پاورپوینت کامل ابن انباری


در حال بارگذاری
22 نوامبر 2025
فایل پاورپوینت
20870
4 بازدید
۱۹۹,۰۰۰ تومان
خرید

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ابن انباری دارای ۱۱۴ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل ابن انباری،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد


بخشی از متن پاورپوینت کامل ابن انباری :

مقالات مرتبط: پاورپوینت کامل ابن انباری‌ (مقاله‌دوم).

دیگر کاربردها: پاورپوینت کامل ابن انباری (ابهام‌زدایی).

اِبْن‌ِ اَنْباری‌، ابوبکر محمد بن‌ قاسم‌ انباری‌ (رجب‌ ۲۷۱- ذیحجه ۳۲۸ ژانویه ۸۸۵م‌ – سپتامبر ۹۴۰)، ادیب‌ ، نحوی‌، لغت‌شناس‌، مفسّر و عالم‌ به‌علم‌ قرائات‌ است.

فهرست مندرجات

۱ – تشابه اسم
۲ – گردآوری مطالب
۲.۱ – سخن معاصران
۲.۲ – سخن شاگردان
۲.۳ – سخن دیگران
۳ – زندگی‌نامه
۳.۱ – تولد
۳.۲ – تحصیل
۳.۳ – اشتغال
۴ – حافظه نیرومند
۴.۱ – وسعت محفوظات
۴.۲ – توجه و مراقبت
۴.۳ – اهتمام مورخان
۵ – ویژگی‌ها
۶ – علم و تقوا
۷ – درگذشت
۸ – عقیده
۹ – شاعری
۱۰ – تبحر در نحو
۱۰.۱ – تعصب مکتبی
۱۰.۲ – فقدان نوآوری
۱۱ – نثر
۱۲ – آثار
۱۲.۱ – کتابهای‌ چاپی‌
۱۲.۲ – آثار خطی‌
۱۲.۳ – کتب منسوب‌
۱۲.۴ – آثار دیگر
۱۲.۵ – خلط با آثار پدر
۱۳ – فهرست منابع
۱۴ – پانویس
۱۵ – منبع

۱ – تشابه اسم

وی‌ را گاه‌ انباری‌ می‌خوانند، اما غالباً لفظ ابن‌ را بر آن‌ می‌افزایند، شاید بیش‌تر به‌ آن‌ جهت‌ که‌ از پدر ، ابومحمد قاسم‌ بن‌ محمد انباری‌ (د ۳۰۴ق‌/۹۱۶م‌) بازشناخته‌ شود، زیرا ابومحمد نیز چون‌ فرزند ، خود مردی‌ ادیب‌ و دانشمند بود و چندین‌ کتاب‌ داشته‌ که‌ نام‌ برخی‌ از آن‌ها با نام‌ کتابهای‌ ابوبکر مشابه‌ است‌.

[۱] ابن‌ ندیم‌، الفهرست‌، ج۱، ص۱۱۲، بیروت‌، ۱۳۹۸ق‌/۱۹۷۸م‌.

۲ – گردآوری مطالب

ابن‌ انباری‌ به‌ دانش‌ بسیار و تألیفات‌ بی‌شمار و حافظه شگفت‌ و فضایل‌ اخلاقی‌ فراوان‌ نام‌آور بود. به‌ همین‌ جهت‌ در زمینه ادب‌ تقریباً هیچ‌ نویسنده‌ای‌ از سده ۴ق‌/۱۰م‌ تاکنون‌ نمی‌شناسیم‌ که‌ شرحی‌، هر چند مختصر، درباره او نیاورده‌ باشد.

