پاورپوینت کامل پیام رهبری در یک صدمین سال تأسیس حوزه علمیه قم

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل پیام رهبری در یک صدمین سال تأسیس حوزه علمیه قم دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل پیام رهبری در یک صدمین سال تأسیس حوزه علمیه قم،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل پیام رهبری در یک صدمین سال تأسیس حوزه علمیه قم :

مقالات مرتبط: کلید واژه‌های پاورپوینت کامل پیام رهبری در یک صدمین سال تأسیس حوزه علمیه قم، حوزه علمیه قم (مقالات مرتبط).

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی در پیامی به همایش بین‌المللی یک صدمین سالگشت باز تأسیس حوزه‌ علمیه‌ قم»، ضمن تبیین عناصر و کارکِردهای گوناگون حوزه به بیان الزامات تحقق یک «حوزه پیشرو و سرآمد» که نوآور، بالنده، به‌روز، پاسخگوی مسائل نوپدید، مهذّب، دارای روحیه پیشرفت و مجاهدت و هویت انقلابی و همچنین مستعد برای طراحی نظامات اداره جامعه است، پرداختند.

[۱] پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری، پیام رهبر انقلاب اسلامی به همایش یکصدمین سال‌گشت بازتأسیس حوزه علمیه قم، الزامات حوزه «پیشرو و سرآمد».

فهرست مندرجات

۱ – مقدمه
۱.۱ – تاریخچه شکل‌گیری حوزه قم
۱.۱.۱ – علت وضعیت غرب آسیا
۱.۱.۲ – اقدامات دول استعماری
۱.۱.۲.۱ – حکومت انگلیسی در عراق
۱.۱.۲.۲ – تصرّفات استعماری در شامات
۱.۱.۲.۳ – پادشاه کردن قزّاق بی‌رحم در ایران
۱.۱.۲.۴ – کوچ تدریجی صهیونیست‌ها به فلسطین
۱.۱.۲.۵ – سرکوب مقاومت‌ها
۱.۱.۲.۶ – دستگیری و تبعید مراجع نجف
۱.۱.۲.۷ – به خاک‌وخون کشیدن نهضت‌های انقلابی ایران
۱.۱.۳ – طلوع حوزه قم
۱.۱.۳.۱ – مؤسس حوزه قم
۱.۱.۳.۲ – تجربه آیت‌الله حائری
۱.۱.۳.۳ – پایداری حوزه در برابر رضاخان
۱.۱.۳.۴ – نقش آیت‌الله بروجردی
۱.۱.۳.۵ – ریشه‌کن کردن رژیم پادشاهی
۱.۱.۳.۶ – الگوی اسلام‌خواهی
۲ – محتوای حوزه علمیه
۲.۱ – نظام دانشی و تولید معرفت تخصصی در علوم اسلامی
۲.۱.۱ – پیشینه علم فقه
۲.۱.۲ – معیار پیشرفت فقه
۲.۱.۳ – وظایف فقه معاصر
۲.۱.۴ – الزامات تحقق نگاه کلان در فقه
۲.۱.۵ – موانع تحقق فقه پاسخگو
۲.۱.۵.۱ – طولانی بودن دوره‌ی تحصیل
۲.۱.۵.۲ – بی‌توجهی به اولویت‌های فقهی
۲.۱.۵.۳ – وسوسه‌های علمی و اظهار فضل
۲.۲ – نظام تربیتی و پرورش نیروی انسانی مهذّب و کارآمد دینی
۲.۲.۱ – بلاغ مبین و عرصه‌های آن
۲.۲.۲ – الزامات بلاغ مبین
۲.۲.۲.۱ – تعلیم طلاب
۲.۲.۲.۲ – تهذیب طلاب
۲.۲.۳ – تربیت نیرو برای اداره‌ی کشور
۲.۳ – مرکز مقابله با تهدیدها و هویت جهادی و انقلابی
۲.۳.۱ – مقابله علما با استعمار و استبداد
۲.۳.۱.۱ – احمد کسروی
۲.۳.۱.۲ – قراردادهای ننگین
۲.۳.۱.۳ – جنگ مسلحانه‌ با اشغالگران
۲.۳.۱.۴ – فعّالیّت در مسئله‌ فلسطین
۲.۳.۱.۵ – ایجاد نهضت اسلامی
۲.۳.۲ – پیام امام خمینی به حوزه
۲.۳.۲.۱ – جریان تحجرگرایی و نفوذ دشمن
۲.۳.۲.۲ – سوسه‌ جدایی دین از سیاست
۲.۳.۳ – تکلیف حوزه به جدا نشدن از مردم
۲.۴ – نظام اندیشه‌پردازی در تولید و تبیین نظامات اجتماعی اسلام
۲.۴.۱ – توانایی فقه شیعه برای طرّاحی نظامات اجتماعی
۲.۴.۲ – تبیین نظامات اجتماعی وظیفه حوزه‌ی علمیّه
۲.۴.۳ – الزامات تنظیم نظامات اجتماعی
۲.۴.۴ – نقش دانشگاه‌های کشور
۲.۵ – نظام نوآوری تمدنی در چارچوب پیام جهانی اسلام
۲.۵.۱ – برترین هدف دنیایی انقلاب اسلامی
۲.۵.۲ – مبانی معرفتی تمدّن اسلامی
۲.۵.۳ – تقابل با تمدّن مادّی
۲.۵.۴ – ابطال و تدارک تمدّن جایگزین
۲.۵.۵ – وظایف حوزه‌ علمیّه
۲.۵.۶ – فقاهت و روش آن در حوزه‌ی علمیّه
۳ – وضعیت کنونی حوزه‌ علمیّه قم
۳.۱ – حوزه‌ای زنده و بالنده
۳.۲ – رواج دروس تفسیر و اخلاق و علوم عقلی
۳.۳ – تبلیغات جهانی و تربیت طلاب از ملّت‌های گوناگون
۳.۴ – توجّه به مباحث مبتلا‌به معاصر
۳.۵ – تشکیل حوزه‌های علمیّه‌ی بانوان
۴ – الزامات تحقق حوزه پیشرو و سرآمد
۵ – دعا
۶ – پانویس
۷ – منبع

