شیعه فایل |
پاورپوینت کامل اِعراب نامه ۳۱
در حال بارگذاری
توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد
پاورپوینت کامل اِعراب نامه ۳۱ دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است
شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.
لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.
توجه : در صورت مشاهده بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل اِعراب نامه ۳۱،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد
بخشی از متن پاورپوینت کامل اِعراب نامه ۳۱ :
پاورپوینت کامل اِعراب نامه ۳۱
««نامه قبل
نامه بعد»»
فهرست
گزارش خطا
نام:
شماره موبایل :
متن پیام
ارسال
نامه ۳۱
وَ مِنْ وَصِیَّهٍ لَهُ (عَلَیْهِالسَّلَامُ)؛
«و از وصیتی برای او (علیهالسلام)»
لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ (عَلَیْهِمَاالسَّلَامُ)، کَتَبَهَا إِلَیْهِ بِحَاضِرِینَ، عِنْدَ انْصِرَافِهِ مِنْ صِفِّینَ؛
«برای حسن بن علی (علیهماالسلام)، که آن را در «حاضرین» هنگام بازگشت از صفین برای او نوشت.»
«مِنَ الْوَالِدِ الْفَانِ»۱
«مِنَ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقای ساکنین با فتحه حرکت داده شده است و محلی از اعراب ندارد»
«الْوَالِدِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«الْفَانِ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ
[۱] قَوْلُهُ عَلَیْهِالسَّلَامُ: (مِنَ الْوَالِدِ الْفَانِ) حُذِفَتِ الْیَاءُ هُنَا لِلِازْدِوَاجِ بَیْنَ (الْفَانِ) وَ (الزَّمَانِ)؛ لِأَنَّهُ وَقْفٌ، وَ فِی الْوَقْفِ عَلَى الْمَنْقُوصِ یَجُوزُ مَعَ اللَّامِ حَذْفُ الْیَاءِ وَ إِثْبَاتُهَا، وَ الْإِثْبَاتُ هُوَ الْوَجْهُ، وَ مَعَ عَدَمِ اللَّامِ یَجُوزُ الْأَمْرَانِ وَ إِسْقَاطُ الْیَاءِ هُوَ الْوَجْهُ.
؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره مقدر بر یاء محذوف است
[۲] قول امام علیهالسلام: (مِنَ الْوَالِدِ الْفَانِ) یاء در اینجا برای ایجاد هماهنگی (ازدواج) بین (الْفَانِ) و (الزَّمَانِ) حذف شده است؛ زیرا وقف است، و در وقف بر منقوص، اگر «ال» داشته باشد، حذف یاء و اثبات آن هر دو جایز است، و اثبات وجه بهتر است؛ و اگر «ال» نداشته باشد نیز هر دو امر جایز است و اسقاط یاء وجه بهتر است.
»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَعْتِ خَبَرِ مُبْتَدَأٍ مَحْذُوفٍ
[۳] مِنَ الْوَالِدِ: مُتَعَلِّقٌ بِمَحْذُوفٍ بِقَرِینَهِ الْحَالِ وَ هُوَ کِتَابٌ وَ مَا یُسَاوِقُهُ، أَوْ هَذِهِ وَصِیَّهٌ مِنَ الْوَالِدِ…
؛
«و جار و مجرور متعلق به نعتِ خبرِ مبتدای محذوف هستند
[۴] مِنَ الْوَالِدِ: متعلق به محذوف است به قرینه حال که همان «کتاب» و معادل آن است، یا (تقدیر چنین است): این وصیتی از پدر است…
»
«الْمُقِرِّ لِلزَّمَانِ»۲
«الْمُقِرِّ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«لِلزَّمَانِ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«اللام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الزَّمَانِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«الزمان: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «الْمُقِرِّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به اسم فاعل «الْمُقِرِّ» هستند»
«الْمُدْبِرِ الْعُمُرِ»۳
«الْمُدْبِرِ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ
[۵] الْإِضَافَهُ هُنَا لَفْظِیَّهٌ، فَیَجُوزُ دُخُولُ (ال) عَلَى الْمُضَافِ بِشَرْطِ وُجُودِهَا فِی الْمُضَافِ إِلَیْهِ، خِلَافاً لِلْإِضَافَهِ الْمَعْنَوِیَّهِ، قَالَ ابْنُ مَالِکٍ: وَ وَصْلُ (أَلْ) بِذَا الْمُضَافِ مُغْتَفَرٌ إِنْ وُصِلَتْ بِالثَّانِ: کَ (الْجَعْدِ الشَّعَرِ) أَوْ بِالَّذِی لَهُ أُضِیفَ الثَّانِی: کَ (زَیْدٌ الضَّارِبُ رَأْسَ الْجَانِی)
؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است
[۶] اضافه در اینجا لفظی است، پس جایز است که «ال» بر سر مضاف درآید به شرط وجود آن در مضافالیه، برخلاف اضافه معنوی. ابن مالک میگوید: و اتصال «ال» به این مضاف پذیرفته شده است اگر به دومی متصل شود: مانند «الْجَعْدِ الشَّعَرِ» یا به آنچه دومی به آن اضافه شده است: مانند «زَیْدٌ الضَّارِبُ رَأْسَ الْجَانِی»
»
«الْعُمُرِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«الْمُسْتَسْلِمِ لِلدَّهْرِ»۴
«الْمُسْتَسْلِمِ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«لِلدَّهْرِ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«اللام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الدَّهْرِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«الدهر: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «الْمُسْتَسْلِمِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به اسم فاعل «الْمُسْتَسْلِمِ» هستند»
«الذَّامِّ لِلدُّنْیَا»۵
«الذَّامِّ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«لِلدُّنْیَا»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«اللام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الدُّنْیَا: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«الدنیا: اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «الذَّامِّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به اسم فاعل «الذَّامِّ» هستند»
«السَّاکِنِ مَسَاکِنَ الْمَوْتَى»۶
«السَّاکِنِ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«مَسَاکِنَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْمَوْتَى»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ الظَّرْفُ «مَسَاکِنَ» مُتَعَلِّقٌ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «السَّاکِنِ»؛
«و ظرف «مَسَاکِنَ» متعلق به اسم فاعل «السَّاکِنِ» است»
«وَ الظَّاعِنِ عَنْهَا غَداً»۷
«وَ الظَّاعِنِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
الظَّاعِنِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «السَّاکِنِ»: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«الظاعن: معطوف بر «السَّاکِنِ» است: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«عَنْهَا»:
عَنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«عن: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الهاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «الظَّاعِنِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به اسم فاعل «الظَّاعِنِ» هستند»
«غَداً»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «الظَّاعِنِ»؛
«و آن متعلق به اسم فاعل «الظَّاعِنِ» است»
«إِلَى الْمَوْلُودِ الْمُؤَمِّلِ مَا لَا یُدْرِکُ»۸
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«الْمَوْلُودِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِمَا تَعَلَّقَ بِهِ «مِنَ الْوَالِدِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به همان چیزی هستند که «مِنَ الْوَالِدِ» به آن متعلق است»
«الْمُؤَمِّلِ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ
[۷] لِاسْمِ الْفَاعِلِ (الْمُؤَمِّلِ).
؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است
[۸] برای اسم فاعل (الْمُؤَمِّلِ).
»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یُدْرَکُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجهول مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ نَائِبُ الْفَاعِلِ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و نائب فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً به تقدیر «هو» است»
وَ جُمْلَهُ «لَا یُدْرَکُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «لَا یُدْرَکُ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«السَّالِکِ سَبِیلَ مَنْ قَدْ هَلَکَ»۹
«السَّالِکِ»
[۹] قَالَ ابْنُ أَبِی الْحَدِیدِ فِی شَرْحِهِ: (مَا لَفْظُهُ): إِنَّمَا أَرَادَ جِنْسَ الْبَشَرِ لَا خُصُوصَ الْحَسَنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ، وَ کَذَلِکَ سَائِرُ الْأَوْصَافِ الَّتِی تَلِی هَذِهِ اللَّفْظَهَ لَا تَخُصُّ الْحَسَنَ عَلَیْهِ السَّلَامُ بِعَیْنِهِ، بَلْ هِیَ وَ إِنْ کَانَتْ لَهُ فِی الظَّاهِرِ بَلْ هِیَ لِلنَّاسِ کُلِّهِمْ فِی الْحَقِیقَهِ.
:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است
[۱۰] ابن ابی الحدید در شرح خود چنین میگوید: (لفظ او این است): همانا جنس بشر را اراده کرده است نه خصوص حسن علیهالسلام را، و همچنین سایر اوصافی که بعد از این لفظ میآید، مختص به شخص حسن علیهالسلام نیست، بلکه هرچند در ظاهر برای اوست، اما در حقیقت برای همه مردم است.
»
«سَبِیلَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«مَنْ»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «سَبِیلَ» مُتَعَلِّقٌ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «السَّالِکِ»؛
«و ظرف «سَبِیلَ» متعلق به اسم فاعل «السَّالِکِ» است»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«هَلَکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً به تقدیر «هو» است»
وَ جُمْلَهُ «هَلَکَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «هَلَکَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«غَرَضِ الْأَسْقَامِ»۱۰
«غَرَضِ»:
نَعْتٌ
[۱۱] غَرَضُ الْأَسْقَامِ: صِفَهٌ ثَالِثَهٌ لِلْمَوْلُودِ وَ مَجْمُوعُهَا مُعَرِّفٌ مُرَکَّبٌ فَتُرِکَ فِیهَا الْعَطْفُ.
مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«نعت
[۱۲] غرض الاسقام: صفت سوم برای «مولود» است و مجموع آنها معرف مرکب است پس عطف در آن ترک شده است.
مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْأَسْقَامِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ رَهِینَهِ الْأَیَّامِ»۱۱
«وَ رَهِینَهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
رَهِینَهِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«رهینه: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْأَیَّامِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ رَمِیَّهِ الْمَصَائِبِ»۱۲
«وَ رَمِیَّهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
رَمِیَّهِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«رمیه: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْمَصَائِبِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ عَبْدِ الدُّنْیَا»۱۳
«وَ عَبْدِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
عَبْدِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«عبد: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الدُّنْیَا»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است»
«وَ تَاجِرِ الْغُرُورِ»۱۴
«وَ تَاجِرِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
تَاجِرِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«تاجر: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْغُرُورِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ غَرِیمِ الْمَنَایَا»۱۵
«وَ غَرِیمِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
غَرِیمِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«غریم: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْمَنَایَا»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است»
«وَ أَسِیرِ الْمَوْتِ»۱۶
«وَ أَسِیرِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
أَسِیرِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسیر: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْمَوْتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ حَلِیفِ الْهُمُومِ»۱۷
«وَ حَلِیفِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
حَلِیفِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«حلیف: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْهُمُومِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ قَرِینِ الْأَحْزَانِ»۱۸
«وَ قَرِینِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
قَرِینِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«قرین: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْأَحْزَانِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ نُصُبِ الْآفَاتِ»۱۹
«وَ نُصُبِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
نُصُبِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«نصب: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْآفَاتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ صَرِیعِ الشَّهَوَاتِ»۲۰
«وَ صَرِیعِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
صَرِیعِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«صریع: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الشَّهَوَاتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«وَ خَلِیفَهِ الْأَمْوَاتِ»۲۱
«وَ خَلِیفَهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
خَلِیفَهِ: نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«خلیفه: نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْأَمْوَاتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«أَمَّا بَعْدُ»۲۲
«أَمَّا»:
حَرْفُ شَرْطٍ وَ إِخْبَارٍ وَ تَوْکِیدٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف شرط و اخبار و توکید مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بَعْدُ»:
ظَرْفُ زَمَانٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ فِیهِ؛
«ظرف زمان مبنی بر ضم است که در محل نصب مفعولفیه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ مُتَعَلِّقٌ بِفِعْلٍ مَحْذُوفٍ، وَ التَّقْدِیرُ: أَمَّا بَعْدَ قَوْلِی فَأَقُولُ؛
«و ظرف متعلق به فعل محذوف است، و تقدیر آن این است: اما بعد از سخنم، پس میگویم»
«فَإِنَّ فِیمَا تَبَیَّنْتُ مِنْ إِدْبَارِ الدُّنْیَا عَنِّی»۲۳
«فَإِنَّ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ؛
«الفاء: رابطه است»
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«فِیمَا»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ
[۱۳] وَ یُحْتَمَلُ أَنْ تَکُونَ مَصْدَرِیَّهً، وَ عَلَى الْمَعْنَى الْأَوَّلِ (الْمَوْصُولِیَّهِ)، تَکُونُ (نهج:مِنْ) لِلتَّبْیِینِ، وَ عَلَى الثَّانِی: لِابْتِدَاءِ الْغَایَهِ.
مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول
[۱۴] و محتمل است که مصدریه باشد، و بنا بر معنای اول (الْمَوْصُولِیَّهِ)، (مِنْ) برای تبیین است، و بنا بر دومی: برای ابتدای غایت است.
مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «إِنَّ» مُقَدَّمٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر مقدم محذوف «إِنَّ» هستند»
«تَبَیَّنْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و التاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع فاعل واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «تَبَیَّنْتُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «تَبَیَّنْتُ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«إِدْبَارِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الدُّنْیَا»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان برای «مَا» هستند»
«عَنِّی»:
عَنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«عن: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «إِدْبَارِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «إِدْبَارِ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّ فِیمَا…» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله «إِنَّ فِیمَا…» در محل جزم جواب شرط محذوف واقع شده است»
«وَ جُمُوحِ الدَّهْرِ عَلَیَّ»۲۴
«وَ جُمُوحِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
جُمُوحِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «إِدْبَارِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«جموح: معطوف بر «إِدْبَارِ» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الدَّهْرِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«عَلَیَّ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ
[۱۵] وَ مِثْلُهُ الْیَاءُ فِی (إِلَیَّ).
؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقای ساکنین با فتحه حرکت داده شده است
[۱۶] و یاء در (إِلَیَّ) نیز مانند آن است.
»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «جُمُوحِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «جُمُوحِ» هستند»
«وَ إِقْبَالِ الْآخِرَهِ إِلَیَّ»۲۵
«وَ إِقْبَالِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
إِقْبَالِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «إِدْبَارِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«إقبال: معطوف بر «إِدْبَارِ» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«الْآخِرَهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«إِلَیَّ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «إِقْبَالِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «إِقْبَالِ» هستند»
«مَا یَزَعُنِی عَنْ ذِکْرِ مَنْ سِوَایَ، وَ الِاهْتِمَامِ بِمَا وَرَائِی»۲۶
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ» مُؤَخَّرٌ
[۱۷] وَ هُنَاکَ مَنِ اعْتَبَرَ (مَا) مَفْعُولًا لِتَبَیَّنْتُ، کَالشَّیْخِ عَبْدِهِ وَ مُغْنِیَّهَ، وَ الْخُوئِیِّ اعْتَبَرَهَا کَمَا ذَکَرْنَا، وَ هُوَ أَوْجَهُ.
؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم مؤخر «إِنَّ» واقع شده است
[۱۸] و کسانی هستند که «ما» را مفعول برای «تبیّنتُ» دانستهاند، مانند شیخ عبده و مغنیه، و خویی آن را همانطور که ذکر کردیم در نظر گرفته است، و این وجه بهتری است.
»
«یَزَعُنِی»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً به تقدیر «هو» است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «یَزَعُنِی» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «یَزَعُنِی» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«عَنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ذِکْرِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«مَنْ»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَزَعُنِی»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَزَعُنِی» هستند»
«سِوَایَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ ظَرْفُ مَکَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه ظرف مکان منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِفِعْلِ «اسْتَقَرَّ» مَحْذُوفٍ؛
«و آن متعلق به فعل محذوف «اسْتَقَرَّ» است»
وَ جُمْلَهُ «اسْتَقَرَّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «اسْتَقَرَّ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ الِاهْتِمَامِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
الِاهْتِمَامِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «ذِکْرِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«الاهتمام: معطوف بر «ذِکْرِ» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
«بِمَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الِاهْتِمَامِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الِاهْتِمَامِ» هستند»
«وَرَائِی»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى مَا قَبْلَ الْیَاءِ لِاشْتِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْیَاءِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدر بر ماقبل یاء است به دلیل اشتغال محل به حرکت یاء، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ مُتَعَلِّقٌ بِفِعْلِ «اسْتَقَرَّ» مَحْذُوفٍ؛
«و ظرف متعلق به فعل محذوف «اسْتَقَرَّ» است»
وَ جُمْلَهُ «اسْتَقَرَّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «اسْتَقَرَّ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«غَیْرَ أَنِّی حَیْثُ تَفَرَّدَ بِی دُونَ هُمُومِ النَّاسِ هَمُّ نَفْسِی»۲۷
«غَیْرَ»:
حَالٌ أَوْ مُسْتَثْنًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«حال یا مستثنی منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَنِّی»:
أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ لِمُنَاسَبَهِ الْیَاءِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و به مناسبت یاء با کسره حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «أَنَّ»؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم «أَنَّ» واقع شده است»
«حَیْثُ»:
ظَرْفُ مَکَانٍ
[۱۹] حَیْثُ: ظَرْفٌ مُتَضَمِّنٌ مَعْنَى الشَّرْطِ، وَ قَوْلُهُ عَلَیْهِ السَّلَامُ: (فَکَتَبْتُ إِلَیْکَ کِتَابِی مُسْتَظْهِراً) بِمَنْزِلَهِ الْجَزَاءِ لَهُ، وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ وَ جَزَائِهِ خَبَرُ (إِنَّ).
مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ فِیهِ؛
«ظرف مکان
[۲۰] حیثُ: ظرفی است که متضمن معنای شرط است، و قول امام علیهالسلام: (فَکَتَبْتُ إِلَیْکَ کِتَابِی مُسْتَظْهِراً) به منزله جزاء برای آن است، و جمله شرط و جزاء آن خبر (إِنَّ) است.