۲.۱ – سخن معاصران

از حدود ۱۰۰ منبع‌ بررسی‌ شده‌ که‌ در متن‌ مقاله‌ یا در فهرست‌ مآخذ به‌ عمده‌ترین‌ آنها اشاره‌ شده‌، برخلاف‌ انتظار، اطلاعات‌ جامعی‌ به‌ دست‌ نمی‌آید، زیرا معاصران‌ او سخن‌ بسیاری‌ در حق‌ او نگفته‌اند: ابن‌ نحّاس‌ (د ۳۳۸ق‌/۹۴۹م‌) که‌ نزد او ادب‌ آموخته‌،

[۲] خطاب‌ احمد، مقدمه‌ بر شرح‌ القصائد التسع‌ المشهورات‌ ابن‌ نحاس‌، ج۱، ص۱۶، بغداد، ۱۳۹۳ق‌/۱۹۷۳م‌.

شرحی‌ بسیار شبیه‌ به‌ شرح‌ استادش‌ بر معلّقات‌ نوشته‌ که‌ در بیش‌تر جاهای‌ آن‌، تأثیر استاد آشکار است‌،

[۳] خطاب‌ احمد، مقدمه‌ بر شرح‌ القصائد التسع‌ المشهورات‌ ابن‌ نحاس‌، ج۱، ص۶۰ – ۶۲، بغداد، ۱۳۹۳ق‌/۱۹۷۳م‌.

اما درباره او سخنی‌ نیاورده‌ است‌. ابو علی‌ قالی‌ (د ۳۵۶ق‌/۹۶۷م‌) دهها روایت‌ را مستقیماً از او نقل‌ کرده‌ (در این‌ مورد فهرست‌ کتاب‌ قابل‌ استفاده‌ نیست‌) و یک‌ بار هم‌ عبارت‌ «رحمه‌الله‌» را به‌ دنبال‌ نامش‌ افزوده‌ است‌،

[۴] قالی اسماعیل‌، الامالی‌، ج۱، ص۴، قاهره‌، ۱۳۷۳ق‌/۱۹۵۳م‌.

نیز حجم‌ روایاتی‌ که‌ از قول‌ قالی‌ نقل‌ شده‌، چنانکه‌ پس‌ از این‌ خواهد آمد، در کتب‌ ادب‌ کلان‌ است‌.

۲.۲ – سخن شاگردان

حمزه بن‌ حسن‌ اصفهانی‌ (د ۳۶۰ق‌/۹۷۱م‌) هم‌ که‌ از شاگردان‌ او بود

[۵] طلس‌ محمد اسعد، حاشیه‌ بر التنبیه‌ علی‌ حدوث‌ التصحیف‌ اصفهانی‌، ج۱، ص۶۱، دمشق‌، ۱۳۸۸ق‌/۱۹۶۷م‌.

و از او مستقیماً روایت‌ کرده‌، چیزی‌ درباره شیخ‌ خود نگفته‌ است‌. از میان‌ این‌ شاگردان‌، ازهری‌ (د ۳۶۰ق‌) نخستین‌ کسی‌ است‌ که‌ عباراتی‌ چند درباره او آورده‌ است‌. وی‌ در مقدمه تهذیب‌، منابع‌ خود را تقسیم‌بندی‌ کرده‌ و در طبقه چهارم‌ یعنی‌ در طبقه «کسانی‌ که‌ در زمان‌ خویش‌ دیده‌ است‌» به‌ ابن‌ انباری‌ اشاره‌ نموده‌، ضمن‌ برشمردن‌ فضایل‌ او در علم‌ معانی‌ و اعراب‌ و قرائات‌ قرآن‌ کریم‌ ، و نیز ضمن‌ ستایش‌ از حافظه نیرومند، صداقت‌ ، خوش‌بیانی‌ و تألیفات‌ پسندیده‌اش‌ گوید: «او یگانه زمانه‌ بود…، دانشمندتر کسی‌ است‌ که‌ من‌ دیده‌ام‌… و در میان‌ نوخاستگان‌ عراق‌ و غیرعراق‌، کسی‌ را ذکر نکرده‌اند که‌ به‌ مرتبت‌ او رسیده‌ باشد».

[۶] ازهری‌ محمد، تهذیب‌ اللغه، ج۱، ص‌ ۲۷- ۲۸، به‌ کوشش‌ عبدالسلام‌ محمد هارون‌، قاهره‌، ۱۳۸۴ق‌/۱۹۶۴م‌.

