره حدود پاورپوینت کامل حجاز اختلافاتی وجود دارد.

[۱] خالد جابری، الحیاهالعلمیه فی الپاورپوینت کامل حجاز خلال العصر المملوکی: ۶۴۸ـ۹۲۳ ه/ ۱۲۵۰ـ۱۵۱۷ م، ج۱، ص۳۶ـ۳۸، ریاض ۱۴۲۶/۲۰۰۵.

به طور کلی، حدود پاورپوینت کامل حجاز از شمال به جنوب به طول ۲۰۰، ۱ کیلومتر از مرزهای اردن و عربستان سعودی آغاز می‌شود و به موازات کرانه دریای سرخ تا منطقه عسیر در جنوب عربستان سعودی امتداد می‌یابد.
عریض‌ترین بخش آن در طول این مسیر ۴۵۰ کیلومتر و مساحت آن حدود ۴۵۴، ۴۳۶ کیلومتر مربع است.

[۲] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۱، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

مکه، مدینه، جُدَّه، طائف، تبوک و ینبُع از مهم‌ترین شهرهای پاورپوینت کامل حجازند.

[۳] عمرفاروق سیدرجب، المدن الپاورپوینت کامل حجازیه، ج۱، ص۴۳، (قاهره) ۱۹۸۱.

پاورپوینت کامل حجاز همواره یکی از نواحی مهم جزیره العرب بوده است.
این ناحیه در حدود قرن دوم مشتمل بر دوازده «دار» (قسمت) بود: مدینه؛ خیبر؛ فدک؛ دوالْمَروه؛ بَلِیّ؛ اَشْجع؛ مُزَینه؛ جُهینه؛ نفر، که قبیله هوازن در آن‌جا بودند؛ جُلّسلیم؛ جُل هلال؛ و ظهر حرّه لیلی.

[۴] یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل مادّه.

[۵] الموسوعهالعربیه العالمیه، ریاض: مؤسسه اعمال الموسوعه للنشر و التوزیع، ذیل مادّه، ۱۴۱۹/۱۹۹۹.

در تقسیمات اداری عثمانیان، منظور از ولایت پاورپوینت کامل حجاز، منطقه مکه بوده است که به سه سنجق به نام‌های مکه، مدینه و جده تقسیم می‌شده و دارای پنج قضا (شهرستان) و بیست ناحیه بوده است.

[۶] شمس الدین بن خالد سامی، قاموس الاعلام، ذیل مادّه، چاپ مهران، استانبول ۱۳۰۶ـ۱۳۱۶/۱۸۸۹ـ۱۸۹۸.

[۷] الموسوعهالعربیه العالمیه، ریاض: مؤسسه اعمال الموسوعه للنشر و التوزیع، ذیل مادّه، ۱۴۱۹/۱۹۹۹.

در ۱۳۰۲ ش/۱۹۲۳ که عربستان سعودی به دو منطقه اداری بزرگ تقسیم شد، یکی از آن‌ها پاورپوینت کامل حجاز، نجد و ملحقات آن نام داشت که، به مرکزیت مکه، در نیمه غربی عربستان سعودی واقع بود و شامل مناطق هم مرز با اردن (قَریات، جوف و تبوک)، مدینه، مکه، طائف، غامِد، لیث، زهران (منطقه باحه کنونی)، قُنفذه و تمام مناطق مرتبط با پاورپوینت کامل حجاز بود.

[۸] ناصر صالح، «الجغرافیا السیاسیه للمملکه العربیه السعودیه»، ج۱، ص۱۷۱، در الموسوعه الجغرافیه للعالم الاسلامی، ریاض: جامعه الامام محمد بن سعودالاسلامیه، ۱۴۱۹/۱۹۹۹.

در تقسیمات کشوری عربستان در ۱۳۷۱ ش/۱۹۹۲، کشور عربستان سعودی به سیزده منطقه اداری تقسیم شد که سرزمین پاورپوینت کامل حجاز در پنج منطقه آن (به ترتیب از شمال به نامهای تبوک، مدینه، مکه، باحه و عسیر) قرار گرفته است.

