پاورپوینت کامل ابومحمد حسن بن ابی‌الحسن دیلمی

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ابومحمد حسن بن ابی‌الحسن دیلمی دارای ۶۹ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل ابومحمد حسن بن ابی‌الحسن دیلمی،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل ابومحمد حسن بن ابی‌الحسن دیلمی :

حسن بن محمد در سرزمین «دیلم» و در خانواده‌ای متدین، چشم به جهان گشود. پدر بزرگوار و دانشمندش نام وی را «حسن» برگزید و از همان اوان کودکی به تعلیم و تربیت او همت ورزید تا خلف صالحی از خود بجای گذارد.

فهرست مندرجات

۱ – دوران زندگی
۲ – طبقه
۳ – تحصیل
۴ – استادان
۵ – شاگردان
۶ – شخصیت دیلمی
۶.۱ – در عرصه وعظ و ارشاد
۶.۱.۱ – ویژگی‌های مواعظ دیلمی
۶.۱.۱.۱ – ایجاز و اختصار
۶.۱.۱.۲ – تواضع و فروتنی واعظ
۶.۱.۱.۳ – جامعیت نظری و عملی
۶.۱.۱.۴ – آمیختگی با حکمت
۶.۲ – دیلمی در عرصه حدیث
۶.۳ – معرفت قدسی و مشرب عرفانی
۶.۴ – دیلمی در عرصه شعر و ادب
۷ – آثار
۸ – وفات
۹ – پانویس
۱۰ – منبع

۱ – دوران زندگی

سال تولد و وفات وی دقیقاً معلوم نیست. از آن چه در شرح حال وی گفته اند و از آثارش استنباط کرده اند، به دست می آید که بیشتر عمر پربرکت خود را در قرن هشتم هجری گذرانده است و به احتمال زیاد، در دو دهه آخر قرن هفتم پا به عرصه وجود گذاشته است.
علامه، فقیه، محدث بزرگ، عارف کامل، زاهد ناسک و واعظ متعظ «الشیخ ابو محمد الحسن بن ابی حسن محمد الفقیه بن عبدالله بن الحسن دیلمی» از فرهیختگان قرن هشتم هجری می باشد.
دوران زندگی‌اش، از نظر سیاسی ـ اجتماعی، از بحرانی ترین دوره های تاریخ ایران و اسلام است. سالها است از حمله وحشیانه مغولان خونخوار می‌گذرد، ولی همچنان آثار سوء (سیاسی ـ اجتماعی ـ فرهنگی) آن ادامه دارد.
روح و روان ایرانیان غیرتمند و متدین، از ستم، کشتار و غارتگری‌های مغولان خسته و دردمند است. و بی‌کفایتی و اختلاف حاکمان ایرانی نمکی است که بر این زخم ها پاشیده می‌شود و درد و سوزش آن را دو چندان می‌کند.
در مورد زمانه حسن دیلمی اختلاف زیادی در کتب تراجم وجود دارد؛ صاحب «ریاض العلما» او را از متقدمین و یا معاصرین شیخ مفید می‌داند و دیگران او را از دانشمندان قرن هشتم و معاصران فرزند علامه حلی «فخرالمحققین» و نیز محمد مکی معروف به «شهید اول» می‌دانند.
این اختلاف، از آن جا ناشی شده است که دانشمند دیگری به همین نام در قرن چهارم هجری می زیسته که از مفسران بزرگ بوده است و صاحب نفسیری به نام «التفسیر الکبیر» می باشد.

[۱] آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعه، ص ۳۸، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، القرن السابع و الثامن.

از آن جا که بسیاری از مآخذ و منابع، فخرالمحققین (متوفی ۷۷۱ هـ.) و شهید اول (متوفی ۷۸۶هـ.) را از استادان دیلمی و نیز شیخ زاهد عارف «ابوالعباس احمد بن فهد حلی (متوفی ۸۴۱ هـ) را از شاگردان وی دانسته‌اند؛ دیلمی را می‌توان از علمای قرن هشتم هجری به حساب آورد.

[۲] امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۵، ص۲۵۰.

[۳] قمی، شیخ عباس، الکنی و الالقاب، ج۲، ص ۲۳۰.

[۴] آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعه، ص ۳۸، قرن ثامن.

[۵] فوائد الرضویه، ج۱، ص۹۴ و ۹۵.