۲.۳ – سخن دیگران

سپس‌ در خلال‌ سده ۴ق‌/۱۰م‌، مرزبانی‌ (د ۳۸۴ق‌/۹۹۴م‌) که‌ به‌ رغم‌ اختلاف‌ سنی‌ بسیار شاید وی‌ را دیده‌ باشد (۸ بار در الموشّح‌ از او مستقیماً روایت‌ می‌کند)، و نیز زبیدی‌ (د ۳۷۹ق‌) و به‌خصوص‌ ابن‌ ندیم‌ (د ۳۸۵ق‌) که‌ احتمالاً وی‌ را ندیده‌اند، اطلاعات‌ بیشتری‌ از زندگی‌ و آثار او به‌ دست‌ داده‌اند. حدود ۱۰۰ سال‌ پس‌ از این‌ نویسندگان‌، ناگهان‌ اخبار و روایات‌ مفصل‌تری‌ درباره شخصیت‌، زندگی‌، آثار و به‌ خصوص‌ حافظه شگفت‌ او در کتاب‌ تاریخ‌ خطیب‌ بغدادی‌ (د ۴۶۳ق‌/۱۰۷۱م‌) پدیدار می‌شود که‌ همه‌ از منابع‌ شفاهی‌ گوناگون‌ (به‌ خصوص‌ محمد بن‌ جعفر) جمع‌آوری‌ شده‌ و گاه‌ رنگ‌ افسانه‌ بر چهره آن‌ها آشکار است‌. همین‌ روایات‌ تقریباً به‌ هیچ‌ کم‌ و کاست‌ در ده‌ها منبع‌ بعد از خطیب‌ بغدادی‌ تا زمان‌ حاضر تکرار شده‌ است‌.

۳ – زندگی‌نامه

اینک‌ بر اساس‌ این‌ روایات‌ و آنچه‌ پیش‌ از خطیب‌ بغدادی‌

[۷] طبقات‌ النّحویین‌ و اللّغویین‌، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۷۳ق‌/۱۹۵۴م‌.

نقل‌ شده‌، می‌توان‌ زندگی‌ و شخصیت‌ او را چنین‌ طرح‌ ریزی‌ کرد:

۳.۱ – تولد

وی‌ در ۱۱ رجب‌ ۲۷۱ق‌

[۸] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۲، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

[۹] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۶، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

[۱۰] ابن‌ ابی‌ یعلی‌ ابوالحسین‌ محمد، طبقات‌ الحنابله، ج۲، ص۷۲، به‌ کوشش‌ محمد حامد الفقی‌، قاهره‌، ۱۳۷۱ق‌/۱۹۵۲م‌.

[۱۱] سمعانی عبدالکریم‌، الانساب‌، ج۱، ص۳۵۴، به‌ کوشش‌ عبدالرحمان‌ معلمی‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۸۲ق‌/۱۹۶۲م‌.

[۱۲] یاقوت‌، ادبا، ج۱۸، ص۳۱۳.

احتمالاً در بغداد زاده‌ شد، ولی‌ ابوحیان‌

[۱۳] ابوحیان‌ توحیدی‌ علی‌، البصائر و الذخائر، ج۲، ص۳۱۶، به‌ کوشش‌ ابراهیم‌ کیلانی‌، دمشق‌، مکتبه اطلس‌ و مطبعه الانشاء.

۲۷۰ق‌، ذهبی‌

[۱۴] ذهبی محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۲۷۴، به‌ کوشش‌ شعیب‌ الارنؤوط و ابراهیم‌ الزیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/۱۹۸۴م‌.

۲۷۲ق‌، همو

[۱۵] ذهبی محمد، معرفه القراء الکبار، ج۱، ص۲۲۵، به‌ کوشش‌ محمد سید جادالحق‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.

۲۷۱ق‌ را تاریخ‌ تولد او دانسته‌اند.

۳.۲ – تحصیل

وی‌ در کودکی‌ نزد پدر و نیز نزد ابوجعفر احمد بن‌ عبید

[۱۶] ابن‌ ندیم‌، الفهرست‌، ج۱، ص۱۱۲، بیروت‌، ۱۳۹۸ق‌/۱۹۷۸م‌.