۱ – مقدمه

رهبر انقلاب اسلامی در ابتدای پیام خود به بیان تاریخچه شکل‌گیری حوزه مبارک قم در میانه‌ی‌ حوادث بزرگ و سهمگینِ طلیعه‌ی قرن چهاردهم هجری شمسی و نقش آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری در بنیان‌گذاری و ماندگاری و رشد حوزه پرداختند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر اینکه حوزه علمیه فقط یک مؤسسه‌ تدریس و درس‌خوانی نیست بلکه مجموعه‌ای از علم و تربیت و کارکردهای اجتماعی و سیاسی است به تبیین سرفصل‌هایی پرداختند که می‌تواند حوزه را به معنی واقعی «پیشرو و سرآمد» کند.

[۲] پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری، پیام رهبر انقلاب اسلامی به همایش یکصدمین سال‌گشت بازتأسیس حوزه علمیه قم، الزامات حوزه «پیشرو و سرآمد».

۱.۱ – تاریخچه شکل‌گیری حوزه قم

برآمدنِ حوزه‌ مبارک قم در طلیعه‌ قرن چهاردهم هجری شمسی، پدیده‌ای بی‌نظیر بود که در میانه‌ حوادثی بزرگ و سهمگین رخ داد؛ حوادثی که فضای منطقه‌ غرب آسیا را تیره‌وتار و زندگی ملّت‌های آن را دستخوش آشفتگی و تباهی کرده بود.