[۹] اطلس المملکه العربیه السعودیه، ریاض: وزاره التعلیم العالی، ج۱، ص۱۴ـ۱۵، ۱۴۲۰/۲۰۰۰.

۲ – جمعیت

جمعیت پاورپوینت کامل حجاز در ۱۳۵۳ ش/۱۹۷۴ حدود ۰۰۰، ۶۵۷، ۲ تن (۳۳% جمعیت کشور) بود که این تعداد در ۱۳۶۴ ش/۱۹۸۵ به ۰۰۰، ۳۷۱، ۴ تن و در ۱۳۷۰ ش/۱۹۹۱ به ۰۰۰، ۴۶۳، ۵ تن (۳۲% جمعیت کشور) رسید.
در ۱۳۷۲ ش/ ۱۹۹۳ پرجمعیت ‌ترین شهرهای پاورپوینت کامل حجاز به ترتیب عبارت بودند از: جده (۰۰۰، ۰۴۶، ۲ تن) که پرجمعیت‌ترین شهر عربستان پس از ریاض بود، مکه (۶۹۷، ۹۶۵ تن)، مدینه (۰۰۰، ۶۰۸ تن)، طائف (۰۰۰، ۴۱۶ تن)، تبوک (۰۰۰، ۲۹۲ تن)، ینبع (۰۰۰، ۱۲۰ تن) و باحه (۰۰۰، ۱۱۶ تن).

[۱۰] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۳، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

۳ – موقعیت جغرافیایی

شهرهای پاورپوینت کامل حجاز با راه اصلی شمال غربی ـ جنوب شرقی باهم و با راه‌های شرقی ـ غربی به دیگر شهرهای عربستان سعودی مرتبط‌اند.
راه‌های دریایی نیز، به ویژه از طریق بندرهای جده و ینبُع فعال است و فرودگاه‌های جده و مدینه، بیشترین ارتباط هوایی پاورپوینت کامل حجاز را با دیگر نقاط دارند.

[۱۱] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۴، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

[۱۲] اطلس المملکه العربیه السعودیه، ریاض: وزاره التعلیم العالی، ج۱، ص۱۴۲ـ۱۴۳، ۱۴۲۰/۲۰۰۰.

۴ – اقتصاد

در گذشته، موقعیت جغرافیایی پاورپوینت کامل حجاز نیز موجب فعالیت‌های هرچه بیش‌تر بازرگانی در داخل و خارج عربستان سعودی شده بود.
سواحل طولانی دریای سرخ در پاورپوینت کامل حجاز و هم‌مرزی پاورپوینت کامل حجاز با شام در شمال و یمن در جنوب، موقعیت بسیار مناسبی برای بازرگانان پاورپوینت کامل حجاز در داد و ستد با اغلب بازرگانان بلاد مجاور فراهم آورده بود.
کاروان‌های تجار که از یمن می‌آمدند پس از طی سرزمین پاورپوینت کامل حجاز راهی شمال می‌شدند و به سرزمین شام می‌رفتند و برخی نیز عازم مصر می‌شدند و معمولا از شهرهای مهمی چون صنعا، مأرَب، مکه و مدینه می‌گذشتند و کالاهای مورد نیاز هر منطقه را با خود حمل می‌کردند.
پاورپوینت کامل حجاز پیوسته پذیرای کشتی‌های بازرگانی حبشه، چین، هند و مصر بود.

[۱۳] احمد سباعی، تاریخ مکه: دراسات فی السیاسه و العلم و الاجتماع و العمران، ج۱، ص۳۹ـ۴۰، مکه ۱۴۲۰/۱۹۹۹.

[۱۴] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۸۷، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

این امر موجب شهرت بازرگانی مکه، مدینه، طائف و جده شده بود.
در منابع، مکه به سبب واقع شدن در مسیر کاروان‌های بازرگانی شام و یمن، محل داد و ستد کالاها معرفی شده که آب و نیازهای مالی کاروان‌ها را نیز برای ادامه سفر برآورده می‌ساخته است.