ادب‌ آموخت‌. سپس‌ نزد مشاهیر ادب‌ و لغت‌ و علوم‌ قرآنی‌ و حدیث‌ چون‌ اسماعیل‌ بن‌ اسحاق‌ قاضی‌ (د ۲۸۲ق‌/۸۹۵م‌)، کدیمی‌ (د ۲۸۶ق‌) و ثعلب‌ (د ۲۹۱ق‌) به‌ تکمیل‌ معلومات‌ خود پرداخت‌.

[۱۷] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۲، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

[۱۸] ابن‌ ابی‌ یعلی‌ ابوالحسین‌ محمد، طبقات‌ الحنابله، ج۲، ص۶۹، به‌ کوشش‌ محمد حامد الفقی‌، قاهره‌، ۱۳۷۱ق‌/۱۹۵۲م‌.

[۱۹] سمعانی عبدالکریم‌، الانساب‌، ج۱، ص۳۵۴، به‌ کوشش‌ عبدالرحمان‌ معلمی‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۸۲ق‌/۱۹۶۲م‌.

[۲۰] ابن‌ جوزی‌ عبدالرحمان‌، مناقب‌ الامام‌، ج۱، ص۵۱۵، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌/۱۹۳۰م‌.

[۲۱] ابن‌ جوزی‌ عبدالرحمان‌، المنتظم‌، ج۶، ص۳۱۲-۳۱۵، بیروت‌، ۱۳۵۷ق‌/۱۹۳۸م‌.

۳.۳ – اشتغال

او به‌ یمن‌ حافظه نیرومند توانست‌ به‌ سرعت‌ در کار علم‌ سرآمد گردد و چنان‌ شد که‌ در زمان‌ حیات‌ پدر (یعنی‌ پیش‌ از ۳۳ سالگی‌ خود او) در همان‌ مسجدی‌ که‌ محل‌ تدریس‌ وی‌ بود، او نیزگوشه‌ای‌ برگزید و به‌ تدریس‌ پرداخت‌. ظاهراً وی‌ را کاری‌ جز درس‌ ، خواه‌ در مساجد و خواه‌ در مجالسی‌ که‌ خود تشکیل‌ می‌داد، نبود. تنها در اواخر عمر ، زمانی‌ که‌ شهرت‌ فراگیری‌ کسب‌ کرده‌ بود، به‌ دربار خلیفه‌ الراضی‌ (خلافت‌: ۳۲۲- ۳۲۹ق‌/۹۳۴-۹۴۱م‌) راه‌ یافت‌ و ظاهراً آموزگاری‌ فرزندان‌ او را به‌ عهده‌ گرفت‌. خلیفه‌ به‌ او عنایت‌ تمام‌ داشت‌، چنانکه‌ عادت‌ بر آن‌ جاری‌ شده‌ بود که‌ بر خوان‌ خلیفه‌ نشیند و خادمان‌ نیز می‌دانستند که‌ خوراک‌ خاص‌ وی‌ چیست‌ و چه‌ زمان‌ آشامیدنی‌ او را باید تقدیم‌ کرد.

[۲۲] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۳-۱۸۴، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

یک‌ بار هم‌ وی‌ در بازار دل‌ به‌ کنیزکی‌ سپرد؛ خلیفه‌ بی‌درنگ‌ آن‌ کنیزک‌ را خریده‌ به‌ خانه او روانه‌ ساخت‌.

۴ – حافظه نیرومند

آنچه‌ بیش‌ از همه‌ نظر خطیب‌ بغدادی‌ و نویسندگان‌ بعد از او را جلب‌ کرده‌، حافظه توانای‌ اوست‌: خطیب‌ از قول‌ ابوعلی‌ قالی‌ نقل‌ می‌کند که‌ ابن‌ انباری‌ ۳۰۰ هزار شاهد شعری‌ برای‌ قرآن‌ از حفظ داشت‌.

