توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ابن تیمیه (فقه سیاسی) دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل ابن تیمیه (فقه سیاسی)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل ابن تیمیه (فقه سیاسی) :

پاورپوینت کامل ابن تیمیه (فقه سیاسی)

منبع: پاورپوینت کامل ابن تیمیه (فقه سیاسی)

مقالات مرتبط: ابن تیمیه (مقالات مرتبط).

ابن تیمیه (۶۶۱–۷۲۸ هـ.ق)، فقیه و متکلم اهل سنت و از شاخصان مذهب حنبلی بود.
او در حران به دنیا آمد و در دمشق رشد کرد و به دلیل فتواها و دیدگاه‌های جنجالی، چندین بار توسط حکومت‌ها، علما محاکمه و زندانی شد.
ابن تیمیه از کودکی به فراگیری علوم دینی پرداخت و در بیست و دو سالگی به تدریس قرآن و حدیث پرداخت.
او در فقه، کلام و سیاست، نظراتی منحصر به فرد و گاه مورد مناقشه ارائه داد و به نقد فلسفه، کلام و عرفان پرداخت.
از شاگردان برجسته او می‌توان ابن قیم جوزی و ذهبی را نام برد.
کتاب‌های مهم او شامل «الفتاوی»، «منهاج السنه النبویه» و «مجموع الرسائل و المسائل» است.
اندیشه سیاسی او مبتنی بر اطاعت از حاکمان عادل و دفع افسد به فاسد بود و مشروعیت حکومت را مشروط به اجرای شریعت می‌دانست.
ابن تیمیه تلاش کرد مذهب سلفی را احیا کند، اما دیدگاه‌هایش به دلیل مخالفت مذاهب مختلف و روش تند و انتقادی، تا قرن‌ها مهجور ماند.
آثار و آموزه‌های او بعدها الهام‌بخش جریان‌های سلفی و وهابی شد، در سیاست و نفوذ مذهبی در جزیره العرب تأثیرگذار گردید.

فهرست مندرجات

۱ – معرفی ابن تیمیه
۲ – کسب علم و تحصیل
۳ – فعالیت‌های مذهبی و سیاسی
۴ – نظرات و فتاوای جنجالی
۵ – مخالفت‌ها و انتقادات
۶ – آثار و کتاب‌ها
۷ – شرایط تاریخی او
۷.۱ – تأثیر شرایط تاریخی بر شخصیت وی
۷.۲ – تجربه‌های شخصی و تاریخی
۷.۳ – نقش وی در مقاومت در برابر مغولان
۷.۴ – ابهام در انگیزه‌ی جانب‌داری
۷.۵ – اوضاع عمومى عصر وی
۷.۶ – موضع ابن تیمیه در برابر شیعه و صوفیه
۷.۷ – موضع ابن تیمیه در برابر جامعه و حکومت
۷.۸ – دو محور اصلی اندیشه سیاسی ابن تیمیه
۸ – فلسفه سیاسی ابن تیمیه
۸.۱ – جایگاه امامت در اندیشه ابن تیمیه
۸.۲ – حدود و چارچوب دولت امامت
۸.۳ – نقش عقلانیت در ابعاد اساسی امامت
۸.۴ – نقش عقلانیت در فلسفه سیاسی ابن تیمیه
۸.۵ – ملاک عمل در فلسفه سیاسی ابن تیمیه
۸.۶ – تفاوت رویه ابن‌ تیمیه و تقیه شیعه
۸.۷ – دیدگاه ابن‌ تیمیه درباره تقیه
۹ – ابن تیمیه، احیای اندیشه معاصر
۹.۱ – سیاست جداسازی حرمین
۹.۲ – شرایط ظهور محمد بن عبدالوهاب
۹.۳ – تحقق آرای ابن‌تیمیه
۹.۴ – تاثیر عملی وهابیت بر اندیشه ابن‌تیمیه
۱۰ – دیدگاه ابن تیمیه درباره و امرا و والیان
۱۰.۱ – عدالت شرط مشروعیت حکومت
۱۰.۲ – حل بحران مشروعیت حکومت
۱۰.۳ – فتنه‌ها و سرپیچی از خلافت
۱۰.۴ – احتیاط سیاسی
۱۱ – خلیفه اعظم از دیدگاه ابن تیمیه
۱۱.۱ – طرح مسئله مشروعیت و اطاعت
۱۱.۲ – علت احتیاط ابن تیمیه
۱۱.۳ – عدم مشروعیت قیام علیه خلیفه
۱۲ – شیوه‌هاى تلقى اندیشه دینى ابن تیمیه
۱۲.۱ – تقسیم‌بندی ابن‌تیمیه از شیوه‌های فهم اندیشه دینی
۱۲.۲ – راه پنجم: شیوه سلف در تلقی دین (از نگاه ابن‌ تیمیه)
۱۲.۳ – نسبت عقل و نص در اندیشه ابن‌ تیمیه
۱۲.۴ – موضع ابن‌ تیمیه در برابر فلاسفه و متکلمان
۱۲.۵ – موضع ابن‌تیمیه نسبت به اشاعره و معتزله
۱۲.۵.۱ – نقد هر دو نظریه و ارائه راه سوم
۱۲.۵.۲ – دو نکته بنیادین در راه‌حل سوم ابن‌ تیمیه
۱۲.۶ – برخورد با شرایط سیاسی و زندان
۱۲.۷ – مذهب فقهی و اجتهاد آزاد
۱۳ – مهجوریت اندیشه ابن تیمیه
۱۳.۱ – زمینه کلی مهجور مانده مکتب ابن‌تیمیه
۱۳.۲ – عوامل اصلی مهجوریت اندیشه ابن تیمیه
۱۴ – مهم‌ترین مسئله ابن تیمیه
۱۴.۱ – ضرورت شناخت زمینه تاریخی و محیط فکری ابن تیمیه
۱۴.۲ – آشفتگی‌های مذهبی و چالش‌های اهل‌سنت
۱۴.۳ – واکنش ابن تیمیه به جریان‌های فکری و مذهبی
۱۴.۴ – فشار سیاسی و تهدید مغولان
۱۴.۵ – تأثیر مناظره با علامه حلی
۱۴.۶ – بررسی رویکرد ابن تیمیه در مسئله حکومت و خلافت
۱۴.۷ – مناقشه درباره مشروعیت خلافت
۱۴.۸ – مهم‌ترین دغدغهابن‌ تیمیه
۱۴.۹ – تناقض‌های فکری در مواجهه با جریان‌های مختلف
۱۴.۱۰ – دوگانگی در مسئله اطاعت سیاسی
۱۵ – پانویس
۱۶ – منبع