مبنی بر ضم است که در محل نصب مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «تَبَیَّنْتُ»؛
«و آن متعلق به فعل «تَبَیَّنْتُ» است»
«تَفَرَّدَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ جُمْلَهُ «تَفَرَّدَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «تَفَرَّدَ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنِّی حَیْثُ…» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ لِ «غَیْرَ»؛
«و مصدر مؤول از «أَنِّی حَیْثُ…» در محل جر به اضافه برای «غَیْرَ» واقع شده است»
«بِی»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
}}
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
{{تورفتگی:a:وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَفَرَّدَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَفَرَّدَ» هستند»
«دُونَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ ظَرْفُ مَکَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه ظرف مکان منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«هُمُومِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
«النَّاسِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است»
وَ الظَّرْفُ «دُونَ» مُتَعَلِّقٌ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و ظرف «دُونَ» متعلق به حال محذوف است»
«هَمُّ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«نَفْسِی»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدر است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فَصَدَفَنِی رَأْیِی»۲۸
«فَصَدَفَنِی»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ
[۲۱] وَ الْجُمَلُ (صَدَفَنِی، صَرَفَنِی، صَرَّحَ، أَفْضَى، وَجَدْتُکَ، عَنَانِی) مَعْطُوفَهٌ عَلَى الْجُمْلَهِ قَبْلَهَا.
؛
«الفاء: عاطفه است
[۲۲] و جملههای (صَدَفَنِی، صَرَفَنِی، صَرَّحَ، أَفْضَى، وَجَدْتُکَ، عَنَانِی) بر جمله قبل از خود معطوف هستند.
»
صَدَفَنِی: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«صدفنی: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
«رَأْیِی»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى مَا قَبْلَ الْیَاءِ لِاشْتِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْیَاءِ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدر بر ماقبل یاء است به دلیل اشتغال محل به حرکت یاء»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ صَرَفَنِی عَنْ هَوَایَ»۲۹
«وَ صَرَفَنِی»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
صَرَفَنِی: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«صرفنی: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً به تقدیر «هو» است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
«عَنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«هَوَایَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقای ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ صَرَّحَ لِی مَحْضُ أَمْرِی»۳۰
«وَ صَرَّحَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
صَرَّحَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«صرّح: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
«لِی»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«اللام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «صَرَّحَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «صَرَّحَ» هستند»
«مَحْضُ»:
فَاعِلٌ
[۲۳] قَوْلُهُ عَلَیْهِالسَّلَامُ: (وَ صَرَّحَ لِی مَحْضُ أَمْرِهِ)، یُرْوَى بِنَصْبِ (مَحْضَ) وَ رَفْعِهِ؛ فَمَنْ نَصَبَ فَتَقْدِیرُهُ: عَنْ مَحْضِ أَمْرِی؛ فَلَمَّا حُذِفَ الْجَارُّ نُصِبَ، وَ مَنْ رَفَعَ جَعَلَهُ فَاعِلًا.
مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل
[۲۴] قول امام علیهالسلام: (وَ صَرَّحَ لِی مَحْضُ أَمْرِهِ)، با نصب «مَحْضَ» و رفع آن روایت میشود؛ پس کسی که نصب داده تقدیر آن «عَنْ مَحْضِ أَمْرِی» بوده است؛ پس وقتی حرف جر حذف شد، منصوب گشت، و کسی که رفع داده آن را فاعل قرار داده است.
مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَمْرِی»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فَأَفْضَى بِی إِلَى جِدٍّ لَا یَکُونُ فِیهِ لَعِبٌ»۳۱
«فَأَفْضَى»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«الفاء: عاطفه است»
أَفْضَى: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«أفضی: فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است»
«بِی»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَفْضَى»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَفْضَى» هستند»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«جِدٍّ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومی برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَفْضَى»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَفْضَى» هستند»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَکُونُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع ناقص مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«فِیهِ»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الهاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «یَکُونُ» مُقَدَّمٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر مقدم محذوف «یَکُونُ» هستند»
«لَعِبٌ»:
اسْمُ «یَکُونُ» مُؤَخَّرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مؤخر «یَکُونُ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومی برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «لَا یَکُونُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ لِ «جِدٍّ»؛
«و جمله «لَا یَکُونُ» در محل جر، نعت برای «جِدٍّ» واقع شده است»
«وَ صِدْقٍ لَا یَشُوبُهُ کَذِبٌ»۳۲
«وَ صِدْقٍ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
صِدْقٍ: مَعْطُوفٌ عَلَى «جِدٍّ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«صدق: معطوف بر «جِدٍّ» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومی برای تنوین است»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَشُوبُهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الهاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
«کَذِبٌ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومی برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «لَا یَشُوبُهُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ لِ «صِدْقٍ»؛
«و جمله «لَا یَشُوبُهُ» در محل جر، نعت برای «صِدْقٍ» واقع شده است»
«وَ وَجَدْتُکَ بَعْضِی»۳۳
«وَ وَجَدْتُکَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
وَجَدْتُکَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«وجدتک: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و التاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع فاعل واقع شده است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ أَوَّلُ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب مفعولبه اول واقع شده است»
«بَعْضِی»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى مَا قَبْلَ الْیَاءِ لِاشْتِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْیَاءِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدر بر ماقبل یاء است به دلیل اشتغال محل به حرکت یاء، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«بَلْ وَجَدْتُکَ کُلِّی»۳۴
«بَلْ»:
حَرْفُ عَطْفٍ وَ إِضْرَابٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف و اضراب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«وَجَدْتُکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و التاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع فاعل واقع شده است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ أَوَّلُ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب مفعولبه اول واقع شده است»
«کُلِّی»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى مَا قَبْلَ الْیَاءِ لِاشْتِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْیَاءِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدر بر ماقبل یاء است به دلیل اشتغال محل به حرکت یاء، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«حَتَّى کَأَنَّ شَیْئاً لَوْ أَصَابَکَ أَصَابَنِی»۳۵
«حَتَّى»:
حَرْفُ ابْتِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ابتداء مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کَأَنَّ»:
