پاورپوینت کامل تکیه‌های تجریش (تهران)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل تکیه‌های تجریش (تهران) دارای ۱۰۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل تکیه‌های تجریش (تهران)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل تکیه‌های تجریش (تهران) :

منبع: پاورپوینت کامل تکیه‌های تجریش (تهران)

پاورپوینت کامل تکیه‌های تجریش (تهران)

مشخصات مکان

نام

تکیه‌های تجریش

کشور

ایران

استان

تهران

موقعیت

شمیران

تکیه بزرگ

وضعیت

در (۲۵/ ۷/ ۱۳۸۳ هـ.ش) در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

شماره

به شماره‌ی ۲۱۵‘۱۱

قدمت

به دوره فتحعلی شاه قاجار

وسعت

۴۰۰ مـ ۲

تکیه کوچک

قدمت

۱۲۸۳ ق

تجریش، تکیه‌ها te(a)ky(iy)eh-ye tajr، تکیه‌های تجریش، ریشه در تاریخ دوره‌ی قاجار دارند و همواره بخشی از هویت فرهنگی این منطقه‌ی شمیرانی بوده‌اند.
این سنت دیرینه، خود را در دو بنای تاریخی نمایان می‌کند: تکیه‌ی بزرگ و تکیه‌ی کوچک.
تکیه‌ی بزرگ، با موقعیتی در میدان تجریش، احتمالاً در زمان فتحعلی شاه قاجار بنا شده است.
این تکیه با مرمت‌های متعدد، کاربری خود را از فضای صرفاً مذهبی به ترکیبی از بازار و مراسم عزاداری تغییر داده است.
معماری آن شامل فضای میانی با غرفه‌ها، تخت مرکزی و سقف شیروانی چوبی است.
تکیه‌ی کوچک، در محله پایین تجریش واقع شده و قدمت آن به سال (۱۲۸۳ هـ.ق) باز می‌گردد.
این تکیه نیز علاوه بر کاربری مذهبی، در گذشته به عنوان مکانی برای امور خیریه مورد استفاده قرار می‌گرفته و امروزه بخشی از آن به تجاری تبدیل شده است.
هر دو تکیه با وجود تغییراتی که در طول زمان تجربه کرده‌اند، همچنان به عنوان نمادهای مذهبی و فرهنگی تجریش شناخته می‌شوند.
در برگزاری مراسم سوگواری ماه محرم، به ویژه نخل‌گردانی، نقش مهمی دارند.
این بناها نه تنها از نظر معماری، بلکه به دلیل حفظ سنت‌ها و آیین‌های مذهبی، از اهمیت فرهنگی-اجتماعی بالایی برخوردارند.

فهرست مندرجات

۱ – معرفی تکیه‌های تجریش
۲ – تکیه بزرگ
۳ – تاریخچه و قدمت تکیه بزرگ
۴ – معماری و ویژگی‌ها تکیه بزرگ
۵ – مدیریت تکیه بزرگ
۶ – بازسازی تکیه بزرگ
۷ – مشخصات معماری تکیه بزرگ
۷.۱ – ورودی‌های تکیه بزرگ
۷.۲ – فضای اصلی تکیه بزرگ
۷.۳ – غرفه‌های تکیه بزرگ
۷.۴ – تالار تکیه یزرگ
۷.۵ – طبقه دوم تکیه بزرگ
۷.۶ – سقف تکیه یزرگ
۸ – مراسم و فعالیت‌ها سوگواری در تکیه بزرگ
۸.۱ – آماده‌سازی و تزیینات مراسم عزاداری
۸.۲ – نحوه برگزاری مراسم
۸.۳ – برگزاری مراسم روز تاسوعا و عاشورا
۸.۴ – نمادهای روز عاشورا
۸.۵ – مراسم نخل‌گردانی
۹ – ظروف و وسایل تکیه
۱۰ – تکیه کوچک
۱۱ – قدمت تکیه کوچک
۱۲ – کاربردهای تکیه کوچک
۱۳ – مدیریت تکیه کوچک
۱۴ – مشخصات معماری تکیه کوچک
۱۴.۱ – نمای داخلی و خارجی تکیه
۱۴.۲ – ورودی‌های تکیه
۱۴.۳ – فضای داخلی تکیه
۱۴.۴ – ویژگی طاق‌نماها
۱۴.۵ – ویژگی سقف
۱۵ – برگزاری مراسم‌ در تکیه کوچک
۱۶ – پانویس
۱۷ – منبع