[۱۵] ابن جبیر، رحله ابن جبیر، ج۱، ص۹۶ـ۱۰۱، بیروت ۱۴۰۴/۱۹۸۴.

[۱۶] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۸۸، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

[۱۷] محمد بن احمد نهروالی، کتاب الاعلام باعلام بیت اللّه الحرام، ج۱، ص۱۲، چاپ علی محمد عمر، قاهره ۱۴۲۵/۲۰۰۴.

وجود کعبه در مکه نیز نقش بسیار مهمی در اقتصاد پاورپوینت کامل حجاز داشته است.
هزاران مسلمان از نقاط گوناگون جهان، گذشته از زیارت، به داد و ستد نیز پرداخته‌اند.
نزدیکی مکه به بندر جده موجب اهمیت بازرگانی جده نیز شده است.

[۱۸] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۸۸، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

۵ – کشاورزی

پاورپوینت کامل حجاز در گذشته، علاوه بر بازرگانی، کشاورزی نیز داشته، چنان که طائف یکی از حاصل‌خیزترین مناطق پاورپوینت کامل حجاز معرفی شده است.

[۱۹] ناصرخسرو، سفرنامه حکیم ناصرخسرو قبادیانی مروزی، ج۱، ص۱۱۷، چاپ محمد دبیرسیاقی، تهران۱۳۶۳ ش.

[۲۰] سیدامیر علی، مختصر تاریخ العرب و التمدن الاسلامی، ج۱، ص۲، ترجمه ریاض رأفت، قاهره ۱۴۲۱/۲۰۰۱.

۶ – کاروان‌سراهای قدیمی

مکان‌ها و آثار قدیمی مهم پاورپوینت کامل حجاز در مکه و مدینه قرار دارد.
این شهرها از قدیم بیشترین کاروان‌سراها را داشته‌اند که به ویژه از آغاز قرن پنجم، به دلیل کثرت حجاج و نیز افرادی که برای کسب علم بدان‌جا می‌رفتند، ساخته شده‌اند.
از جمله کاروان سراهای آن‌جاست: سِدْره که در سده دوم ایجاد و در سال ۴۰۰ وقف شد؛ دارالخیزران، نزدیک صفا، که در ۴۰۲ وقف گردید؛ فقاعیه، که در ۴۹۲ وقف بانوان گردید؛ قزوینی، در نزدیکی مسجدالحرام، که در ۵۲۹ وقف شد؛ دمشقیه، که با کمک تجار دمشق بنا و در ۵۲۹ وقف فقرای اهل شام و عراق گردید؛ مغاربه، که در ۵۶۲ به همت تجار مغرب وقف شد؛ حضارمه، که در ۵۷۰ با حمایت تجار حضرموت بنا گردید؛ و بخاریه، که بازرگانان بخارا آن را در ۵۷۶ بنا کردند

[۲۱] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۵۲۷، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۲۲] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۵۲۹، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۲۳] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۵۳۲، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۲۴] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۵۳۵، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۲۵] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۲۸۱ـ۲۸۳، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۲۶] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۳، ص۹۹، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۲۷] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۱۴۱ـ۱۴۷، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

(برای اطلاع بیش‌تر به این منابع رجوع کنید

[۲۸] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۵۲۷ـ۵۳۷، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۲۹] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۲۸۰ـ۲۸۶، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

).

۷ – حصار شهرها

شهرهای پاورپوینت کامل حجاز، به ویژه مکه و مدینه، از قرن سوم تا سقوط دولت عثمانی، حصار داشتند.
از جمله این حصارها، حصار مکه بود که در زمان خلافت مقتدر باللّه عباسی (۲۹۵ـ۳۲۰) وجود داشت و در ۶۰۷ ملک مظفر، حاکم اربل، قسمتی از آن را تجدید بنا کرد.
حصار شهر مدینه زمانی بنا شد که قرامطه به مکه حمله می‌کردند و امیر شهر از مقتدر باللّه درخواست کرد حصاری به دور شهر بکشد.
این حصار در ۳۱۸ بنا شد و دروازه‌های آن عبارت بودند از: باب بقیع، باب شام، باب مصر، و باب جنوب که به جانب قبله بود.