۱ – معرفی ابن تیمیه

ابو العباس تقى الدین احمد بن عبد الحلیم بن عبد السلام حرانى دمشقى حنبلى مشهور به ابن تیمیه (۷۲۸-۶۶۱ هـ.ق)، شیخ الاسلام بزرگ اهل سنت در (اواخر سده هفت و اوایل سده هشتم هجرى قمرى) بود.

[۱] مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۸۸۸.

او در حران به دنیا آمد

[۲] مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۸۸۸.

و پدرش او را به دمشق برد و در همان‌جا رشد و شهرت یافت.
وی یکى از جنجال آفرین‌ترین شخصیت‌هاى دینى اهل سنت به شمار مى‌رود، به طورى که به دلیل دادن فتواها، مطالب عجیب و غریبش، حتى توسط دانشمندان اهل سنت و حکومت‌هاى وقت، مورد محاکمه و مجازات قرار گرفت.
ایشان به سبب یک فتواى نادرست، به مصر تبعید شده و زندانى شد و پس از آزادى به اسکندریه رفته و سپس به دمشق بازگشت.
در دمشق نیز به دلیل مطالب نادرستى که اشاعه مى‌کرد، چندین بار بازداشت شد و در نهایت امر نیز در زندان درگذشت.

۲ – کسب علم و تحصیل

او از کودکى در نزد علماى زمان خود رفت و آمد فراوانى داشت و در سنین نوجوانى مدعى بهره علمى فراوانى بود، به گونه‌اى که در بیست و دو سالگى (۶۸۳ هـ.ق) در دارالحدیث

[۳] مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۸۸۸.

و مسجد جامع اموی دمشق به تفسیر قرآن پرداخت.

[۴] مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۸۸۸.