۱.۱.۱ – علت وضعیت غرب آسیا

منشأ و علّت این مرارت گسترده و دیرپا، دخالت‌های دول استعماری و فاتحان جنگ جهانی اوّل بود که با هدف تصرّف و تسلّط بر این جغرافیای حسّاس و سرشار از منابع زیرزمینی، از همه‌ی ابزارها استفاده کردند و با نیروی نظامی، با طرّاحی‌های سیاسی، با رشوه و استخدام خیانت‌کاران داخلی، با ابزارهای تبلیغاتی و فرهنگی، و با هر وسیله‌ی ممکن دیگر، توانستند هدف‌های خود را تحقّق بخشند.

۱.۱.۲ – اقدامات دول استعماری

۱.۱.۲.۱ – حکومت انگلیسی در عراق

در عراق، یک حکومت انگلیسی و سپس یک دولت پادشاهی دست‌نشانده بر سرکار آوردند؛

۱.۱.۲.۲ – تصرّفات استعماری در شامات

در منطقه‌ی شامات، از سویی انگلیس و از سویی فرانسه، تصرّفات استعماری خود را با ایجاد نظام طائفی در بخشی و حکومت خاندان دست‌نشانده‌ی انگلیس در بخشی دیگر، و ایجاد اختناق و فشار بر مردم بخصوص مسلمانان و علمای دینی در سراسر آن گستردند؛

۱.۱.۲.۳ – پادشاه کردن قزّاق بی‌رحم در ایران

در ایران، یک قزّاق بی‌رحم و طمّاع و بی‌شخصیت را به‌تدریج برکشیده و به صدارت و سپس پادشاهی رساندند؛

۱.۱.۲.۴ – کوچ تدریجی صهیونیست‌ها به فلسطین

در فلسطین، کوچ تدریجی عوامل صهیونی و تسلیح آن‌ها را آغاز و با حرکتی آرام، زمینه را برای ایجاد غده سرطانی در قلب دنیای اسلام آماده کردند.

۱.۱.۲.۵ – سرکوب مقاومت‌ها

هر جا ــ چه در عراق و چه در شام و فلسطین و چه در ایران ــ‌ مقاومتی در برابر نقشه‌های گام‌به‌گام آن‌ها وجود داشت، سرکوب کردند،

۱.۱.۲.۶ – دستگیری و تبعید مراجع نجف

و در برخی شهرها همچون نجف کار را به دستگیری دسته‌جمعی علما و حتّی به تبعید اهانت‌آمیز مراجع بزرگی همچون میرزای نائینی و سیّد ابوالحسن اصفهانی و شیخ مهدی خالصی رساندند و برای دستگیری مردان مجاهد، تفحّص خانه‌به‌خانه راه انداختند. ملّت‌ها دهشت‌زده و سرگشته و افق‌ها تاریک و نومیدکننده شدند.

۱.۱.۲.۷ – به خاک‌وخون کشیدن نهضت‌های انقلابی ایران

در ایران، مجاهدانِ گیلان و تبریز و مشهد را به خاک‌وخون کشیدند و مباشرانِ قراردادهای خائنانه در رأس امور قرار گرفتند.

۱.۱.۳ – طلوع حوزه قم

در میانه‌ی چنین حوادث تلخ و چنین شب بی‌فروغی بود که ستاره‌ی قم طلوع کرد. دست قدرت الهی، فقیهی بزرگ و پرهیزکار و مجرّب را برانگیخت تا با هجرت به قم، حوزه‌ مندرس و تعطیل‌شده را دوباره جان بخشد و نهالی تازه و مبارک در سنگلاخ آن زمانه‌ی ناسازگار، در مجاورت حرم دُخت مطهّر حضرت موسی‌بن‌جعفر (علیهم السّلام) و در آن زمین مستعد بنشاند.

۱.۱.۳.۱ – مؤسس حوزه قم

قم در هنگام ورود آیت‌الله حائری از علمای بزرگ خالی نبود؛ بزرگانی چون آیت‌الله میرزا محمد ارباب و شیخ ابوالقاسم کبیر و تعدادی دیگر در این شهر می‌زیستند، ولی هنر بزرگ تشکیل حوزه‌ علمیّه یعنی پرورشگاه علم و عالِم و دین و دَیّن

[۳] دین‌دار، پرهیزکار.