[۲۳] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

[۲۴] زبیدی محمد، طبقات‌ النّحویین‌ و اللّغویین‌، ج۱، ص۱۷۱-۱۷۲، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۷۳ق‌/۱۹۵۴م‌.

کسانی‌ که‌ در محضر درس‌ او بوده‌اند، گفته‌اند که‌ وی‌ در مجالس‌ درس‌ منحصراً بر حافظه‌ اعتماد داشت‌ و هرگز از دفتر و کتاب‌ املا نمی‌کرد. روزی‌ که‌ بیمار شده‌ بود، پدرش‌ را سخت‌ نگران‌ دیدند. چون‌ سبب‌ را پرسیدند، به‌ کتابخانه مفصل‌ فرزند اشاره‌ کرد و گفت‌ از برای‌ کسی‌ که‌ اینهمه‌ کتاب‌ از بر دارد، چگونه‌ نگران‌ نباشد.

[۲۵] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۲، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

۴.۱ – وسعت محفوظات

از ابن‌ انباری‌ درباره مقدار علمی‌ که‌ در خاطر داشت‌، پرسیدند؟ جواب‌ داد: ۱۳ صندوق‌ کتاب‌

[۲۶] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۴، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

نیز گفته‌اند که‌ ۱۲۰ تفسیر قرآن‌ را با سلسله سند از حفظ داشت‌.

[۲۷] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۴، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

در خانه فرزندان‌ خلیفه‌ الراضی‌، کنیزکی‌ از او تعبیر خواب‌ خود را پرسید، وی‌ که‌ از تعبیر رؤیا اطلاعی‌ نداشت‌، پاسخی‌ به‌ کنیزک‌ نداد، اما همان‌ شب‌ «کتاب‌ کرمانی‌» را حفظ کرد و فردا پاسخ‌ مناسب‌ گفت‌.

[۲۸] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۴، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

۴.۲ – توجه و مراقبت

او خود بر این‌ استعداد خدا داده‌ آگاه‌ بود و هیچ‌ شی‌ء خوشبویی‌ را عطر آگین‌تر از علمی‌ که‌ در سینه‌ داشت‌، نمی‌دانست‌. نیز برای‌ نیرومند نگاه‌ داشتن‌ حافظه خود دشواریها بر خود هموار می‌داشت‌: بر سر خوان‌ خلیفه‌ جز غذای‌ ناچیزی‌ که‌ خاص‌ خود او بود، نمی‌خورد، و آب‌ جز در وقت‌ معین‌، آن‌ هم‌ از خمره‌

[۲۹] کشف‌ الظنون‌، استانبول‌، ۱۳۶۰ق‌/۱۹۴۱م‌.

نمی‌آشامید. چون‌ علت‌ این‌ ریاضت‌ کشی‌ را از او سؤال‌ کردند، پاسخ‌ داد که‌ از جهت‌ نگهداری‌ حافظه‌ است‌

[۳۰] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۳، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

روزی‌ دیگر، چون‌ کنیزکی‌ که‌ در بازار دل‌ از او ربوده‌ بود، به‌ فرمان‌ خلیفه‌، نزد او رفت‌، وی‌ دریافت‌ که‌ کنیزک‌ خاطر او را از دانش‌ به‌ خویشتن‌ مشغول‌ داشته‌ است‌. همان‌ دم‌ فرمان‌ داد او را نزد برده‌ فروش‌ باز برند.

[۳۱] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۴-۱۸۵، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

۴.۳ – اهتمام مورخان

پیداست‌ که‌ با وجود چنین‌ روایاتی‌، همگان‌، از همه خصایص‌ او، بیشتر به‌ این‌ خصیصه‌ می‌پردازند: گاه‌ گویند بیش‌ از همه کوفیان‌ علوم‌ را از حفظ داشت‌

[۳۲] زبیدی محمد، طبقات‌ النّحویین‌ و اللّغویین‌، ج۱، ص۱۷۱، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۷۳ق‌/۱۹۵۴م‌.