عده‌اى از اهل سنت در وصف او مبالغه‌هاى فراوانى کرده‌اند، به طورى که او را مجتهد مطلق و بى‌نظیر، تنها مفسر بى‌بدیل قرآن، علامه بزرگ، احیاگر بزرگ اسلام و کسى که داراى سحر بیان و جادوى قلم بوده است، معرفى کرده‌اند.
او از لحاظ مذهب فقهى، حنبلى بوده و از لحاظ عقیده کلامى پیرو فرقه حشویه بود.
اما با این همه، بدعت‌هاى فراوانى را در حوزه فقه و عقاید گذاشته است، که همه آن‌ها را به‌ طور بى‌اساس به بزرگان اشاعره مثل ابوالحسن اشعری و بزرگان شافعیه نسبت داده است.
استادان او در دمشق عبارت بودند از:
ابن عبدالدائم، ابن أبى الیسر، مجد بن عساکر، یحیى بن صیرفى، قاسم إربلى و شیخ شمس‌الدین ابن أبى عمر.

[۵] مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۸۸۸.

او به حدیث نیز اهتمام زیادى داشت و کتاب‌هاى مسند، صحاح سته و معجم کبیر طبرانی و سایر کتاب‌هاى حدیثى را از استادان فن روایت، آموخته بود.
بدون این‌که فلسفه و کلام را نزد استادان معروف و برجسته حکمت آموخته باشد، در مسائل این دو دانش نیز از جمله متحیران دوران شده است.

[۶] مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۸۸۸.

همه مطالب و نظرات بزرگان حکمت را نقد و ابطال کرده است.

۳ – فعالیت‌های مذهبی و سیاسی

او در یارى و استحکام بخشیدن مذهب سلفیه بسیار تلاش کرد و سرآمد سلفیان و وهابیون کج فهم شد و بسیارى از عقاید نادرست و بدعت‌ها را بر ضد شیعه امامی و اثنی‌عشری رواج داد.
کتاب‌هاى گمراه‌کننده او از مهم‌ترین منابع وهابیون امروزى براى مخالفت و کینه‌توزى با شیعیان، عقاید الهى و پاک آنان مى‌باشد.
وی شاگردان زیادى در مسیر دور از حق خود تربیت کرده بود که از مهم‌ترین آن‌ها مى‌توان به ابن قیم جوزى، ذهبى، عمادالدین واسطى، تاج‌الدین فزارى و ابن صایغ دمشقى اشاره کرد.

[۷] مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۸۸۸.

۴ – نظرات و فتاوای جنجالی

ابن تیمیه داراى نظرات عجیب و غریبى در مسائل مختلف اسلامى بود که هیچ سابقه‌اى در تاریخ اسلام حتى در میان اهل سنت نداشت و اگر هم سابقه داشته، از جمله نظرات مردود و نادرست تلقى شده بود.
به طورى که برخى از دانشمندان اهل سنت نیز از چنین بدعت‌هایى در تعجب مانده‌اند.
برخى از این نظرات به قرار زیر است:

۱ – جواز طهارت با عرقیات و عصاره میوه‌ها؛
۲ – جواز مسح پا از روى کفش و نعلین در حال اختیار؛
۳ – جواز طواف زنانى که در ایام عادت خود هستند؛
۴ – واجب نبودن قضا کردن نمازهایى که به عمد قضا شده است؛
۵ – جایگزین شدن نمازهاى مستحبى به جاى قضاى نمازهاى واجب.

۵ – مخالفت‌ها و انتقادات

ابن تیمیه در میان علماى فرقه‌هاى مختلف اهل سنت به ویژه حنبلیان نیز مطرود بوده و مخالفان زیادى داشته است. مثل:
سروجى حنبلى، ابن ترکمانى حنفى، ابن عطاء الله اسکندرى، نورالدین بکرى شافعى، ابن الزملکانى شافعى و عفیف‌الدین ابو محمد یافعى شافعى.

۶ – آثار و کتاب‌ها

مهم‌ترین کتاب‌هاى وى عبارتند از:

۱ – الفتاوى؛
۲ – منهاج السنه النبویه؛
۳ – الجوامع؛
۴ – مجموعه الرسائل و المسائل؛
۵ – رفع الملام عن الائمه الاعلام؛
۶ – نقض المنطق؛
۷ – شرح العقیده الاصفهانیه؛
۸ – مجموع رسائل، که بیست و نه رساله از او در آن چاپ شده است.

مجموعه فتواها و نظرات ابن تیمیه در مسائل و علوم مختلف، توسط عبدالرحمن بن محمد نجدى حنبلى در سى جلد گردآورى شده که با نام «مجموع فتاواى شیخ الاسلام ابن تیمیه» به چاپ رسیده است.

[۸] مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۸۸۸.