با همه‌ی ظرافت‌ها و تدبیرهایش فقط از شخصیت مؤیَّدی چون آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری (اعلی‌الله‌مقامه فی الجنان) برمی‌آمد.

۱.۱.۳.۲ – تجربه آیت‌الله حائری

تجربه‌ هشت‌ساله‌ تشکیل و اداره‌ حوزه‌ علمیّه‌ پُررونق در اراک، و سال‌ها پیش از آن، معاشرت نزدیک با رهبر بزرگ شیعه، میرزای شیرازی در سامرا و ملاحظه‌ی تدابیر ایشان در تشکیل و اداره‌ی حوزه‌ علمیّه‌ آن شهر، به او رهنمایی می‌دادند؛ و درایت و شجاعت و انگیزه و امید در او، وی را در این راه دشوار به‌پیش می‌بردند.

۱.۱.۳.۳ – پایداری حوزه در برابر رضاخان

حوزه در سال‌های آغازین، با پایداری مخلصانه و متوکّلانه او از زیر تیغ آخته‌ی رضاخانی که برای محو نشانه‌ها و پایه‌های دین، به صغیر و کبیر رحم نمی‌کرد، به سلامت جَست؛ ستمگر خبیث نابود شد، و حوزه‌ای که سال‌ها زیر فشار حداکثری او بود، ماند و رشد کرد؛ و از آن، خورشیدی چون حضرت روح‌الله سر برآورد. حوزه‌ علمیّه‌ای که یک روز طلابش برای حفظ جان خود از سحرگاه به زوایایی در بیرون شهر پناه می‌بردند و به درس و بحث می‌پرداختند و شبانگاه به حجره‌های تاریک در مدرسه‌ها بازمی‌گشتند، در چهار دهه پس‌ازآن، کانونی شد که شعله‌های مبارزه با دودمان خبیث رضاخان را به سراسر ایران می‌فرستاد و دل‌های افسرده و ناامید را برمی‌افروخت و جوانان منزوی را به میانه‌ی میدان می‌کشاند.

۱.۱.۳.۴ – نقش آیت‌الله بروجردی

و همین حوزه بود که چندی پس از درگذشت مؤسّسش، با قدوم مرجع عظیم‌الشأن، آیت‌الله بروجردی، قلّه‌ی علمی و تحقیقی و تبلیغیِ تشیّع در سراسر جهان شد.

۱.۱.۳.۵ – ریشه‌کن کردن رژیم پادشاهی

و سرانجام همین حوزه بود که در کمتر از شش دهه، قدرت معنوی و وجهه‌ی مردمی خود را به آنجا رساند که توانست رژیم خائن و فاسد و فاسق پادشاهی را به دست مردم ریشه‌کن کند و پس از قرن‌ها، اسلام را در جایگاه حاکمیت سیاسیِ کشوری بزرگ و بافرهنگ و دارای همه گونه استعداد بنشاند.

۱.۱.۳.۶ – الگوی اسلام‌خواهی

متخرّج همین حوزه‌ پُربرکت بود که ایران را الگوی اسلام‌خواهی در جهان اسلام، بلکه پیشروِ دین‌گرایی در سراسر جهان ساخت؛ با خطاب پیامبرانه‌ او خون بر شمشیر پیروز شد؛ با تدبیر او جمهوری اسلامی متولّد شد؛ با شجاعت و توکّل او ملّت ایران در برابر تهدیدها سینه سپر کرد و بر بسیاری فائق آمد؛ و امروز با درس‌ها و مواریث او کشور در بسیاری از ابعاد زندگی، مانع‌ها را درمی‌نوردد و پیش می‌رود.
رحمت و رضوان پیوسته‌ی خدا بر بنیان‌گذار این حوزه‌ پُربرکت و باعظمت و این شجره‌ طیّبه‌ پُرثمر؛ انسان والا و دانا و مبارک، عالِم دین و آراسته به آرامشِ یقین، حضرت آیت‌الله‌العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری.