و آیتی‌ از آیات‌ حفظ بود، یا پر حافظه‌ترین‌ مردمان‌ و دریایی‌ از علم‌ بود. تمیمی‌ که‌ در این‌ باره‌ منبع‌ عمده روایات‌ است‌، گوید: ابن‌ انباری‌ همه‌ چیز را از حفظ املا می‌کرد.

[۳۳] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۴، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

با اینهمه‌ تردید نیست‌ که‌ آنچه‌ به‌ وی‌ نسبت‌ داده‌اند، اغراق‌آمیز و افسانه‌گون‌ است‌.
درباره این‌ روایات‌، منابع‌ عمده دیگر بر حسب‌ زمان‌ عبارتند از: سمعانی‌

[۳۴] سمعانی عبدالکریم‌، الانساب‌، ج۱، ص۳۵۴، به‌ کوشش‌ عبدالرحمان‌ معلمی‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۸۲ق‌/۱۹۶۲م‌.

که‌ داستانها را ندارد؛ ابن‌ انباری‌

[۳۵] ابن‌ انباری‌ عبدالرحمان‌، نزهه الالبّاء، ج۱، ص۳۳۰-۳۴۲، به‌ کوشش‌ ابراهیم‌ سامرائی‌، قاهره‌، ۱۹۵۹م‌.

ابن‌ جوزی‌

[۳۶] ابن‌ جوزی‌ عبدالرحمان‌، مناقب‌ الامام‌، ج۱، ص۵۱۵، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌/۱۹۳۰م‌.

[۳۷] ابن‌ جوزی‌ عبدالرحمان‌، المنتظم‌، ج۶، ص۳۱۱-۳۱۵، بیروت‌، ۱۳۵۷ق‌/۱۹۳۸م‌.

[۳۸] یاقوت‌، ادبا، ج۱۸، ص۳۰۶ به‌ بعد.

قفطی‌

[۳۹] قفطی علی‌، انباء الرواه، ج۳، ص۲۰۱ به‌ بعد، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۷۴ق‌/۱۹۵۵م‌.

ابن‌ خلکان‌

[۴۰] ابن‌ خلکان‌، وفیات‌، ج۴، ص۳۴۱.

که‌ خلاصه سخن‌ خطیب‌ است‌؛ ذهبی‌ نیز در کتابهای‌ سیر،

[۴۱] ذهبی محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۱۵، ص۲۷۴ به‌ بعد، به‌ کوشش‌ شعیب‌ الارنؤوط و ابراهیم‌ الزیبق‌، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/۱۹۸۴م‌.

العبر،

[۴۲] ذهبی محمد، العبر، ج۳، ص۳۱، بیروت‌، ۱۴۰۵ق‌/۱۹۸۵م‌.

دول‌ الاسلام‌

[۴۳] ذهبی محمد، دول‌ الاسلام‌، ج۱، ص۱۴۳، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۶۳ق‌.

خلاصه‌ای‌ از سخن‌ خطیب‌ را آورده‌؛ صفدی‌

[۴۴] صفدی خلیل‌، الوافی‌ بالوفیات‌، ج۴، ص۳۴۴-۳۴۵، به‌ کوشش‌ ددرینگ‌، بیروت‌، ۱۳۹۴ق‌/۱۹۷۴م‌.

ابن‌ کثیر

[۴۵] ابن‌ کثیر، البدایه، ج۱۱، ص۱۹۶.

ابن‌ جزری‌

[۴۶] ابن‌ جزری‌ محمد بن‌ محمد، غابه النهایه، ج۲، ص۲۳۰-۲۳۱، بیروت‌، ۱۳۵۲ق‌/ ۱۹۳۳م‌.

ابن‌ قاضی‌ شهبه‌.

[۴۷] ابن‌ قاضی‌ شهبه‌ ابوبکر احمد، طبقات‌ النّحاه و اللغویین‌، ج۱، ص۲۳۳-۲۳۵، به‌ کوشش‌ محسن‌ غیاض‌، نجف‌، ۱۳۹۳ق‌/۱۹۷۳م‌.