۱ – معرفی تکیه‌های تجریش

تکیه‌های تجریش دو تکیه که در شمیران واقع است.
در گذشته تجریش دارای محله‌هایی از جمله بالا و پایین و قلعه‌ نو بوده است.
محله‌ی پایین به نواحی شرقی رود جعفرآباد گفته می‌شد و نواحی غربی رود، محله‌ی بالا نام داشت.
محله‌های بالا و پایین هرکدام دارای تکیه‌ای بودند که ازجمله موقوفات امام زاده صالح واقع در ضلع جنوب شرقی میدان تجریش به شمار می‌آمدند.

۲ – تکیه بزرگ

بنای مذهبی قاجاری واقع در شمیران، میدان تجریش، ضلع شمالی آستان امام زاده صالح، راسته‌ی اصلی بازار تجریش قرار دارد.
این بنا در تاریخ (۲۵/ ۷/ ۱۳۸۳ هـ.ش) به شماره‌ی ۲۱۵‘۱۱ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

۳ – تاریخچه و قدمت تکیه بزرگ

تکیه‌ی محله‌ی بالا به سبب قرارگیری در مجاورت بقعه‌ی امامزاده صالح و راسته‌ی اصلی بازار تجریش رونق بیشتری داشت و به نام‌های تکیه‌ی امامزاده صالح و تکیه‌ی بزرگ نیز خوانده می‌شد.

[۱] بلاغی، عبدالحجت، ج۲، تاریخ تهران، قم، ۱۳۵۰ ش، ص۱۴.

[۲] سرگذشت بازار بزرگ تهران، بازارها و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر، تهران، ۱۳۸۹ ش، ص۲۵۹.

[۳] ورجاوند، پرویز، «تکیه امامزاده صالح»، «تکیه پایین تجریش»، دایرهالمعارف تشیع، به کوشش احمد حاج سیدجوادی، تهران، ۱۳۷۵ ش، ج ۵، ص۵۴.

قدمت تکیه‌ی بزرگ تجریش بنابه گفته‌های معمران محل، به دوره‌ی فتحعلی شاه قاجار می‌رسد.
به گزارش برخی منابع، شجاع‌السلطنه، پسر ششم فتحعلی شاه، در سال‌های نخستین سده‌ی (۱۳ هـ.ق) حمام، مسجد و حسینیه‌ای در شمال امامزاده صالح وقف آن بقعه کرد.

[۴] حبیبی، حسن، امام‌زاده‌ها و تربت برخی از پاکان و نیکان، تهران، ۱۳۸۸ ش، ص۲۳۳.

همچنین بر اساس یکی از نخستین مدارک درباره‌ی اجرای مراسم عزاداری در این تکیه، فردی به نام حاج اسماعیل تجریشی در سال (۱۲۸۴ هـ.ق) هر هفته عواید ۱۲ ساعت آب قنات پشت ده تجریش را به منظور اجرای تعزیه‌خوانی، به تکیه‌ی بزرگ اختصاص داده بود.

[۵] سرگذشت بازار بزرگ تهران، بازارها و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر، تهران، ۱۳۸۹ ش، ص۲۶۵.