[۳۰] ابوبکر بن حسین مراغی، تحقیق النصره بتلخیص معالم دارالهجره، ج۱، ص۲۴۱، چاپ عبداللّه بن عبدالرحیم عسیلان، مدینه ۱۴۲۲/۲۰۰۲.

[۳۱] علی بن عبداللّه سمهودی، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی، ج۲، ص۷۶۶ـ ۷۷۰، چاپ محمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت ۱۴۰۴/۱۹۸۴.

[۳۲] احمد بن عبدالحمید عباسی، کتاب عمده الاخبار فی مدینه المختار، ج۱، ص۳۴۸ـ۳۴۹، چاپ محمد طیب انصاری، (قاهره، بی تا).

[۳۳] ابراهیم رفعت باشا، مرآهالحرمین، ج۱، ص۴۰۷ـ ۴۱۳، او، الرحلات الپاورپوینت کامل حجازیه و الحج و مشاعره الدینیه، بیروت: دارالمعرفه، (بی تا).

[۳۴] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۱۸۰ـ۱۸۱، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

شهر جده نیز حصاری داشت که قرن‌ها برپا بود.

۸ – چاه‌ها و چشمه‌ها

چاه‌ها و چشمه‌های پاورپوینت کامل حجاز شهرت بسیاری در جزیره العرب داشته‌اند، از جمله چاه زمزم که از قدیم نزد اعراب جای‌گاه ویژه‌ای داشته است.

[۳۵] احمد بن عبداللّه طبری، القری لقاصد ام القری، ج۱، ص۴۸۵، چاپ مصطفی سقا، بیروت (بی تا).

[۳۶] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۵، ص۲۹۶، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

برخی دیگر از چاه‌های پاورپوینت کامل حجاز در مکه عبارت بوده‌اند از: عَجُول، بَذَّر، سَجْلَه یا بنی نوئل، طَوِی، جَفْر، خُمّ، رُمّ، سُنْبُله و سیره.
چاه‌های مدینه نیز اُنا، اُنس، اَهاب، حِلوَه، قُریصه، حاء، عُروه و چاه فاطمه بنت الحسین بودند.

[۳۷] محمد بن عبداللّه ازرقی، اخبار مکه و ماجاء فیها من الآثار، ج۲، ص۸۳۶ـ۸۴۶، چاپ عبدالملک دهیش، مکه ۱۴۲۴/۲۰۰۳.

[۳۸] بلاذری، فتوح البلدان (بیروت)، ج۱، ص۶۴ـ۶۸.

[۳۹] علی بن عبداللّه سمهودی، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی، ج۳، ص۹۵۰، چاپ محمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت ۱۴۰۴/۱۹۸۴.

[۴۰] علی بن عبداللّه سمهودی، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی، ج۳، ص۹۵۲، چاپ محمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت ۱۴۰۴/۱۹۸۴.

[۴۱] علی بن عبداللّه سمهودی، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی، ج۳، ص۹۶۱، چاپ محمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت ۱۴۰۴/۱۹۸۴.

[۴۲] علی بن عبداللّه سمهودی، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی، ج۳، ص۹۶۶، چاپ محمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت ۱۴۰۴/۱۹۸۴.

[۴۳] علی بن عبداللّه سمهودی، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفی، ج۴، ص۱۱۳۹ـ۱۱۴۰، چاپ محمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت ۱۴۰۴/۱۹۸۴.

[۴۴] احمد بن عبدالحمید عباسی، کتاب عمده الاخبار فی مدینه المختار، ج۱، ص۲۴۷ـ۲۴۸، چاپ محمد طیب انصاری، (قاهره، بی تا).