این‌ منابع‌ اخیر نیز به‌ نحوی‌ گفتار خطیب‌ را خلاصه‌ کرده‌اند؛ سیوطی‌

[۴۸] سیوطی عبدالرحمان‌، بغیه الوعاه، ج۱، ص۹۱-۹۲، به‌ کوشش‌ خانجی‌، قاهره‌، ۱۳۲۶ق‌/۱۹۰۸م‌.

علیمی‌

[۴۹] علیمی عبدالرحمان‌، المنهج‌ الاحمد، ج۱، ص۲۴- ۲۵، به‌ کوشش‌ محمد محیی‌الدین‌ عبدالحمید، بیروت‌، ۱۴۰۴ق‌/ ۱۹۸۴م‌.

داوودی‌.

[۵۰] داوودی محمد، طبقات‌ المفسرین‌، ج۱، ص۲۲۷-۲۳۱، بیروت‌، ۱۴۰۳ق‌/۱۹۸۳م‌.

۵ – ویژگی‌ها

زبیدی‌ درباره شخصیت‌ او روایتی‌ دارد که‌ – شاید عمداً – در تاریخ‌ بغداد و بسیاری‌ از منابع‌ بعد از آن‌ تکرار نشده‌ است‌. این‌ روایت‌ بر خست‌ شدید او دلالت‌ دارد. وی‌ گوید: ابن‌ انباری‌ در خست‌ همچون‌ نفطویه‌ بود، اما نفطویه‌ با مردمان‌ در می‌آمیخت‌، حال‌ آنکه‌ ابن‌ انباری‌، هر روز «طباهجه» خویش‌ را می‌خورد و کسی‌ را چیزی‌ نمی‌خوراند.

[۵۱] زبیدی محمد، طبقات‌ النّحویین‌ و اللّغویین‌، ج۱، ص‌ ۱۷۱، به‌ کوشش‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره‌، ۱۳۷۳ق‌/۱۹۵۴م‌.

از روایت‌ همچنین‌ درمی‌یابیم‌ که‌ او بسیار مرفّه‌ بود و عیالی‌ هم‌ نداشت‌.

۶ – علم و تقوا

وی‌ در عین‌ دانشمندی‌، سخت‌ پارسا بود و به‌ گناهی‌ و حرامی‌ آلوده‌ نشد،

[۵۲] ابن‌ ندیم‌، الفهرست‌، ج۱، ص۱۱۲، بیروت‌، ۱۳۹۸ق‌/۱۹۷۸م‌.

در کار تدریس‌ فروتنی‌ بسیار نشان‌ می‌داد.در مجالس‌ درس‌ او که‌ بیشتر در باب‌ لغت‌ و نحو و اخبار بود، بسیاری‌ چون‌ ابوسعید دبیلی‌ و دارقطنی‌ حضور می‌یافتند. یک‌ بار دارقطنی‌ در درس‌ او – که‌ روزهای‌ جمعه‌ املا می‌شد – لغزشی‌ یافت‌ و در پایان‌ درس‌ آن‌ را به‌ نویسنده امالی‌ او گوشزد کرد. جمعه بعد ابن‌ انباری‌، اشتباه‌ را اصلاح‌ کرد و در همان‌ مجلس‌ دارقطنی‌ جوان‌ را ارج‌ نهاد.

[۵۳] خطیب‌ بغدادی احمد، تاریخ‌ بغداد، ج۳، ص۱۸۳، بیروت‌، دارالکتاب‌ العربی‌.

گویند وی‌ امالی‌ خود را معمولاً با قطعه‌ شعری‌ از ابن‌ ابی‌ امیه‌ که‌ او را بسیار دوست‌ می‌داشت‌، ختم‌ می‌کرد.

[۵۴] شابشتی علی‌، الدیارات‌، ج۱، ص۳۲، به‌ کوشش‌ کورکیس‌ عواد، بغداد، ۱۳۸۶ق‌/۱۹۶۶م‌.

۷ – درگذشت

در منابع‌ متأخرتر

[۵۵] ابن‌ جوزی‌ عبدالرحمان‌، المنتظم‌، ج۶، ص۳۱۵ به‌ بعد، بیروت‌، ۱۳۵۷ق‌/۱۹۳۸م‌.