۷ – شرایط تاریخی او

بسیارى شخصیت ابن تیمیه را با آراى کلامى و فقهى او مى‌شناسند و جرأت و جسارت او را در برابر آرا و افکار زمانش دلیل بر شهامت و استقلال فکرى و اجتهاد آزاد او مى‌شمارند، اما در شناخت شخصیت وى رابطه آراى او با اوضاع زمانش را نادیده مى‌گیرند، رابطه‌اى که بیانگر نوعى واکنش طبیعى و یا تلاش در ساماندهى اوضاع آشفته عصر ابن تیمیه است.

۷.۱ – تأثیر شرایط تاریخی بر شخصیت وی

در واقع این شرایط خاص زمان ابن تیمیه است که از وى خطیبى پرخاشگر و مجاهدى سلاح به دست، فقیهى سنت‌شکن و مردم ستیز به وجود آورده است و شخصیت وى نمادى از این بازتاب ها در برابر شرایط زمان و مکان او به شمار مى‌رود.

۷.۲ – تجربه‌های شخصی و تاریخی

او در جوانى شاهد جنگ‌هاى صلیبى و حتى فروخته شدن مردان و زنان مسلمان آزاده به مسیحیان صلیبى بوده و چندین حمله فراگیر غازان خان و دیگر ایلخانان مغول را به قلمروى شام به چشم دیده است.
یکبار در سال (۶۹۹ هـ.ق) چون سفیرى مردمى، هوشمندانه حمله مغولان به شام را در غیاب فرماندهان نظامى این سامان خنثى کرده است.
یکبار دیگر به سال (۷۰۲ هـ.ق) بنا به روایت تاریخ سلاح به دست در کنار سربازان شامى با مغولان جنگیده است.

۷.۳ – نقش وی در مقاومت در برابر مغولان

به روایت ابن کثیر، سلطان ناصر فرمانرواى مصر و شام، این موضع‌گیرى را از جانب دانشمند جوانى چون ابن تیمیه پاس مى‌داشت.
زیرا خطابه‌هاى آتشین ابن تیمیه در برانگیختن عامه مردم و فرماندهان نظامى براى مقاومت در برابر تهاجم مغولان بسیار مؤثر بوده است.
او حتى توانست سلطان از جبهه هزیمت کرده را به مقاومت دوباره وادار کند.

۷.۴ – ابهام در انگیزه‌ی جانب‌داری

نکته مهم، ولى مبهم در این میان، انگیزه ابن تیمیه در جانبدارى از یکى از دو جبهه‌اى است که هر دو فرمانرواى آن مدعى اسلام بوده و هر دو جبهه مشاوران فقیه و قضات وابسته به مذاهب چهارگانه اهل سنت در اختیار داشته‌اند و نیز در دو سوى این درگیرى پرچم جهاد به چشم مى‌خورد و ابن تیمیه ترجیح مى‌دهد زیر پرچم شام، جهاد کند.

۷.۵ – اوضاع عمومى عصر وی

شاید گزارش ابن کثیر از اوضاع عمومى عصر ابن تیمیه بتواند ما را در این استنتاج یارى دهد او مى‌نویسد:

«در دورانى که ابن تیمیه در آن به سر مى‌برد اسلام دچار مصایبى دردناک بود که در دیگر قرون اسلامى سابقه نداشت.
وى در این گزارش اشاره به تقسیم جهان اسلام به دولت‌هاى کوچک و حوزه‌هاى سیاسى متشتتى دارد که در برابر یکدیگر صف‌آرایى نموده و چون دشمن به یکدیگر مى‌نگریستند.
حکام چون گرگان گرسنه، بجان رعایاى خویش افتاده و از هیچ فرصت و بهانه‌اى براى سلب حقوق عمومى دریغ نداشتند.»