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«شَیْئاً»:
اسْمُ «کَأَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم «کَأَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومی برای تنوین است»
«لَوْ»:
حَرْفُ شَرْطٍ غَیْرُ جَازِمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف شرط غیر جازم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَصَابَکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ هُوَ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«و آن فعل شرط است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
«أَصَابَنِی»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ هُوَ جَوَابُ الشَّرْطِ؛
«و آن جواب شرط است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً به تقدیر «هو» است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ خَبَرُ «کَأَنَّ»؛
«و جمله شرط، خبر «کَأَنَّ» است»
«وَ کَأَنَّ الْمَوْتَ لَوْ أَتَاکَ أَتَانِی»۳۶
«وَ کَأَنَّ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
کَأَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کأنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«الْمَوْتَ»:
اسْمُ «کَأَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم «کَأَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«لَوْ»:
حَرْفُ شَرْطٍ غَیْرُ جَازِمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف شرط غیر جازم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَتَاکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ هُوَ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«و آن فعل شرط است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
«أَتَانِی»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ هُوَ جَوَابُ الشَّرْطِ؛
«و آن جواب شرط است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً به تقدیر «هو» است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ خَبَرُ «کَأَنَّ»؛
«و جمله شرط، خبر «کَأَنَّ» است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «کَأَنَّ» السَّابِقَهِ؛
«و جمله شرط بر جمله «کَأَنَّ» قبلی معطوف است»
«فَعَنَانِی مِنْ أَمْرِکَ مَا یَعْنِینِی مِنْ أَمْرِ نَفْسِی»۳۷
«فَعَنَانِی»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«الفاء: عاطفه است»
عَنَانِی: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«عنانی: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَمْرِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل رفع فاعل واقع شده است»
«یَعْنِینِی»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلثِّقَلِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدر در آخر آن به دلیل ثقل است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً به تقدیر «هو» است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «یَعْنِینِی» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «یَعْنِینِی» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَمْرِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«نَفْسِی»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدر است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان برای «مَا» هستند»
«فَکَتَبْتُ إِلَیْکَ کِتَابِی»۳۸
«فَکَتَبْتُ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ؛
«الفاء: رابطه است»
کَتَبْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«کتبت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و التاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع فاعل واقع شده است»
«إِلَیْکَ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «کَتَبْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «کَتَبْتُ» هستند»
«مُسْتَظْهِراً بِهِ إِنْ أَنَا بَقِیتُ لَکَ أَوْ فَنِیتُ»۳۹
«مُسْتَظْهِراً»:
حَالٌ
[۲۵] مُسْتَظْهِراً: حَالٌ مِنْ فَاعِلِ (کَتَبْتُ).
مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«حال
[۲۶] مستظهراً: حال از فاعل «کتبتُ» است.
منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومی برای تنوین است»
«بِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الهاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «مُسْتَظْهِراً»؛
«و جار و مجرور متعلق به اسم فاعل «مُسْتَظْهِراً» هستند»
«إِنْ»:
حَرْفُ شَرْطٍ جَازِمٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف شرط جازم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنَا»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ تَوْکِیدٌ لِضَمِیرِ الْفَاعِلِ فِی الْفِعْلِ الْمَحْذُوفِ
[۲۷] لِأَنَّ (إِنْ) الشَّرْطِیَّهَ لَا تَدْخُلُ إِلَّا عَلَى الْأَفْعَالِ، وَ التَّقْدِیرُ: إِنْ بَقِیتُ أَنَا بَقِیتُ لَکَ، وَ جَوَابُ الشَّرْطِ مَحْذُوفٌ.
؛
«ضمیر منفصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، تأکید برای ضمیر فاعل در فعل محذوف واقع شده است
[۲۸] زیرا «إن» شرطیه فقط بر سر افعال درمیآید، و تقدیر این است: إن بقیتُ أنا بقیتُ لک، و جواب شرط محذوف است.
»
«بَقِیتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و التاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع فاعل واقع شده است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«اللام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «بَقِیتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «بَقِیتُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «بَقِیتُ» تَفْسِیرِیَّهٌ؛
«و جمله «بَقِیتُ» تفسیریه است»
«أَوْ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«فَنِیتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و التاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع فاعل واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «بَقِیتُ»؛
«و جمله بر جمله «بَقِیتُ» معطوف است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ حَالِیَّهٌ؛
«و جمله شرط حالیه است»
«فَإِنِّی أُوصِیکَ بِتَقْوَى اللَّهِ – أَیْ بُنَیَّ -»۴۰
«فَإِنِّی»:
الْفَاءُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«الفاء: استئنافیه است»
إِنِّی: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ لِمُنَاسَبَهِ الْیَاءِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّی: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و به مناسبت یاء با کسره حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«أُوصِیکَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلثِّقَلِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدر در آخر آن به دلیل ثقل است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوباً به تقدیر «أنا» است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ، وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب مفعولبه واقع شده است»
«بِتَقْوَى»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
تَقْوَى: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«تقوی: اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است، و آن مضاف است»
«اللَّهِ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أُوصِیکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أُوصِیکَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أُوصِیکَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«و جمله «أُوصِیکَ» در محل رفع، خبر «إِنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنِّی أُوصِیکَ» مَفْعُولٌ لِ «کَتَبْتُ»؛
«و جمله «إِنِّی أُوصِیکَ» مفعول برای «کَتَبْتُ» است»
«أَیْ»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نداء مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى
[۲۹] بُنَیَّ: تَصْغِیرُ (ابْنٍ) مُضَافٌ إِلَى یَاءِ الْمُتَکَلِّمِ مَنْصُوبٌ، وَ أَصْلُهُ (بُنَیِّیٌّ) بِثَلَاثِ یَاءَاتٍ: الْأُولَى یَاءُ التَّصْغِیرِ، وَ الثَّانِیَهُ یَاءُ الْکَلِمَهِ، وَ الثَّالِثَهُ، یَاءُ الْمُتَکَلِّمِ، فَحُذِفَتْ یَاءُ الْمُتَکَلِّمِ تَخْفِیفاً، وَ أُدْغِمَتْ یَاءُ التَّصْغِیرِ فِی یَاءِ الْکَلِمَهِ، فَالْیَاءُ الْمَحْذُوفَهُ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ، وَ التَّصْغِیرُ هُنَا لِلتَّحَبُّبِ، وَ فُتِحَتِ الْیَاءُ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ.
مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای
[۳۰] بُنَیَّ: تصغیر «ابن» است که به یاء متکلم اضافه شده و منصوب است، و اصل آن «بُنَیِّیٌّ» با سه یاء بوده است: اولی یاء تصغیر، دومی یاء کلمه، و سومی یاء متکلم. پس یاء متکلم برای تخفیف حذف شده، و یاء تصغیر در یاء کلمه ادغام شده است. پس یاء محذوف در محل جر به اضافه است، و تصغیر در اینجا برای محبت است، و یاء برای جلوگیری از التقای ساکنین فتحه گرفته است.
منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدر بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الیاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ النِّدَاءِ اعْتِرَاضِیَّهٌ؛
«و جمله نداء اعتراضیه است»
«وَ لُزُومِ أَمْرِهِ»۴۱
«وَ لُزُومِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
لُزُومِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «تَقْوَى»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«لزوم: معطوف بر «تَقْوَى» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَمْرِهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الهاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ عِمَارَهِ قَلْبِکَ بِذِکْرِهِ»۴۲
«وَ عِمَارَهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
عِمَارَهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «تَقْوَى»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«عماره: معطوف بر «تَقْوَى» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«قَلْبِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«بِذِکْرِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
ذِکْرِهِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«ذکره: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الهاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «عِمَارَهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «عِمَارَهِ» هستند»
«وَ الِاعْتِصَامِ بِحَبْلِهِ»۴۳
«وَ الِاعْتِصَامِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
الِاعْتِصَامِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «تَقْوَى»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«الاعتصام: معطوف بر «تَقْوَى» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«بِحَبْلِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
حَبْلِهِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«حبله: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الهاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الِاعْتِصَامِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الِاعْتِصَامِ» هستند»
«وَ أَیُّ سَبَبٍ أَوْثَقُ مِنْ سَبَبٍ بَیْنَکَ وَ بَیْنَ اللَّهِ»۴۴
«وَ أَیُّ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«الواو: استئنافیه است»
أَیُّ: مُبْتَدَأٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«أیّ: مبتدا مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«سَبَبٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومی برای تنوین است»
«أَوْثَقُ»:
خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«سَبَبٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومی برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَوْثَقُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَوْثَقُ» هستند»
وَ الْجُمْلَهُ اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله استئنافیه است»
«بَیْنَکَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «بَیْنَکَ» مُتَعَلِّقٌ بِنَعْتٍ مَحْذُوفٍ لِ «سَبَبٍ»؛
«و ظرف «بَیْنَکَ» متعلق به نعت محذوف برای «سَبَبٍ» است»
«وَ بَیْنَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«الواو: عاطفه است»
بَیْنَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «بَیْنَکَ»: مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«بین: معطوف بر «بَیْنَکَ» است: مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«اللَّهِ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«إِنْ أَنْتَ أَخَذْتَ بِهِ؟»۴۵
«إِنْ»:
حَرْفُ شَرْطٍ جَازِمٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف شرط جازم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْتَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ تَوْکِیدٌ لِضَمِیرِ الْفَاعِلِ فِی الْفِعْلِ الْمَحْذُوفِ
[۳۱] وَ جَوَابُ الشَّرْطِ مَحْذُوفٌ دَلَّ عَلَیْهِ مَا قَبْلَهُ، أَیْ: سَبَبٌ.
؛
«ضمیر منفصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، تأکید برای ضمیر فاعل در فعل محذوف واقع شده است
[۳۲] و جواب شرط محذوف است که ماقبل آن بر آن دلالت دارد، یعنی: سببٌ.
»
«أَخَذْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و التاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع فاعل واقع شده است»
«بِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و الهاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَخَذْتَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَخَذْتَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أَخَذْتَ» تَفْسِیرِیَّهٌ؛
«و جمله «أَخَذْتَ» تفسیریه است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ حَالِیَّهٌ؛
«و جمله شرط حالیه است»
«أَحْیِ قَلْبَکَ بِالْمَوْعِظَهِ»۴۶
«أَحْیِ»:
فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى حَذْفِ حَرْفِ الْعِلَّهِ؛
«فعل امر مبنی بر حذف حرف عله است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوباً به تقدیر «أنت» است»
«قَلْبَکَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و الکاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَحْیِ» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «أَحْیِ» استئنافیه است»
«بِالْمَوْعِظَهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«الباء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الْمَوْعِظَهِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الموعظه: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَحْیِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَحْیِ» هستند»
«وَ أَمِتْهُ بِالزَّهَادَهِ،»۴۷
«وَ أَمِتْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ
[۳۳] وَ الْجُمَلُ (أَمِتْهُ، قَوِّهِ، نَوِّرْهُ، ذَلِّلْهُ، قَرِّرْهُ، بَصِّرْهُ، وَ حَذِّرْهُ، اعْرِضْ، ذَکِّرْهُ، سِرْ، انْظُرْ) مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ (أَحْیِ).
؛
«واو: عاطفه است
[۳۴] و جملههای (أَمِتْهُ، قَوِّهِ، نَوِّرْهُ، ذَلِّلْهُ، قَرِّرْهُ، بَصِّرْهُ، وَ حَذِّرْهُ، اعْرِضْ، ذَکِّرْهُ، سِرْ، انْظُرْ) معطوف بر جمله (أَحْیِ) هستند.
»
أَمِتْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«أَمِتْهُ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«بِالزَّهَادَهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الزَّهَادَهِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الزَّهَادَهِ: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَمِتْهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَمِتْهُ» هستند.»