[۴۵] احمد بن عبدالحمید عباسی، کتاب عمده الاخبار فی مدینه المختار، ج۱، ص۲۵۶، چاپ محمد طیب انصاری، (قاهره، بی تا).

[۴۶] احمد بن عبدالحمید عباسی، کتاب عمده الاخبار فی مدینه المختار، ج۱، ص۲۶۳، چاپ محمد طیب انصاری، (قاهره، بی تا).

از جمله چشمه‌های معروف پاورپوینت کامل حجاز، الرشاد و خیف و شهداء بودند.

[۴۷] محمد بن عبداللّه ازرقی، اخبار مکه و ماجاء فیها من الآثار، ج۲، ص۸۵۴، چاپ عبدالملک دهیش، مکه ۱۴۲۴/۲۰۰۳.

[۴۸] احمد بن عبدالحمید عباسی، کتاب عمده الاخبار فی مدینه المختار، ج۱، ص۳۸۷ـ۳۸۸، چاپ محمد طیب انصاری، (قاهره، بی تا).

۹ – مرکز علمی

پاورپوینت کامل حجاز مرکز علمی جزیره العرب از ابتدای ظهور اسلام بوده و همواره در حیات علمی و حفظ میراث اسلامی نقش اساسی داشته است و به ویژه در ایام حج که مسلمانان از همه سو به پاورپوینت کامل حجاز می‌آمدند، در مکه مجالس و مباحثات علمی برپا می‌شد،

[۴۹] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۱۸۵ـ۱۸۷، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

[۵۰] احمد سباعی، تاریخ مکه: دراسات فی السیاسه و العلم و الاجتماع و العمران، ج۱، ص۷۹ـ۸۱، مکه ۱۴۲۰/۱۹۹۹.

سپس عده زیادی از حجاج در همان‌جا مقیم می‌شدند و برخی دیگر پس از تکمیل مدارج علمی، به موطن خود باز می‌گشتند و علوم اسلامی را به آن‌جا انتقال می‌دادند.
جلسات علمی در مسجدالحرام و مسجدالنبی، نقش مهمی در فعالیت‌های علمی و فرهنگی سرزمین پاورپوینت کامل حجاز داشته است.

[۵۱] شوقی ضیف، تاریخ الادب العربی: عصرالدول و الامارات، ج۵، ص۵۲ـ۶۷، الجزیرهالعربیه، العراق، ایران، قاهره (۱۹۸۰).

[۵۲] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۱۸۶، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

۱۰ – مدارس مشهور

برخی مدارس مشهور پاورپوینت کامل حجاز عبارت بوده‌اند از: ارسوفیه، که آن را عفیف عبداللّه بن محمد ارسوفیِ تاجر در ۵۷۱ تأسیس کرد؛

[۵۳] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۵۲۶ ـ ۵۲۷، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۵۴] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۱، ص۵۳۶، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۵۵] محمد بن احمد فاسی، شغاء الغرام بأخبار البلدالحرام، ج۵، ص۶۸، چاپ عمر عبدالسلام تدمری، بیروت ۱۴۰۵/۱۹۸۵.

[۵۶] ناجی معروف، المدارس الشرابیه ببغداد و واسط و مکه، ج۱، ص۳۰۷ـ ۳۰۸، بغداد ۱۳۸۵/۱۹۶۵.

[۵۷] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۱۹۰، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

زنجبیلی، که در سال ۵۷۹ در مکه تأسیس شد و در کنار آن رباطی مخصوص طلاب بنا گردید که نزدیک مسجدالحرام بود؛ طاب الزمان؛ نهاوندی؛ ابن ابی زکریا؛ ابی حداد مهدوی؛ و مظفریه

[۵۸] ناجی معروف، المدارس الشرابیه ببغداد و واسط و مکه، ج۱، ص۳۰۸ـ۳۱۱، بغداد ۱۳۸۵/۱۹۶۵.

که ابن بطوطه در این مدرسه در جلسه درس فقیه زاهد، حاج ابوالحسن علی بن رزق اللّه انجری، حضور داشته است.