۷.۶ – موضع ابن تیمیه در برابر شیعه و صوفیه

عقاید شیعه در مورد تقدیس امامان اهل‌البیت (علیه‌السلام) و نیز افراطى‌گرى صوفیه در مسائل عرفانى و اعتقادات غلات، روح پرخاشگر و متهور ابن تیمیه را آزار مى‌داد و او را به سمت تهاجمى کوبنده مى‌کشانید.
گرایش صوفیه به ایلخانان مغول که آنان را به انجام اعمالى شبیه شعبده‌بازى براى خوشگذرانى سران مغول وامى‌داشت، ابن تیمیه را که مردمش در دست مغولان اسیر بودند، سخت دچار نفرت و واکنش‌هاى شدید مى‌کرد.
ابن تیمیه، لبه تیز پرخاشگرى و تهاجم بى‌باکانه خود را متوجه کسانى کرد که چون ابن تیمیه در آبشخور اسلام رایج و سنتى مورد حمایت سلاطین و امرا روزگار مى‌گذرانیدند.
وى به جاى پرداختن به علت‌ها به مبارزه با معلول‌ها همت گماشت.
به روایت ابن کثیر حتى زندان‌هاى پیاپى نیز او را از ابراز رضایت نسبت به سلطان باز نداشت، او همواره ثناگوى دولت حاکم عصر خود بوده است.

[۹] ابن تیمیه، احمَد بن عَبدُالحَلیم، مجموعه رسائل و مسائل ابن تیمیه، ج ۵.

۷.۷ – موضع ابن تیمیه در برابر جامعه و حکومت

ابن تیمیه در برابر موج شخص و شخصیت‌پرستى عامیانه زمان خود غوغایى آن چنان به راه انداخت که حمایت علما و عامه مردم را یک‌جا از دست داد و نفرت عمومى را بر علیه خود برانگیخت.
اما در مقابل دربار پر از فساد، ظلم و تجاوز دولتمردان معاصر خود، مهر سکوت و رضا بر لب زد.
این پرسش را در اذهان آیندگان برانگیخت که چه فرقى بین مغولان تازه مسلمان پایبند به شریعتى دوگانه و ترکان تازه به دوران رسیده‌اى که به ظلم، جور، ایجاد وحشت و هراس بر مصر و شام مستولى شده بودند، وجود داشت‌؟
در هر حال آراى ابن تیمیه، بازتاب برداشتى است که وى از اوضاع کلى زمان خویش داشته و نوعى ساماندهى دفاع فکرى است که وى در برابر خطرات عقیدتى که در عصر خود احساس مى‌کرده از خود نشان داده است.

۷.۸ – دو محور اصلی اندیشه سیاسی ابن تیمیه

دو نکته اصلى که در حقیقت دو موضوع محورى و اصلى اندیشه سیاسی ابن تیمیه محسوب مى‌شود به شرح ذیل است:

۱. ابن تیمیه، از مجموعه شرایط موجود زمان خود آشفتگى خاصى را تلقى کرد و براى حل آن به یک سامان فکرى متوسل شده که همه آراى فلسفى، کلامى، عرفانى و فقهى وى اجزاى به هم مرتبط شده آن محسوب مى‌شود.
۲. ابن تیمیه، نه در برداشت و تلقى مشکل عصر خود موفق بوده و نه سامانى که ارائه داده منسجم و اجزایى به هم پیوسته و به دور از تعارض و تضاد است.

[۱۰] عمید زنجانی، عباس‌علی، فقه سیاسى، ج۱۰، ص۲۹۲-۲۸۷.

۸ – فلسفه سیاسی ابن تیمیه

ابن تیمیه در فلسفه سیاسی قائل به نظریاتی است که عبارتند از:

۸.۱ – جایگاه امامت در اندیشه ابن تیمیه

در اندیشه ابن تیمیه، امامت در حد یک ضرورت عقلى و ناشى از نیاز عمیق جامعه اسلامی به نظم، امکان بسیج عمومى، اجراى شریعت، تنفیذ حدود و مجازات‌هاى اسلامى، کنترل ثروت اغنیا، رسیدگى و ساماندهى به وضع فقرا، دفاع از مرزهاى سرزمین‌هاى اسلامى، حفظ وحدت و در یک کلام اقامه مدینه فاضله‌ای است که اسلام بر آن تأکید کرده است.
عقلانیت این فلسفه سیاسى در اندیشه ابن تیمیه به اندازه‌اى روشن و شفاف است که او را از توسل به نص در مورد خلافت و امامت بى‌نیاز مى‌کند.
وی نص را در حد اجازه از جانب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) آن هم در حد اجازه به ابوبکر براى اقامه نماز جماعت در روزهاى آخر زندگى شریف پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) مى‌پذیرد

[۱۱] ابن تیمیه، احمَد بن عَبدُالحَلیم، منهاج السنه، ج۴، ص۲۳۸.

و آن را نوعى چراغ آینده روزهاى تاریک پس از رحلت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) تلقى مى‌کند.