۲ – محتوای حوزه علمیه

اکنون لازم است درباره‌ی چند موضوع که گمان می‌رود به کار امروز و فردای حوزه‌ علمیّه خواهد آمد، سخنانی گفته شود، به امید آن‌که حوزه‌ موفّق کنونی را درراه رسیدن به حوزه‌ای «پیشرو و سرآمد» کمک کند.
نخستین موضوع، عنوان «حوزه‌ی علمیّه» و محتوای عمیق آن است. ادبیات رایج دراین‌باره، کوته و نارسا است. حوزه برخلاف آنچه این ادبیات نشان می‌دهد، صرفاً یک مؤسّسه‌ تدریس و تدرّس نیست، بلکه مجموعه‌ای از علم، و تربیت، و کارکردهای اجتماعی و سیاسی است.
ابعاد گوناگون این واژه‌ی پُرمعنا را عمدتاً می‌توان این‌گونه فهرست کرد:

یک مرکز علمی با تخصّص‌های معیّن؛
مرکز تربیت نیروی مهذّب و کارآمد برای هدایت دینی و اخلاقیِ جامعه؛
خطّ مقدّم جبهه‌ تقابل با تهدیدهای دشمنان در عرصه‌های گوناگون؛
مرکز تولید و تبیین اندیشه‌ اسلام در باب نظامات اجتماعی؛ از نظام سیاسی و شکل و محتوای آن، تا نظامات مربوط به اداره‌ کشور، و تا نظام خانواده و روابط شخصی، بر اساس فقه و فلسفه و منظومه‌ ارزشی اسلام؛
مرکز و شاید قلّه‌ نوآوری‌های تمدّنی و آینده‌نگری‌های لازم در چارچوب پیام جهانی اسلام.
این سرفصل‌ها است که واژه‌ «حوزه‌ علمیّه» را معنی می‌کند و عناصر تشکیل‌دهنده‌ آن و به تعبیری «انتظارات» از آن را نشان می‌دهد؛ و همین‌ها است که تلاش برای تقویت و پیشرفت آن‌ها، می‌تواند حوزه را به معنی واقعی «پیشرو و سرآمد» نماید و چالش‌ها و تهدیدهای محتمل پیش رو را علاج کند.

درباره‌ی هر یک از این سرفصل‌ها واقعیات و نیز نظراتی وجود دارد که به‌اجمال می‌توان این‌گونه بیان کرد:

۲.۱ – نظام دانشی و تولید معرفت تخصصی در علوم اسلامی

اوّل ـ مرکز علمی:
حوزه‌ قم، وارث سرمایه‌ سترگ علمی شیعه است. این ذخیره‌ در نوع خود بی‌نظیر، محصول‌ اندیشه‌ورزی و پژوهشگریِ هزاران عالِم دینی در دانش‌هایی همچون فقه و کلام و فلسفه و تفسیر و حدیث، در طول هزار سال است.

۲.۱.۱ – پیشینه علم فقه

تا پیش از اکتشافات علوم طبیعی در قرن‌های اخیر، حوزه‌های علمی شیعه، عرصه‌ای برای پرداختن به علوم دیگر نیز به شمار می‌رفته؛ ولی در همه‌ی ادوار، محور اصلیِ بحث و تحقیق در حوزه‌ها، «علم فقه» و پس‌ازآن بافاصله‌ای، «کلام و فلسفه و حدیث» بوده است.
پیشرفت تدریجی علم فقه در طول این دوره‌ طولانی، از زمان شیخ طوسی تا عصر محقق حلی، و ازآنجا تا شهید، و ازآنجا تا محقق اردبیلی، و ازآنجا تا شیخ انصاری و تا دوران کنونی برای اهل‌فن محسوس است.