[۵۹] ابن بطوطه، رحله ابن بطوطه، ج۱، ص۱۶۶ـ۱۶۷، چاپ محمد عبدالمنعم عریان، بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.

[۶۰] ناجی معروف، المدارس الشرابیه ببغداد و واسط و مکه، ج۱، ص۳۱۱، بغداد ۱۳۸۵/۱۹۶۵.

هدف از تأسیس این‌گونه مدارس در مکه و مدینه، اهتمام به علوم دینی و مطالعه و تفسیر قرآن کریم، بود.

[۶۱] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۱۹۶، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

۱۱ – پیشینه قبل از اسلام

۱۱.۱ – جای‌گاه

پاورپوینت کامل حجاز مهد اسلام و مهم‌ترین قسمت جزیره العرب از لحاظ تاریخی است

[۶۲] ابراهیم رفعت باشا، مرآهالحرمین، ج۱، ص۱۴۵، او، الرحلات الپاورپوینت کامل حجازیه و الحج و مشاعره الدینیه، بیروت: دارالمعرفه، (بی تا).

و به سبب وجود شهرهای مکه و مدینه در تقسیمات جغرافیایی جزیره العرب و نیز در بسیاری از منابع جغرافیایی اسلامی جای‌گاه مهمی داشته است.

[۶۳] یعقوبی، البلدان، ج۱، ص۳۱۱ـ۳۱۷.

[۶۴] ابن خرداذبه، المسالک و الممالک، ج۱، ص۱۲۸.

[۶۵] اصطخری، صور الاقالیم، ج۱، ص۱۴.

[۶۶] مقدسی، البدء و التاریخ، ج۱، ص۶۸.

[۶۷] حدودالعالم، از مؤلف ناشناخته، ج۱، ص۱۹۵.

این سرزمین جزو اقلیم دوم به شمار می‌آمده

[۶۸] ابن رسته، الاعلاق النفسیه، ج۱، ص۹۶.

و ابن فقیه

[۶۹] ابن فقیه، اخبار البلدان، ج۱، ص۳.

آن را از معتبرترین مکان‌های جهان معرفی کرده است.

۱۱.۲ – وجه تسمیه

درباره وجه تسمیه پاورپوینت کامل حجاز گفته‌اند که چون این منطقه میان نجد و تهامه، حائل شده بدان پاورپوینت کامل حجاز می‌گویند.

[۷۰] یاقوت حموی، معجم البلدان، ذیل ماده.

[۷۱] قلقشندی، صبح الاعشی فی صناعه الانشاء، ج۴، ص۲۴۶.

[۷۲] می یمانی، مهدالاسلام: البحث عن الهویه الپاورپوینت کامل حجازیه، ج۱، ص۱۷، ترجمه غاده حیدر، بیروت ۲۰۰۵.

[۷۳] خالد جابری، الحیاهالعلمیه فی الپاورپوینت کامل حجاز خلال العصر المملوکی: ۶۴۸ـ۹۲۳ ه/ ۱۲۵۰ـ۱۵۱۷ م، ج۱، ص۳۳ـ۳۶، ریاض ۱۴۲۶/۲۰۰۵.

۱۱.۳ – سبک زندگی

قبل از اسلام، زندگی در پاورپوینت کامل حجاز به دو شیوه بیابان‌گردی و شهرنشینی بود و چون بخش اعظم پاورپوینت کامل حجاز، مانند سایر جاهای جزیره العرب، خشک و صحرایی بود

[۷۴] برهان الدین دلّو، جزیرهالعرب قبل الاسلام: التاریخ الاقتصادی، ج۱، ص۳۹، الاجتماعی، الثقافی و السیاسی، بیروت ۱۹۸۹.

زندگی بدوی نیز در آن‌جا متداول‌تر بود.
اغلب روستاها و شهرها در واحه‌های حاصل‌خیز یا در استراحت‌گاه‌ها و در مسیر کاروان‌ها تأسیس می‌شدند.
پاورپوینت کامل حجاز مسکن قبایل بدوی بزرگی از عَدنان، قَحطان و قُضاعه بود.