۲ – طبقه

در مورد طبقه حسن دیلمی نیز، مانند سال ولادت او اختلاف فراوانی است به طوری که بعضی او را از علمای قرن پنجم دانسته‌اند و بعضی تا قرن نهم را ذکر کرده‌اند. با قطع نظر از تمام اقوال که در کتب تراجم به صورت مبسوط ذکر شده، نتیجه‌ای که در چند جمله خلاصه، به عنوان نظر نهایی می‌توان قبول کرد آن است که:
با توجه به نقل دیلمی از ورام بن ابی فراس، متوفای ۶۰۵ هجری، در جلد اول کتاب؛ و نقل او از کتاب شریف الالفین علامه حلی، متوفای ۷۲۶ هجری، در جلد دوم کتاب ارشاد القلوب؛ روشن می‌شود که حسن بن علی دیلمی متاخر از آن دو بزرگوار است. همچنین ابن فهد حلی متوفای ۸۴۱ هجری در «عده الداعی» از دیلمی مطلب نقل می‌کند.
از این توضیحات نتیجه می‌گیریم که: دوران زندگی حسن بن ابی الحسن دیلمی قطعا بین سال‌های ۷۲۶ تا قبل از ۸۴۱ بوده است (البته ممکن است چند سال تفاوت وجود داشته باشد). با این بیان، نیازی به بحث‌های طولانی ذکر شده در کتب تراجم و رجال وجود ندارد.

۳ – تحصیل

دانشمندان قدیم را رسم بر آن بوده که اندوخته های علمی خود را محفوظ و مصون بدارند و برای این منظور و نیز مقاصد عالی دیگر، تمام تلاش خود را در راه تحصیل و فراگیری علوم اهل بیت (علیهم‌السلام) نسبت به فرزندان خود داشته‌اند؛ از جمله گفته‌اند که: «علامه حلی نسبت به فرزند خود «فخرالمحققین» همین شیوه را داشته است، به طوری که علامه و فرزندش در سفر و حضر همراه هم بوده‌اند و بیشتر کتب فرزندش در شرح و حاشیه آثار پدر می‌باشد.

[۶] امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج۹، ص۱۵۸.

[۷] حرعاملی، محمد بن حسن، امل الآمل، ج۲، ص ۲۶۰.

[۸] خوانساری، سیدمحمدباقر، روضات الجنات، ج۶، ص۳۳.

همزمان با این دو فقیه بزرگ، حسن دیلمی نیز نزد پدر به تحصیل علم و دانش پرداخت و چنان که خود در ضمن اجازه حدیثی که به نام «شیخ محمد گیلانی» ـ که از شاگردان آن سالک دوران بوده است ـ در پشت کتاب «من لایحضره الفقیه» نوشته می‌گوید:
«نزد پدرم، ابوالحسن محمد بن علی ابن عبدالله بن الحسن دیلمی به تحصیل پرداختم و غالب کمالات علمی را از او فرا گرفتم.»

[۹] دیلمی، حسن بن ابی‌الحسن، ارشاد القلوب، مقدمه، ترجمه حاج سید عبدالحسین رضایی، تصحیح آقای محمد باقر بهبودی.

هوش سرشار و عشق به اهل بیت (علیهم‌السلام) و علوم آن ها، دیلمی را واداشت تا از محضر عالمان بزرگ و فقهای مشهور دورانش، کسب فیض کند و نزد محمد بن مکی معروف به «شهید اول» و جمال الدین حسن بن یوسف حلی، ملقب به «فخرالمحققین» به خوشه چینی علوم الهی و معارف اسلامی بپردازد.
دیلمی از دو استاد بزرگش شهید اول و فخرالمحققین اجازه روایت داشته است. وی از محدثین بزرگ می‌باشد، به طوری که حلقه درس داشته و دانشوران کتاب‌هایی چون کتاب «من لا یحضره الفقیه» را نزد او قرائت می‌کردند.
او عالم عاملی است که در بین مردم زیسته است و وظیفه خطیر ارشاد آن‌ها را به عهده داشته است؛ اما چنان که اشاره شد، یک چیز روح آن عارف بزرگ را می آزرده است و آن، اختلاف و ضعف شدید ملوک اسلامی و به خطر افتادن مال و جان مردم بوده است. دیلمی در کتاب «غرر الاخبار و درر الآثار» می‌گوید:
«بعد از انقراض دولت بنی عباس، ضعف و اختلاف شدیدی در میان ملوک و پادشاهان اسلامی (دولت اسلامی) پدید آمد و اینک که نزدیک به صد سال از آن دوران می‌گذرد، هنوز هم کفار در شرق و غرب ممالک اسلامی بر مسلمانان مسلط‌اند خون مسلمین را می‌ریزند و اموال آنان را به غارت می‌برند. !»

[۱۰] دیلمی، حسن بن ابی‌الحسن، ارشاد القلوب، مقدمه، ترجمه حاج سید عبدالحسین رضایی، تصحیح آقای محمد باقر بهبودی.

موضوع فوق سبب شده تا دیلمی با توجه به شرایط زمان، به موضوعات علمی دیگر نیز بپردازد و چنان که بسیاری از بزرگان علم تراجم گفته‌اند: وی علاوه بر فقه و حدیث، به تاریخ و سیره‌نگاری روی آورد و در این علوم نیز دستی توانا پیدا کرد.