۸.۲ – حدود و چارچوب دولت امامت

با وجود این، در دیدگاه ابن تیمیه مسئله دولت امامت نمى‌تواند به دور از چارچوب‌هاى اسلامى باشد.
با چنین دیدى ناگزیر از فلسفه عقلانیت مطلق در تجزیه و تحلیل امامت فاصله مى‌گیرد و در دو بعد، دولت امامت را پایبند شریعت مى‌شمارد:

• نخست: در برنامه کار دولت امامت که باید تمامى عملکردهاى آن منطبق با عدالت و حقى باشد که فقه و کلام اسلامى آن دو را ترسیم مى‌کند.
• دوم: آن‌که امام و خلیفه باید واجد شرایطى باشند که در شریعت براى زمامدار معین شده است.

۸.۳ – نقش عقلانیت در ابعاد اساسی امامت

در فلسفه سیاسى ابن تیمیه، براى عقلانیت جایى در تبیین دو بعد اساسى امامت عظمى یعنى خط‌مشى و راهکار دولت و نیز شرایط زمامدار وجود ندارد، این دو باید به روالى که کتاب، سنت و عملکرد سلف ترسیم کرده، سامان یابند.
به این ترتیب پایه اصلى اندیشه سیاسى ابن تیمیه به تقلید سلف منتهى مى‌شود که نمى‌توان نام فلسفه سیاسى بر آن اطلاق کرد.
هرچند در دیدگاه ابن تیمیه، عمل سلف دقیقا بر وفق اصولى بوده که از کتاب و سنت گرفته‌ شده بود.
اما وى به جاى ارائه منابع دقیق عمل سلف و ریشه‌هاى آن در قرآن، سنت، تجزیه و تحلیل اجتهادى در تحلیل آن منابع، به بررسى عملکرد سلف روى مى‌آورد و به آن نیز بسنده مى‌کند.

۸.۴ – نقش عقلانیت در فلسفه سیاسی ابن تیمیه

در فلسفه سیاسى ابن تیمیه، عقلانیت یک‌بار دیگر نقش خود را در امامت عظمى به این صورت ایفا مى‌کند.
به این صورت است که در انتقال از حداکثر (امامت عظمى واجد شرایط) به حداقل (سلاطین ستمکار و فاسد) راه را براى توجیه و حل بحران مشروعیت باز مى‌کند.

[۱۲] ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم، منهاج السنه، ج۴، ص۲۳۸.

۸.۵ – ملاک عمل در فلسفه سیاسی ابن تیمیه

در فلسفه سیاسى ابن تیمیه، هرگاه امکان اقامه عدالت وجود نداشته باشد، حتى فرایض دینى را نیز به پیروى از حکام جور مى‌توان به جا آورد.
ملاک عمل در تعیین خط مشى مقایسه ضررها و فسادها و انتخاب «اقل الضررین» و «دفع الافسد بالفاسد» است.

۸.۶ – تفاوت رویه ابن‌ تیمیه و تقیه شیعه

تفاوتى که بین اعمال این رویه در فلسفه سیاسى ابن تیمیه و شیوه تقیه در فلسفه سیاسى شیعه وجود دارد، آن است که تقیه در دیدگاه شیعه، شیوه‌اى براى حل بحران مشروعیت نیست.
وضعیت موجود و اجتناب‌ناپذیر را به عنوان حق و صاحب مشروعیت تلقى نمى‌کند.
در حالى که در دیدگاه ابن تیمیه، ضرورت‌ها به وضع موجود مشروعیت مى‌بخشند.

۸.۷ – دیدگاه ابن‌ تیمیه درباره تقیه

ابن تیمیه، تقیه به مفهوم شیعى را که تنها راه‌ حلى در برابر وضعیت نامشروع است با تعبیراتى چون نفاق، بى‌ایمانى و فریب‌کارى تفسیر مى‌کند.
اما آن‌چه که خود به آن روى مى‌آورد و نتیجه بدترى به دنبال دارد را راه‌حل منطقى، مشروع و سلفى مى‌نامد.

[۱۳] عمید زنجانی، عباس‌علی، فقه سیاسى، ج۱۰، ص۳۲۱-۳۱۸.