۲.۱.۲ – معیار پیشرفت فقه

معیار در پیشرفت فقه، افزودن به داشته‌ها یعنی تولیدات علمی فاخر و ارتقاء سطح علم و یافته‌های جدید است؛ ولی امروز با نگاه به تحوّلات سریع و شدید فکری و عملی در دوران‌های معاصر، مخصوصاً در سده‌ی اخیر، انتظاراتی بیش از این را در زمینه پیشرفت علمی حوزه باید مورد توجّه قرار داد.

۲.۱.۳ – وظایف فقه معاصر

در خصوص علم فقه این نکات درخور ملاحظه است:
اولاً فقه، پاسخ دین به نیازهای عملی فرد و جامعه است. با عقلانیت تحوّل یافته‌ نسل‌ها، این پاسخگویی باید امروز بیش از گذشته دارای پشتوانه‌ی فکری و علمی استوار و درعین‌حال قابل‌فهم و هضم باشد.
دیگر اینکه پدیده‌های پیچیده و پُرتعداد در زندگی امروز مردم، سؤال‌های بی‌سابقه‌ای را پیش می‌آورد که فقه معاصر باید پاسخ آن‌ها را آماده داشته باشد.
دیگر اینکه امروز با تشکیل نظام سیاسی اسلام، سؤال اصلی، چگونگی نگاه کلان شارع به ابعاد فردی و اجتماعی زندگی بشر و پایه‌های اصولی آن است؛ از نگاه به انسان و جایگاه انسانی و هدف‌های زندگی او، تا نگاه به شکل مطلوب جامعه‌ بشری، و نگاه به سیاست و قدرت و روابط اجتماعی و خانواده و جنسیت و عدالت و دیگر ابعاد زندگی. فتوای فقیه در هر مسئله باید نشان‌دهنده‌ی بخشی از این نگاه کلان باشد.

۲.۱.۴ – الزامات تحقق نگاه کلان در فقه

الزام مهم برای دست یافتن به این خصوصیّات،
اولاً آشنایی فقیه با همه‌ ابعاد و معارف دینی در همه‌ زمینه‌ها،
و ثانیاً آشنایی مناسب با یافته‌های امروز بشر در عرصه‌ علوم انسانی و دانش‌های مرتبط با زندگی انسان است.

۲.۱.۵ – موانع تحقق فقه پاسخگو

باید پذیرفت که ذخیره‌ انباشته‌ علم در حوزه این ظرفیت را دارد که طلبه را به این حدّ از توانایی‌های علمی برساند، مشروط بر اینکه برخی نکته‌ها در شیوه‌ کار کنونی با چشم باز دیده و با دست توانا علاج شود.

۲.۱.۵.۱ – طولانی بودن دوره‌ی تحصیل

یکی از این نکته‌ها، طولانی بودن دوره‌ تحصیل است. دوره‌ متن‌خوانی طلبه به شیوه‌ای سؤال‌برانگیز می‌گذرد؛ طلبه ناگزیر است کتاب قطور و محققانه‌ یک عالِم بزرگ را به‌عنوان کتاب درسی بیاموزد. این کتاب درواقع مربوط به هنگام ورود او به مرحله‌ تحقیق اجتهادی است و سپردن آن به او پیش‌ازاین مرحله، تنها اثرش، طولانی کردن زمان متن‌خوانی است. کتاب درسی باید حاوی مطلب و زبان مناسب طلبه برای دوران محدود پیش از ورود به مرحله‌ی تحقیق باشد. تلاش موفّق یا ناموفق بزرگانی همچون آخوند خراسانی، حاج شیخ عبدالکریم حائری و حاج سیّدصدرالدّین صدر برای جایگزین کردن کتاب‌هایی چون قوانین و رسائل و فصول، با کفایه و دررالفوائد و خلاصه‌الفصول، با نگاه به همین ضرورتِ مهم بوده است. با اینکه آن‌ها درزمانی زندگی می‌کردند که طلبه با انبوه واردات ذهنی و تکالیف عملی مانند امروز روبه‌رو نبود.