امروزه، کتیبه‌ی سردر ورودی شمال غربی تکیه که پس از تجدید آن، در سال (۱۳۸۲ هـ.ش) نصب شده است.
تاریخ ساخت تکیه را سال (۱۲۱۸ هـ.ق) یعنی زمان سلطنت فتحعلی شاه معرفی می‌کند؛ در حالی که پیش از مرمت، کتیبه‌ای که حاوی اطلاعات تاریخی بنا باشد، وجود نداشته است.
از طرفی، برخی منابع قدمت تکیه را نیمه‌ی اول سده‌ی (۱۳ هـ.ق) دانسته و بانیان آن را حاج حیدرعلی و حاج حسین‌علی از سرشناسان تجریش معرفی کرده‌اند.

[۶] ورجاوند، پرویز، «تکیه امامزاده صالح»، «تکیه پایین تجریش»، دایرهالمعارف تشیع، به کوشش احمد حاج سیدجوادی، تهران، ۱۳۷۵ ش، ج ۵، ص۵۵.

با توجه به اطلاعات به دست آمده، تاریخ دقیق احداث تکیه معلوم نیست.
از آن‌جا که بنا از موقوفات امامزاده صالح است، به نظر می‌رسد تاریخ ساخت آن با تاریخ گسترش بقعه‌ی امامزاده در دوره‌ی قاجار اختلاف زیادی نداشته باشد.
احتمالاً این تکیه در دوره‌ی سلطنت ناصرالدین شاه نیز برپا و فعال بوده است.

۴ – معماری و ویژگی‌ها تکیه بزرگ

تکیه‌ی بزرگ در آغاز، با مصالح ابتدایی همچون تیر، تیرچه، خشت گلی، کاهگل و گچ ساخته شده بود.

[۷] سامعی، محمدعلی، تاریخچه تکیه بزرگ تجریش، ضمیمه شم‌ ۱۴۴ مجله مصاحبه، ۱۴۲۸ ق/ ۱۳۸۵ ش، ص۷.

فضای آن فقط مخصوص اجرای مراسم سوگواری ایام محرم و نیز تعزیه‌خوانی بود و جایگاه‌هایی ویژه‌ی تماشای حاضران داشت.
این جایگاه‌ها هرکدام مخصوص یکی از خاندان‌های بزرگ و معروف محل بود.
مردان در غرفه‌های همکف و زنان در بالکن‌های بالای همان غرفه‌ها مستقر می‌شدند.
امروزه تکیه افزون بر اجرای مراسم ماه محرم، کاربری دیگری نیز یافته و به بازار میوه و تره‌بار بدل شده است.
غرفه‌های گرداگرد آن در طبقه‌ی همکف به صورت دکان درآمده‌اند.
از تخت تکیه در وسط صحن نیز به‌عنوان سکویی برای فروش محصولات خوراکی استفاده می‌شود.
فعالیت تجارتی کسبه تا فرارسیدن ماه محرم ادامه دارد.
در این ماه، تکیه به حالت سابق و کاربری اصلی خود (برای برپایی مراسم عزاداری) بازگردانده می‌شود.

۵ – مدیریت تکیه بزرگ

تکیه‌ی بزرگ تجریش از ابنیه‌ی وقفی است و از آن‌جا که در وقف‌نامه‌ی آن تصریح شده که تکیه باید به صورت تولیتی اداره شود، اداره‌ی آن همواره زیر نظر متولیِ تعیین‌شده توسط هیئت امنا قرار داشته است.
البته در فاصله‌ی سال‌های (۱۳۸۷- ۱۳۸۹ هـ.ش) اداره‌ی تکیه به مدیریت وقت امامزاده صالح زیر نظر سازمان اوقاف سپرده شد، اما پس از آن، دوباره به حالت سابق بازگشت.
کسبه نیز سالانه مبلغی به ازای ۱۱ ماه فعالیت تجارتی به متولی می‌پردازند.

[۸] سامعی، محمدعلی، تاریخچه تکیه بزرگ تجریش، ضمیمه شم‌ ۱۴۴ مجله مصاحبه، ۱۴۲۸ ق/ ۱۳۸۵ ش، ص۱۲.

[۹] تحقیقات میدانی مؤلف.