۹ – ابن تیمیه، احیای اندیشه معاصر

در اندیشه معاصر افکار ابن تیمیه به این طریق به کار گرفته شد که عبارتند از:

۹.۱ – سیاست جداسازی حرمین

سیاست جداسازى مجاز به لحاظ موقعیت حرمین شریفین، کعبه و کنترل آن به منظور ایجاد اختلاف در جهان اسلام و جلوگیرى از شکل‌گیرى وحدت مسلمانان به نحوى که با همکارى دول سعودی و بریتانیا در شرایط قبل از جنگ بین‌المللی اول اتفاق افتاد.
حتى اگر طبیعى و بدون نقشه قبلى هم رخ داده باشد، براى اسلام و کشورهاى اسلامى فاجعه‌اى بزرگ بود که روز به‌روز بر وسعت آن افزوده شد و ثمرات تلخ آن آشکارتر شد.

۹.۲ – شرایط ظهور محمد بن عبدالوهاب

محور اصلى این حرکت اجبارى، اندیشه‌هاى ابن تیمیه بود که فردى به نام محمد بن عبدالوهاب این سیاست را سامان بخشید.
شرایط ظهور محمد بن عبدالوهاب از نجد (یکى از مناطق سه‌گانه و مرکزى جزیره العرب) شباهت بسیارى با شرایط زمان ابن تیمیه بنیانگذار اصلى مذهب سلفى نوین داشت.

۹.۳ – تحقق آرای ابن‌تیمیه

هرچند ابن تیمیه این توفیق را نیافت که آراى خود را به زور سلاح بر دیگران تحمیل کند و او تنها از سلاح زبان و قلم استفاده مى‌کرد، اما خلف او محمد بن عبدالوهاب توانست با راه انداختن جنگ‌هاى قبیله‌اى، آیین خود را به زور سلاح بر سراسر جزیره العرب غالب گرداند.
به این ترتیب احیاى آیین ابن تیمیه در نجد و حجاز به شیوه خاص محمد بن عبدالوهاب، یعنى با استفاده از شعار جهاد مسلحانه بر علیه کفر و زندقه به یک نظام و قدرت سیاسى تبدیل شد.
با استخراج نفت توسط انگلیسى‌ها و آمریکایى‌ها اقتدار اقتصادى سرزمین مهد اسلام، برترى جنبه‌هاى مادى بر قطبیت معنوى و ام‌القرى بودن آن رجحان پیدا کرد.

۹.۴ – تاثیر عملی وهابیت بر اندیشه ابن‌تیمیه

در واقع براى وهابیون حاکم، ارزش آراء ابن تیمیه در آن بود که توانست وسیله‌اى براى شکل‌گیرى قدرت و نظام جدیدى شود که در شیوه و نتیجه به‌ طور کامل با آن‌چه که توسط خود ابن تیمیه تحقق یافته بود، متفاوت بود.
سلفى‌هاى جدید و وهابیون، هرچند در برابر اکثریت مسلمانان جهان چهره خشک و خشنى از اسلام ترسیم کردند و با تعصب ورزى‌هاى بى‌منطق، برداشت‌هاى خود را بر دیگر مذاهب تحمیل نمودند و از خود کمترین انعطاف و تحمل پذیرى را نشان ندادند و با در دست گرفتن ام‌القری و مراسم حج، به تسامح اسلامى قلم بطلان کشیدند.
اما در مقابل، در زمینه سیاست و حکومت به قدرت مطلقه بى‌قید و بندى روى آوردند که از همه تعصبات رها بود.
در سیاست خارجى چنان باز و موسع عمل کردند که گویى هرچه اسلام دستور به محبت و مهرورزى داشت، به غیر مسلمانان مربوط بوده و هرچه سختگیرى و تبرا را توجیه کرده بود، به مسلمانان ارتباط داشت.
سلفى جدید و وهابیت هرچند از نظر اندیشه چیزى بر آراى ابن تیمیه نیفزود، اما در تشدید تعصبات و خشونت‌گرایى به مراتب از ابن تیمیه فراتر رفت و آثار عملى بسیارى بر اندیشه‌هاى ابن تیمیه مترتب کرد که در گذشته سابقه نداشت.

[۱۴] عمید زنجانی، عباس‌علی، فقه سیاسى، ج۱۰، ص۳۲۹-۳۲۶.

۱۰ – دیدگاه ابن تیمیه درباره و امرا و والیان

ابن تیمیه درباره مشروعیت والیان و امرا به چند نکته اشاره نموده‌اند که عبارتند از:

۱۰

 اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی، به دوستانتان معرفی کنید.

  راهنمای خرید:

• همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
• ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
• در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.