به‌ بیماری‌ پایان‌ عمر و دیدار سنان‌ بن‌ ثابت‌ طبیب‌ از او اشاره‌ شده‌ است‌. چون‌ از علت‌ ناتوانی‌ او سؤال‌ کردند، گفت‌ که‌ هر جمعه‌ ۱۰ هزار ورق‌ یا هفته‌ای‌ ۲۰ هزار می‌خوانده‌ است‌. بعید نیست‌ که‌ این‌ داستان‌ شگفت‌ را در تأیید علم‌ و به‌ خصوص‌ هوش‌ خارق‌العاده او ساخته‌ باشند.
ابن‌ انباری‌ روز عید اضحی‌ درگذشت‌ و او را در خانه خودش‌ به‌ خاک‌ سپردند.

[۵۶] صولی محمد، اخبار الراضی‌ بالله‌ و المتقی‌ لله‌، ج۱، ص۱۴۴، به‌ کوشش‌ هیورث‌ دن‌، لندن‌، ۱۹۳۵م‌.

[۵۷] ابن‌ ندیم‌، الفهرست‌، ج۱، ص۱۱۲، بیروت‌، ۱۳۹۸ق‌/۱۹۷۸م‌.

۸ – عقیده

از مذهب‌ او، با اینکه‌ به‌ کار تفسیر و قرائت‌ قرآن‌ نیز می‌پرداخت‌، خبر دقیقی‌ نداریم‌، جز اینکه‌ ابن‌ ابی‌ یعلی‌ وی‌ را در طبقات‌ الحنابله خویش‌ آورده‌، و به‌ قول‌ خود او بر حنبلی‌ بودنش‌ استشهاد می‌کرده‌ است‌.

[۵۸] ابن‌ ابی‌ یعلی‌ ابوالحسین‌ محمد، طبقات‌ الحنابله، ج۲، ص۶۹، به‌ کوشش‌ محمد حامد الفقی‌، قاهره‌، ۱۳۷۱ق‌/۱۹۵۲م‌.

[۵۹] داوودی محمد، طبقات‌ المفسرین‌، ج۱، ص۲۲۸، بیروت‌، ۱۴۰۳ق‌/۱۹۸۳م‌.

[۶۰] داوودی محمد، طبقات‌ المفسرین‌، ج۱، ص۲۳۱، بیروت‌، ۱۴۰۳ق‌/۱۹۸۳م‌.

۹ – شاعری

ابن‌ انباری‌ گاه‌ شعر نیز می‌سرود. یاقوت‌

[۶۱] یاقوت‌، ادبا، ج۱۸، ص۳۱۱.

یک‌ دوبیتی‌ ، در وصف‌ شکیبایی‌، به‌ او نسبت‌ داده‌ است‌

[۶۲] سیوطی عبدالرحمان‌، بغیه الوعاه، ج۱، ص۹۲، به‌ کوشش‌ خانجی‌، قاهره‌، ۱۳۲۶ق‌/۱۹۰۸م‌.

[۶۳] داوودی محمد، طبقات‌ المفسرین‌، ج۱، ص۲۳۹، بیروت‌، ۱۴۰۳ق‌/۱۹۸۳م‌.

و قفطی‌

[۶۴] قفطی علی‌، المحمدون‌ من‌ الشعراء، ج۱، ص۲۳۸، به‌ کوشش‌ ریاض‌ عبدالحمید مراد، دمشق‌، ۱۳۹۵ق‌/۱۹۷۵م‌.

دو دوبیتی‌. علاوه‌ بر این‌، لامیه مفصلی‌ در باب‌ واژه‌های‌ مشکل‌ و شرح‌ آنها پرداخته‌ است‌ که‌ ۹ برگ‌ را می‌پوشاند و اینک‌ نسخه‌ای‌ از آن‌ در دست‌ است‌، اما

  راهنمای خرید:
  • همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
  • ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
  • در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.