۶ – بازسازی تکیه بزرگ

این بنا تا به حال چندین‌بار به طور جزئی و در فاصله‌ی سال‌های (۱۳۸۰-۱۳۸۲ هـ.ش) به‌طور اساسی مرمت شده است.
در این بازسازی، پایه‌ها و ستون‌های فرسوده‌ی تکیه به‌ ویژه تالارهای طبقه‌ی فوقانی تقویت و به جای مصالح قدیمی، از آهن، سیمان، آجر و سنگ استفاده شد.
ورودی‌های چهارگانه نیز تعویض، صحن و سرای تکیه مزین به کتیبه‌بندی و کاشی‌کاری شد.
همچنین طبق توافق هیئت امنا فضای زیرین تکیه برای احداث سالن‌های چندمنظوره به مساحت تقریبی ۰۰۰‘۱ مـ ۲ گسترش یافت.
تکیه مجهز به آشپزخانه و انباری‌های متعدد شد.

[۱۰] سامعی، محمدعلی، تاریخه تکیه بزرگ تجریش، ضمیمه شم‌ ۱۴۴ مجله مصاحبه، ۱۴۲۸ ق/ ۱۳۸۵ ش، ص۷-۶.

اگرچه امروزه تکیه‌ی بزرگ تجریش با تغییراتی که در بدنه‌ی ساختمان آن برای ایجاد کاربری جدید صورت گرفته است.
تکیه فاقد عناصر معماری و تزیینی تاریخی ــ البته، به‌جز خرپای چوبی در قسمت شیروانی ــ است.
به‌سبب اجرای مراسم مذهبی در آن و نیز حفظ و استمرار کارکرد آیینـی ایـن نـوع از ابنیه، از لحاظ فـرهنگی ـ اجتماعی و اقتصادی ارزشمند به شمار می‌رود.

۷ – مشخصات معماری تکیه بزرگ

موقعیت مکانی تکیه‌ی بزرگ به گونه‌ای است که در شمال و غرب آن میدان تجریش و رودخانه‌ی جعفرآباد، در جنوب آن بنای امامزاده صالح، و در شرق آن بازار تجریش قرار دارد.
قرارگیری تکیه در محور اصلی بازار تجریش دسترسی به کوچه‌های منشعب از بازار و راسته‌های فرعی آن را آسان می‌کند.
تکیه‌ی بزرگ به شماره‌ی پلاک ۵۳۳‘۲ با مساحت ۴۰۰ مـ ۲ در دو طبقه ساخته شده است.

[۱۱] بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، ج۲، قم، ۱۳۵۰ ش، ص۱۴.

به گفته‌ی یکی از معمران محل، زمین تکیه نخست متعلق به ۷ باب خانه بود که پس از خریداری، تبدیل به تکیه شد.
زمین تکیه به شکل مستطیل است که دو ضلع بلند آن در جبهه‌ی شمالی و جنوبی قرار دارد.
این مستطیل با پهن‌شدن گوشه‌ها به طرح هشت‌ضلعی تبدیل شده است.

۷.۱ – ورودی‌های تکیه بزرگ

ورودی‌های آن در چهار گوشه‌ی شمال غربی، شمال شرقی، جنوب شرقی و جنوب غربی واقع است.
درهای ورودی از جنس آهن، و به شکل نرده‌ای‌اند و بر پیشانی آن‌ها، کتیبه‌های کاشی‌کاری نصب شده است.
از آنجا که ورودی‌های ضلع شمالی در محور بازار تجریش واقع شده‌اند، بیشترین رفت‌وآمد به داخل تکیه از طریق آن‌ها انجام می‌گیرد.
ورودی جنوب شرقی به بازار تجریش و امامزاده؛ ورودی جنوب غربی (پس از عبور از یک بازار تره‌بار کوچک‌تر) به میدان تجریش راه می‌یابد.
همچنین یک ورودی دیگر در ضلع جنوبی واقع شده است که در آهنی دولنگه دارد و مشرف به بقعه‌ی امامزاده صالح است.

[۱۲] تحقیقات میدانی مؤلف.