۴ – استادان

سید شهاب الدین حسینی مرعشی نجفی در رساله کوچکی که در شرح حال دیلمی نوشته و «مفرج الکروب فی الصاحب الارشاد القلوب» نامیده است، مشایخ روایی و اساتید و شاگردان دیلمی را به تفصیل بیان کرده است و برخی از اساتید وی عبارتند از:
۱. والد ماجدشان، ابوالحسن محمد بن علی عبدالله بن الحسن دیلمی؛ که غالب استفتائات علمی مولف ارشاد از محضر پدر بزرگوارش بوده است و از او اجازه ی روایی داشته است. دیلمی خود در ضمن اجازه روایی که به نام «شیخ محمد گیلانی» در پشت کتاب من لایحضره الفقیه نوشته است، به این اشاره می کند که نزد پدر به تحصیل کمالات علمی پرداخته است.
۲. علامه بزرگوار و شیخ سعید شهید «ابو محمد بن مکی معروف به «شهید اول»؛ دیلمی از این دانشمند و فقیه بزرگ شیعه نیز اجازه روایی داشته است.
۳. علامه محقق، محمد بن حسین بن یوسف حلی معروف به «فخرالمحققین»؛

[۱۱] پژوهشکده علمی-کاربردی باقرالعلوم قم، گلشن ابرار، ج۱، ص ۱۴۸ ـ ۱۵۸.

وی یکی از دانشمندان بزرگ شیعه است که همیشه به همراه پدرش، علامه حلی، مسافرت می کرد و از کمالات اخلاقی و علمی پدر بهره وافر می‌برد.

۵ – شاگردان

از شاگردان و پرورش یافتگان دیلمی می توان به نام دو نفر اشاره کرد:
الف ـ علامه بزرگ، شیخ محمد جیلانی؛ وی از شاگردان مبرز ایشان بوده است، که احتمالاً نزد دیلمی کتاب من لایحضره الفقیه را قرائت کرده است.
ب ـ علامه زاهد و عارف بزرگ، شیخ ابوالعباس بن فهد حلی صاحب کتاب شریف عده الداعی؛ ابن عارف جلیل القدر در محضر دیلمی به پالایش روح و کسب معارف قدسی مشغول بوده است. بی تردید وجود این شاگرد عالی قدر، نشانه آشکاری است بر عظمت شأن و مقام مرحوم دیلمی!

۶ – شخصیت دیلمی

از آن جا که شخصیت و شرح حال این دانشمند شیعی کمتر مورد بحث قرار رفته است، جا دارد که به هر یک از جنبه های شخصیتی این عالم شیعی پرداخته شود:

۶.۱ – در عرصه وعظ و ارشاد

نام این ستاره درخشان عالم تشیع همه جا با عنوان «واعظ شیعی» شناخته شده است؛ به طوری که کتاب گران سنگش «ارشاد القلوب در موضوع «وعظ» شاهکاری است جاویدان که گذشت زمان به هیچ وجه نتوانسته گرد کهنگی بر آن بنشاند و از جهت احادیث ناب و غریب‌اش، زبانزد همه محدثین بعد از او می‌باشد.
«وعظ» و «اندرز» نزد دیلمی از موضوعیت و اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در کتاب ارشاد القلوب آن چه همه جا به چشم می‌خورد، وعظ است. وی در مقدمه، مواعظ قرآنی را می‌آورد و بلافاصله در باب اول، ثواب موعظه را مطرح کرده و در آخر باب می‌فرماید:
«ای برادر! طول بده سکوت را، و خاموشی را شعار خود نما. و فکر تو بسیار باشد برای آخرت و پیوسته به مواعظ عمل کن و خنده را کم گردان؛ پشیمان باش بر گناهانت تا نزد خداوند آبرومند و پسندیده باشی.»

[۱۲] دیلمی، حسن بن ابی‌الحسن، ارشاد القلوب، ص۲۱، باب اول، فی ثواب المواعظ، چاپ کتابخانه محمدی، قم، ۱۳۸۵.

دیلمی در باب پانزدهم می‌فرماید: «که قلبی نورانی دارد و بر اثر همین قلب نورانی است که خدا به او توفیق داده که خود قبل از هر کسی به مواعظ خدا و اولیاء الهی عمل کند.» از این رو اغراق نیست که او را واعظی متعظ و زاهدی ناسک بدانیم.
و اگر بخواهیم حق مطلب را در مورد این سالک عارف ادا کرده باشیم، در یک کلام باید بگویم: او شیعه علی ابن ابی طالب (علیه‌السلام) است و درس زهد و تقوا را در مکتب آن حضرت آموخته است. و از این جهت اسلوب کتابش بی شباهت با «نهج البلاغه» نیست؛ چنان چه یاد خدا، قیامت و مرگ و آمادگی برای آن و دوری از دنیا گرایی، در سطر سطر «نهج البلاغه» موج می زند در «ارشاد القلوب» دیلمی نیز این معنا همه جا به چشم می‌خورد.
در بیان شخصیت مردان بزرگی چون دیلمی، مولا علی (علیه‌السلام) می‌فرماید:
برای خدا در پاره‌ای از زمان بعد از پاره‌ای دیگر و در کارهایی که آثار شرایع در آن گم گشت