۱۱.۴ – قبایل

در مکه قبیله قریش، در طائف قبیله ثقیف، و در یثرب (مدینه) قبایل اوس و خزرج سکونت داشتند.

[۷۵] برهان الدین دلّو، جزیرهالعرب قبل الاسلام: التاریخ الاقتصادی، ج۱، ص۷۴، الاجتماعی، الثقافی و السیاسی، بیروت ۱۹۸۹.

[۷۶] برهان الدین دلّو، جزیرهالعرب قبل الاسلام: التاریخ الاقتصادی، ج۱، ص۷۷، الاجتماعی، الثقافی و السیاسی، بیروت ۱۹۸۹.

[۷۷] برهان الدین دلّو، جزیرهالعرب قبل الاسلام: التاریخ الاقتصادی، ج۱، ص۷۹، الاجتماعی، الثقافی و السیاسی، بیروت ۱۹۸۹.

[۷۸] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۴، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

[۷۹] احمد ابراهیم شریف، دورالپاورپوینت کامل حجاز فی الحیاه السیاسیه العامه فی القرنین الاول و الثانی للهجره، ج۱، ص۹ـ۱۳، (قاهره ۱۹۶۸).

قبایلی از یهودیان نیز در شهرهای وادی قری، یثرب، خیبر، فدک، تیماء و اذرح اقامت داشتند؛ در یثرب، علاوه بر دو قبیله اصلی اوس و خزرج، سه قبیله یهودی بنی قَینُقاع، بنی نَضیر و بنی قُرَیظه معروف بودند.
در مکه نیز عده‌ای از رومیان، ایرانیان و حبشه‌ای‌های یهودی و مسیحی، که به بازرگانی اشتغال داشتند، زندگی می‌کردند.

[۸۰] برهان الدین دلّو، جزیرهالعرب قبل الاسلام: التاریخ الاقتصادی، ج۱، ص۷۶، الاجتماعی، الثقافی و السیاسی، بیروت ۱۹۸۹.

[۸۱] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۴، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

۱۱.۵ – مرکزیت دینی

اهمیت پاورپوینت کامل حجاز به سبب مرکزیت دینی آن، یعنی شهر مکه و مسجدالحرام، بود؛ هر چند پیش از اسلام، بت‌پرستی در آن‌جا رواج بسیار داشت و در شهرهای پاورپوینت کامل حجاز معابد و بت‌های متعدد آن مورد احترام اعراب بود.

[۸۲] احمد ابراهیم شریف، دورالپاورپوینت کامل حجاز فی الحیاه السیاسیه العامه فی القرنین الاول و الثانی للهجره، ج۱، ص۱۴ـ۲۷، (قاهره ۱۹۶۸).

[۸۳] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۴، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

۱۲ – چشم طمع بیگانگان

۱۲.۱ – یونانیان و رومیان

موقعیت و اهمیت پاورپوینت کامل حجاز سبب شده بود که یونانیان و رومیان، پس از تصرف مصر و شام، در صدد تصرف آن باشند تا از این طریق به سهولت به یمن دست یابند.
آنان از راه خشکی و دریا اقداماتی کردند، ولی موفق نشدند؛ بنا بر این، جنگ دیگری را از طریق جنوب و حبشه، که هم‌پیمان روم شرقی بود، تدارک دیدند.
در ۵۲۵ میلادی حبشی‌ها یمن را تصرف کردند.

۱۲.۲ – ابرهه

در ۵۷۰ میلادی ابرهه اشرم، فرمانده حبشی، با لشکری بزرگ در صدد اشغال مکه برآمد تا با رفتن به شمال به هم‌پیمانان رومی خود برسد، ولی شکست خورد و این شکست موجب پراکندگی لشکریان حبشه و تضعیف نیروی آنان در یمن شد، به طوری که سیف بن ذی یزن آنان را از یمن بیرون راند.
در همین هنگام، مرکزیت پاورپوینت کامل حجاز میان عرب‌ها تقویت شد و مکه نیز اهمیت بیش‌تر و نیروی بسیار یافت.