۷.۲ – فضای اصلی تکیه بزرگ

فضای اصلی تکیه فضای میانی است که غرفه‌ها و طاق‌نماها گرداگرد آن واقع شده‌اند.
در مرکز فضای میانی، سکویی به ارتفاع تقریبی نیم‌متر از سطح زمین قرار دارد که «تخت» نامیده می‌شود.
تخت تکیه با طرح هشت‌ضلعی زیر نورگیر سقف قرار دارد و دارای پنجره‌هایی کوتاه دورتادور تخت است که به آشپزخانه‌ی واقع در زیرزمین تعلق دارد.
در گذشته، آشپزخانه به همراه آبدارخانه در قسمت جنوب غربی تکیه واقع شده بود، اما بعدها با افزایش جمعیت، کل فضای زیر تکیه به آشپزخانه بدل شد.
اطراف تخت، ۶ ستون باربر فلزی به ارتفاع ۱۲ متر دیده می‌شود که تا خرپا پیش رفته‌اند.
این ستون‌ها در وضعیت اولیه از جنس چوب با پایه‌های سنگی منقوش بودند، اما پس از سیل سال (۱۳۶۶ هـ.ش) آسیب دیدند و در مرمت سال (۱۳۸۰ هـ.ش) به جای آن ستون‌های فلزی کار گذاشته شد.
امروزه، از ستون‌ها غیر از نقش باربر، به‌عنوان پایه‌هایی برای نصب تجهیزات صوتی، تصویری و تهویه در ایام عزاداری نیز استفاده می‌شود.

[۱۳] سامعی، محمدعلی، تاریخچه تکیه بزرگ تجریش، ضمیمه شم‌ ۱۴۴ مجله مصاحبه، ۱۴۲۸ ق/ ۱۳۸۵ ش، ص۶.

[۱۴] گنج‌نامه (فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران)، ج۳، تهران، ۱۳۷۵ ش، ص۱۸۰.

[۱۵] تحقیقات میدانی مؤلف.

[۱۶] ورجاوند، پرویز، «تکیه امامزاده صالح»، «تکیه پایین تجریش»، دایرهالمعارف تشیع، به کوشش احمد حاج سیدجوادی، تهران، ۱۳۷۵ ش، ج۵، ص۵۵.

۷.۳ – غرفه‌های تکیه بزرگ

تکیه در جبهه‌ی شمالی دارای ۵ غرفه و در جبهه‌ی جنوبی و شرقی دارای ۴ غرفه است.
پیش از این، غرفه‌ها فاصله‌ای در حدود یک ذرع از زمین داشتند که بعدها به صورت دکان درآمدند.

[۱۷] سرگذشت بازار بزرگ تهران، بازارها و بازارچه‌های پیرامونی آن در دویست سال اخیر،، تهران، ۱۳۸۹ ش، ص۲۶۶.

بالای هر غرفه مزین به کتیبه‌های کاشی‌کاری است که دارای متنی از ادعیه و اذکار مذهبی‌اند.
همچنین کتیبه‌ای سرتاسری از آیات قرآن کریم با روکش طلا بر پیشانی طاق‌نماهای طبقه‌ی دوم نقش بسته است.

[۱۸] سامعی، محمدعلی، تاریخچه تکیه بزرگ تجریش، ضمیمه شم‌ ۱۴۴ مجله مصاحبه، ۱۴۲۸ ق/ ۱۳۸۵ ش، ص۶.

۷.۴ – تالار تکیه یزرگ

در جبهه‌ی غربی، تالار تکیه با مساحت ۳۴ مـ ۲ واقع شده است.

[۱۹] بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، ج۲، قم، ۱۳۵۰ ش، ص۱۴.