۲.۱.۵.۲ – بی‌توجهی به اولویت‌های فقهی

نکته‌ی دیگر، مسئله‌ی اولویت‌های فقهی است. امروز با تشکیل نظام اسلامی و مطرح‌شدن حکمرانی به شیوه‌ اسلام، موضوعات مهمی برای حوزه اولویت یافته که در گذشته مطرح نبوده است؛
مسئله‌هایی از قبیل:

روابط دولت با مردمش و با دولت‌ها و ملّت‌های دیگر،
موضوع نفی سبیل،
نظام اقتصادی و پایه‌های اصولی آن،‌
پایه‌های اصولی نظام اسلامی،
منشاء حاکمیت از نظر اسلام،
نقش مردم در آن
و موضع‌گیری در قضایای مهم و در مقابل نظام سلطه،
مفهوم و محتوای عدالت،

و ده‌ها موضوع اساسی و بعضاً حیاتی دیگر، برای امروز و فردای کشور دارای اولویت و منتظر پاسخ فقهی است. (برخی از آن‌ها دارای جنبه‌ کلامی نیز می‌باشد که در جای خود باید بحث شوند.)
در شیوه‌ کار کنونیِ حوزه، در بخش فقهی، توجّه کافی به این اولویت‌ها دیده نمی‌شود.

۲.۱.۵.۳ – وسوسه‌های علمی و اظهار فضل

گاه می‌بینیم برخی مهارت‌های علمی که عموماً جنبه‌ی آلی و مقدماتی برای رسیدن به حکم شرع را دارد یا بعضی موضوعات فقهی یا اصولی خارج از اولویت‌ها، فقیه و محقق را با شیرینی وسوسه‌انگیز خود، چنان در خود غرق می‌کند که ذهن او را به‌کلی از آن مسائل اصلی و اولویت‌دار منصرف می‌سازد و فرصت‌های بی‌جایگزین و سرمایه‌های انسانی و مالی را فدا می‌کند، بی‌آنکه در وانفسای هجوم کفر، کمکی به تبیین سبک زندگی اسلامی و هدایت جامعه برساند.
اگر هدف کار علمی، اظهار فضل و سُمعه‌ی

[۴] شهرت، آوازه.

علمی و مسابقه در فاضل‌نما شدن باشد، مصداق فعل مادّی و دنیاگرایانه و

(اِتَّخَذَ اِلهَهُ هَواه)

[۵] سوره‌ی فرقان، بخشی از آیه‌ی ۴۳.

خواهد بود.

۲.۲ – نظام تربیتی و پرورش نیروی انسانی مهذّب و کارآمد دینی

دوّم ـ تربیت نیروی مهذّب و کارآمد
حوزه نهادی برونگرا است. خروجی حوزه در همه‌ سطوح، در خدمت فکر و فرهنگ جامعه و انسان‌ها است.

۲.۲.۱ – بلاغ مبین و عرصه‌های آن

حوزه موظّف به «بلاغ مبین» است. دامنه‌ این بلاغ، گستره‌ای عظیم است از معارف والای توحیدی تا وظایف شخصی شرعی، و از تبیین نظام اسلامی و شاکله و وظایف آن تا سبک زندگی و محیط‌زیست و حمایت از طبیعت و از حیوان، و بسی عرصه‌ها و زوایای دیگر حیات بشری.
حوزه‌های علمیّه از دیرباز به این وظیفه‌ سنگین پرداخته و کسان بسیاری از متخرّجان

[۶] فارغ‌التحصیلان، تحصیلکرده‌ها.

آن‌ها در سطوح مختلف علمی به شیوه‌های گوناگونِ تبلیغ دین روی آورده و عمری در آن گذرانده‌اند. پس از انقلاب، نهادهایی برای نظم بخشیدن و احیاناً قوام دادن به محتوای این حرکت‌های تبلیغی در حوزه پدید آمد. خدمات باارزش آنان و دیگر متحرّفان

[۷] شاغلان حرفه‌ای.