[۸۴] برهان الدین دلّو، جزیرهالعرب قبل الاسلام: التاریخ الاقتصادی، ج۲، ص۴۲ـ۴۴، الاجتماعی، الثقافی و السیاسی، بیروت ۱۹۸۹.

[۸۵] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۵، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

قرآن به واقعه حمله ابرهه به مکه و درهم شکستن سپاه او تصریح کرده است.

[۸۶] فیل/سوره۱۰۵، آیه۱.

۱۳ – پیشینه پس از اسلام

۱۱.۱ – جای‌گاه

پس از ظهور اسلام، پاورپوینت کامل حجاز از شأن و منزلت بیشتری برخوردار شد و دولت اسلامی که پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله‌و‌سلم، مؤسس آن بود، موجب وحدت شبه جزیره شد.

[۸۷] صالح احمد علی، الپاورپوینت کامل حجاز فی صدر الاسلام: دراسات فی احواله العمرانیه و الادرایه، ج۱، ص۷ـ۸، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰.

۱۳.۲ – دوره خلفا

پس از وفات پیامبر اکرم در آغاز سال یازدهم، اهتمام خلفا بیش‌تر مصروف گسترش حاکمیت اسلام در جزیره العرب و نواحی دیگر شد.
پس از کشته شدن عثمان بن عفان در سال ۳۵ و انتقال خلافت به علی بن ابی طالب علیه‌السلام، و در پی آن، وقوع جنگ‌های جمل و صفّین و تعرض معاویه به قلمرو حکومت امام علی علیه‌السلام، آن حضرت مرکز خلافت را به کوفه منتقل کرد.
در همین اوان، بخش اعظمی از قبایل بزرگ مهاجرت کردند و شهرهایی نیز در سرزمین‌های فتح شده تأسیس گردید.

۱۳.۳ – دوره امویان

در سال ۴۱ خلافت به معاویه بن ابی سفیان رسید و او سرزمین شام را مرکز حکومت خود و دمشق را پایتخت دولت اسلامی کرد و پاورپوینت کامل حجاز با سه منطقه اداری، به نام‌های مکه و مدینه و طائف، به صورت ناحیه‌ای درآمد که با مرکز خلافت ارتباط مستقیم داشت.

[۸۸] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۵، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

انتقال مرکز سیاسی به شام در دوره امویان و سپس به بغداد در دوران عباسیان، از اهمیت پاورپوینت کامل حجاز و شهرهای مکه و مدینه نکاست.

[۸۹] ابراهیم بیضون، الپاورپوینت کامل حجاز و الدولهالاسلامیه: دراسه فی اشکالیه العلاقه مع السلطه المرکزیه فی القرن الاول الهجری، ج۱، ص۱۱ـ ۱۲، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

در دوران امویان و عباسیان پاورپوینت کامل حجاز، که ایالتی تابع حکومت‌های مذکور بود، منزلت دینی خود را در میان مسلمانان جهان، که هر ساله برای حج به مکه و برای زیارت قبر رسول اکرم به مدینه می‌رفتند، حفظ کرد.

[۹۰] سلیمان عبدالغنی مالکی، بلاد الپاورپوینت کامل حجاز: منذبدایه عهدالاشراف حتی سقوط الخلافه العباسیه فی بغداد، ج۱، ص۲۳، ریاض ۱۴۰۳/۱۹۸۳.

در دوره امویان، مدینه مرکز سرزمین پاورپوینت کامل حجاز بود و فقط در دوره خلافت عبداللّه بن زبیر (۶۴ـ۷۳) مکه مرکز پاورپوینت کامل حجاز گردید.

[۹۱] الموسوعه العربیه، دمشق، ج۸، ص۶۵، هیئه الموسوعهالعربیه، ۱۹۹۸.

در این دوره، پاورپوینت کامل حجاز بسیاری از امتیازات مالی خود را که در زمان