تالار به‌عنوان محلی برای جلوس پیش‌کسوتان و بزرگان بالاتر از سطح زمین قرار دارد و به این سبب، هنگام اجرای مراسم، دارای اشراف کامل بر تخت تکیه است.
تالار در واقع ۴ غرفه‌ی تو درتو با سقف نسبتاً مرتفع است که بر بالای آن، ۴ پنجره‌ی نیم‌دایره‌ی چوبی دیده می‌شود.
دسترسی به تالار تکیه با دو ردیف پلکان شمالی ـ جنوبی که هرکدام در حدود ۶ پله دارد، فراهم شده است.
این ضلع از تکیه فاقد طاق‌نما است.

[۲۰] تحقیقات میدانی مؤلف.

۷.۵ – طبقه دوم تکیه بزرگ

در طبقه‌ی دوم، طاق‌نماهایی که برای استقرار بانوان ساخته شده است، به صورت ایوان‌هایی مشرف به صحن قرار دارد.
شمار طاق‌نماهای تکیه بالغ بر ۱۵ است.
دسترسی به طاق‌نماها از پلکانی که در گوشه‌ی جنوب غربی و جنوب شرقی تکیه واقع شده، امکان‌پذیر است.
در حال حاضر (۱۳۹۰ هـ.ش) تمام طاق‌نماها با پنجره‌هایی چوبی از فضای نیمه‌باز به شکل فضای بسته درآمده است.
در ضلع شرقی و جنوبی به نمازخانه و دفتر تکیه اختصاص یافته‌اند.
در ضلع غربی و گوشه‌ی جنوب غربی نیز کتابخانه‌ی تکیه در حال ساخت است.
همچنین دسترسی به شیروانی از طریق منفذی که در سقف راهرو طبقه‌ی دوم (گوشه‌ی جنوب غربی) ایجاد شده، امکان‌پذیر است.

[۲۱] تحقیقات میدانی مؤلف.

۷.۶ – سقف تکیه یزرگ

سقف تکیه‌ی تجریش به صورت شیروانی چهارشیب با خرپای چوبی است.
به گزارش اهالی محل، تکیه در ابتدا فاقد سقف بوده است و بعدها اهالی خیّر محل برای پوشش آن از چادر و نیز شیروانی استفاده کردند که با تیرهای چوبی به دست آمده از باغ‌های اطراف ساخته شد.
این بخش از بنا، به‌عنوان عنصر کاربردی و البته تاریخی و ارزشمند آن به گونه‌ی جالبی استوار شده است.
سقف شیروانی تکیه به‌طورکلی، شامل دو بخش است: نخست ۴ سطح شیب‌دار که در پلان مستطیل‌شکل محوطه‌ی داخلی و غرفه‌ها استوار شده، و دیگری بخش نورگیر که بر فراز سطوح شیب‌دار ایستاده است.
این سطوح تا ارتفاع حدود ۸ متر با شیبی °۴۵ بالا رفته، و سپس به صورت عمودی تا ارتفاع ۲ متر ادامه یافته است.

[۲۲] گزارش ثبتی تکیه تجریش، سازمان میراث فرهنگی استان تهران، ۱۳۸۳ ش، ص۱۰.

[۲۳] تحقیقات میدانی مؤلف.

استوار شدن سقف به این‌گونه است که ابتدا یک قاب مستطیل‌شکل به ابعاد حدودی ۵×۷ متر با ۴ تیر چوبی در مرکز سقف (بر فراز تخت تکیه) ساخته شده است.
این قاب که بر ۶ ستون باربر اطراف تخت استوار است و وزن آن با ستون‌ها به زمین منتقل می‌شود، که در واقع، پایه‌ای برای ساخته شدن نورگیر تکیه متشکل از مشبک‌های چوبی است که به صورت عمودی بالا رفته است.
برای اجرای اسکلت شیروانی (خرپا)، شماری تیر چوبی میان لبه‌ی دیوارهای باربر طبقه‌ی دوم و قسمت نورگیر در فواصل یک متری، به شکل عمودی و به موازات یکدیگر استوار شده‌اند.
در مرحله‌ی بعد نیز، یک رشته تیرریزی‌های افقی در فواصلی حدود ۲۰ سانتی‌متر از پایین به بالا انجام گرفته است.
سپس روی تمام تی