امر تبلیغ دین نباید نادیده گرفته شود.
آنچه مهم است، آشنایی با فضای فکر و فرهنگ جامعه و ایجاد تناسب میان آورده‌های تبلیغی با واقعیت‌های فکری و فرهنگی در میان مردم به‌ویژه جوانان است. در این بخش حوزه دچار مشکل است. این صدها مقاله و مجلّه و گفتارهای مجلسی و تلویزیونی و امثال آن، در برابر سیل القائات مغالطه آمیز، نمی‌تواند وظیفه‌ بلاغ مبین را چنان‌که نیاز و شایسته است، به انجام رساند.

۲.۲.۲ – الزامات بلاغ مبین

جای دو عنصر کلیدی برای این بخش در حوزه خالی است: «تعلیم» و «تهذیب».

۲.۲.۲.۱ – تعلیم طلاب

رساندن پیامی که به‌روز و پُرکننده‌ خلأ و برآورنده‌ی هدف دین باشد، حتماً نیازمند آموزش و فراگیری است. دستگاهی باید متصدّی این ماموریّت شود و قدرت اقناع، آشنایی با شیوه‌ گفتگو، آگاهی از نوع تعامل با افکار عمومی و فضای رسانه‌ای و مجازی، انضباط در مواجهه با عنصر مخالف را به طلبه بیاموزد و با تمرین و ممارست، در دوره‌ای محدود، او را آماده‌ ورود به این میدان کند. از سویی با استفاده از ابزارهای فنی روز، تازه‌ترین و شایع‌ترین القائات و آفت‌های فکری و اخلاقی را گردآوری و بهترین و رساترین و قوی‌ترین پاسخ را در قالب ادبیات متناسب با زمان برای آن فراهم کند، و از سوی دیگر لازم‌ترین دانستنی‌های دینی متناسب با وضع فرهنگی و فکری روز را به‌صورت بسته‌های مناسب‌ اندیشه و فرهنگ نسل جوان و نوجوان و خانواده‌ها تدوین نماید. این مجموعه‌ شکلی و محتوایی، مهم‌ترین موضوع تعلیم در این بخش است.
در کار تبلیغ، موضع ایجابی و حتّی تهاجمی، از موضع دفاعی مهم‌تر است. آنچه درباره‌ دفع و رفع شبهه‌ها و القائات گفته شد، نباید دستگاه تبلیغ را از تهاجم به مسلّمان فرهنگ انحرافی رایج در جهان و احیاناً در کشور ما، به غفلت بکشاند. فرهنگ تحمیلی و القائی غرب، با سرعتی روزافزون، رو به کج‌رَوی و انحطاط است؛ حوزه‌ فلسفه‌دان و متکلّم، به دفاع در برابر شبهه‌انگیزی بسنده نمی‌کند بلکه در قبال این کج‌رَوی و گمراهی، چالش‌های فکری می‌آفریند و مدّعیان گمره‌ساز را مجبور به پاسخگویی می‌کند.
تدارک این دستگاهِ آموزش‌دهنده ازجمله اولویت‌های حوزه است؛ این، پرورشِ «مجاهد فرهنگی» است و با توجّه به تحرّک دشمنان دین که به جد در حال نیروپروری به‌خصوص در برخی عرصه‌های مهم می‌باشند، شایسته است بسیار جدی شمرده شود و شتاب بگیرد.

۲.۲.۲.۲ – تهذیب طلاب

تهذیب، ضرورت دیگری در کنار تعلیم است. تهذیب به معنیِ منزوی‌پروری نیست. بخش عمده‌ای از گستره‌ی فعّالیّت مجاهد فرهنگی، دعوت به تهذیب نفْس و اخلاق اسلامی است، و این بدون برخورداریِ دعوت‌کننده ازآنچه بدان دعوت می‌کند، کاری بی‌اثر و بی‌برکت است. حوزه نیازمند تحرّکی بیش از گذشته در تأکید بر توصیه‌های اخلاقی است.
شم