«وَ قَوِّهِ بِالْیَقِینِ،»۴۸
«وَ قَوِّهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
قَوِّهِ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى حَذْفِ حَرْفِ الْعِلَّهِ؛
«قَوِّهِ: فعل امر مبنی بر حذف حرف عله است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«بِالْیَقِینِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الْیَقِینِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«یقین: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «قَوِّهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «قَوِّهِ» هستند.»
«وَ نَوِّرْهُ بِالْحِکْمَهِ،»۴۹
«وَ نَوِّرْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
نَوِّرْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«نَوِّرْهُ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«بِالْحِکْمَهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الْحِکْمَهِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«حکمت: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «نَوِّرْهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «نَوِّرْهُ» هستند.»
«وَ ذَلِّلْهُ بِذِکْرِ الْمَوْتِ،»۵۰
«وَ ذَلِّلْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
ذَلِّلْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«ذَلِّلْهُ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«بِذِکْرِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
ذِکْرِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«ذکر: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است و آن مضاف است.»
«الْمَوْتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «ذَلِّلْهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «ذَلِّلْهُ» هستند.»
«وَ قَرِّرْهُ بِالْفَنَاءِ،»۵۱
«وَ قَرِّرْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
قَرِّرْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«قَرِّرْهُ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«بِالْفَنَاءِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الْفَنَاءِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فناء: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «قَرِّرْهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «قَرِّرْهُ» هستند.»
«وَ بَصِّرْهُ فَجَائِعَ الدُّنْیَا،»۵۲
«وَ بَصِّرْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
بَصِّرْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«بَصِّرْهُ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ أَوَّلُ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه اول واقع شده است.»
«فَجَائِعَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است.»
«الدُّنْیَا»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است.»
«وَ حَذِّرْهُ صَوْلَهَ الدَّهْرِ وَ فُحْشَ تَقَلُّبِ اللَّیَالِی وَ الْأَیَّامِ،»۵۳
«وَ حَذِّرْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
حَذِّرْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«حَذِّرْهُ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«صَوْلَهَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ
[۳۵] أَوْ مَنْصُوبٌ بِنَزْعِ الْخَافِضِ، أَیْ: حَذِّرْهُ مِنْ صَوْلَهٍ.
مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه دوم
[۳۶] یا به نزع خافض منصوب است، یعنی: او را از حمله بترسان.
منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است.»
«الدَّهْرِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است.»
«وَ فُحْشَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
فُحْشَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «صَوْلَهَ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فحش: معطوف بر «صَوْلَهَ» است: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است.»
«تَقَلُّبِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است.»
«اللَّیَالِی»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلثِّقَلِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل ثقل است.»
«وَ الْأَیَّامِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الْأَیَّامِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «اللَّیَالِی»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«ایام: معطوف بر «اللَّیَالِی» است: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است.»
«وَ اعْرِضْ عَلَیْهِ أَخْبَارَ الْمَاضِینَ،»۵۴
«وَ اعْرِضْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
اعْرِضْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعْرِضْ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«عَلَیْهِ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اعْرِضْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اعْرِضْ» هستند.»
«أَخْبَارَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است.»
«الْمَاضِینَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْیَاءُ؛ لِأَنَّهُ جَمْعُ مُذَکَّرٍ سَالِمٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن یاء است؛ زیرا جمع مذکر سالم میباشد.»
«وَ ذَکِّرْهُ بِمَا أَصَابَ مَنْ کَانَ قَبْلَکَ مِنَ الْأَوَّلِینَ،»۵۵
«وَ ذَکِّرْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
ذَکِّرْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«ذَکِّرْهُ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«بِمَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «ذَکِّرْهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «ذَکِّرْهُ» هستند.»
«أَصَابَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن: هُوَ (او) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «أَصَابَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «أَصَابَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد.»
«مَنْ»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«کَانَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی ناقص مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن: هُوَ (او) میباشد.»
«قَبْلَکَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «قَبْلَکَ» مُتَعَلِّقٌ بِخَبَرِ «کَانَ» مَحْذُوفٍ؛
«و ظرف «قَبْلَکَ» متعلق به خبر محذوف «کَانَ» است.»
«مِنَ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ، لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است که برای جلوگیری از التقاء ساکنین، با فتحه حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد.»
«الْأَوَّلِینَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْیَاءُ؛ لِأَنَّهُ جَمْعُ مُذَکَّرٍ سَالِمٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن یاء است؛ زیرا جمع مذکر سالم میباشد»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مِنَ»؛
«و جار و مجرور برای بیان «مِنَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «کَانَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «کَانَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ سِرْ فِی دِیَارِهِمْ وَ آثَارِهِمْ،»۵۶
«وَ سِرْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
سِرْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«سِرْ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«دِیَارِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «سِرْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «سِرْ» هستند.»
«وَ آثَارِهِمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
آثَارِهِمْ: مَعْطُوفٌ عَلَى «دِیَارِهِمْ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«آثارهم: معطوف بر «دِیَارِهِمْ» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«فَانْظُرْ فِیمَا فَعَلُوا وَ عَمَّا انْتَقَلُوا، وَ أَیْنَ حَلُّوا وَ نَزَلُوا!»۵۷
«فَانْظُرْ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
انْظُرْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«انْظُرْ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«فِیمَا»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «انْظُرْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «انْظُرْ» هستند.»
«فَعَلُوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی مبنی بر ضم به دلیل اتصالش به واو است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع و فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
وَ جُمْلَهُ «فَعَلُوا» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «فَعَلُوا» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ عَمَّا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
عَمَّا: عَنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«عمّا: عن: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «انْظُرْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «انْظُرْ» هستند.»
«انْتَقَلُوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی مبنی بر ضم به دلیل اتصالش به واو است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع و فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
وَ جُمْلَهُ «انْتَقَلُوا» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «انْتَقَلُوا» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ أَیْنَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَیْنَ: مَفْعُولٌ فِیهِ ظَرْفُ مَکَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«أین: مفعولفیه ظرف مکان منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «حَلُّوا»؛
«و آن متعلق به فعل «حَلُّوا» است.»
«حَلُّوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی مبنی بر ضم به دلیل اتصالش به واو است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع و فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است.»
«وَ نَزَلُوا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
نَزَلُوا: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«نزلوا: فعل ماضی مبنی بر ضم به دلیل اتصالش به واو است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع و فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «حَلُّوا»؛
«و جمله معطوف بر جمله «حَلُّوا» است.»
«فَإِنَّکَ تَجِدُهُمْ قَدِ انْتَقَلُوا عَنِ الْأَحِبَّهِ،»۵۸
«فَإِنَّکَ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنَّکَ: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّک: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب و اسم «إِنَّ» واقع شده است.»
«تَجِدُهُمْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هم: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «تَجِدُهُمْ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«و جمله «تَجِدُهُمْ» در محل رفع و خبر «إِنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّکَ تَجِدُهُمْ» تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«و جمله «إِنَّکَ تَجِدُهُمْ» تعلیلیه است.»
«قَدِ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است که برای جلوگیری از التقاء ساکنین، با کسره حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد.»
«انْتَقَلُوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی مبنی بر ضم به دلیل اتصالش به واو است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع و فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است.»
«عَنِ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است که برای جلوگیری از التقاء ساکنین، با کسره حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد.»
«الْأَحِبَّهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «انْتَقَلُوا»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «انْتَقَلُوا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «انْتَقَلُوا» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ لِلْفِعْلِ «تَجِدُهُمْ»؛
«و جمله «انْتَقَلُوا» در محل نصب و مفعولبه دوم برای فعل «تَجِدُهُمْ» واقع شده است.»
«وَ حَلُّوا دِیَارَ الْغُرْبَهِ،»۵۹
«وَ حَلُّوا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
حَلُّوا: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«حلّوا: فعل ماضی مبنی بر ضم به دلیل اتصالش به واو است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع و فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است.»
«دِیَارَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ بِنَزْعِ الْخَافِضِ
[۳۷] أَیْ: حَلُّوا فِی دِیَارِ…
، وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب به نزع خافض
[۳۸] یعنی: در خانهها فرود آمدند…
، و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است.»
«الْغُرْبَهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «انْتَقَلُوا»؛
«و جمله معطوف بر جمله «انْتَقَلُوا» است.»
«وَ کَأَنَّکَ عَنْ قَلِیلٍ قَدْ صِرْتَ کَأَحَدِهِمْ.»۶۰
«وَ کَأَنَّکَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
کَأَنَّکَ: کَأَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کأنّک: کأنَّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «کَأَنَّ»؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب و اسم «کَأَنَّ» واقع شده است.»
«عَنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«قَلِیلٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است و کسره دوم برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند.»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«صِرْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون به دلیل اتصالش به ضمیر رفع است»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ اسْمُ «صَارَ»؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع و اسم «صَارَ» واقع شده است.»
«کَأَحَدِهِمْ»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
أَحَدِهِمْ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«أحدهم: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «صِرْتَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر «صِرْتَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «قَدْ صِرْتَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «کَأَنَّ»؛
«و جمله «قَدْ صِرْتَ» در محل رفع و خبر «کَأَنَّ» واقع شده است.»
«فَأَصْلِحْ مَثْوَاکَ،»۶۱
«فَأَصْلِحْ»:
الْفَاءُ: فَصِیحَهٌ؛
«فاء: فصیحه است»
أَصْلِحْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«أصلح: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«مَثْوَاکَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ ظَرْفُ مَکَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه ظرف مکان منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله، جواب شرط محذوف است.»
«وَ لَا تَبِعْ آخِرَتَکَ بِدُنْیَاکَ،»۶۲
«وَ لَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَا: حَرْفُ نَهْیٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نهی و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«تَبِعْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«آخِرَتَکَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«بِدُنْیَاکَ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
دُنْیَاکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«دنیاک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدر در آخر آن به دلیل تعذر است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ، أَیْ: مُعَوَّضَهٌ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند، یعنی: در عوضِ آن»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ
[۳۹] وَ الْجُمَلُ (لَا تَبِعْ، دَعِ، أَمْسِکْ، امْرُ، أَنْکِرْ، بَایِنْ، جَاهِدْ، لَاتَأْخُذْکَ، خُضْ، تَفَقَّهْ، أَلْجِئْ، أَخْلِصْ، أَکْثِرْ، تَفَهَّمْ، لَا تَذْهَبَنَّ، اعْلَمْ) مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ (أَصْلِحْ).
عَلَى جُمْلَهِ «أَصْلِحْ»؛
«و جمله معطوف
[۴۰] و جملههای (لَا تَبِعْ، دَعِ، أَمْسِکْ، امْرُ، أَنْکِرْ، بَایِنْ، جَاهِدْ، لَاتَأْخُذْکَ، خُضْ، تَفَقَّهْ، أَلْجِئْ، أَخْلِصْ، أَکْثِرْ، تَفَهَّمْ، لَا تَذْهَبَنَّ، اعْلَمْ) معطوف بر جمله (أَصْلِحْ) هستند.
بر جمله «أَصْلِحْ» است.»
«وَ دَعِ الْقَوْلَ فِیمَا لَا تَعْرِفُ،»۶۳
«وَ دَعِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
دَعِ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ، وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«دع: فعل امر مبنی بر سکون است که برای جلوگیری از التقاء ساکنین، با کسره حرکت داده شده است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«الْقَوْلَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است.»
«فِیمَا»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الْقَوْلَ»، أَوْ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الْقَوْلَ» یا به حال محذوف هستند.»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«تَعْرِفُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «لَا تَعْرِفُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۴۱] وَ الْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، أَیْ: تَعْرِفُهُ…
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «لَا تَعْرِفُ» صله موصول است
[۴۲] و عائد محذوف است، یعنی: آن را میشناسی…
و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ الْخِطَابَ فِیمَا لَمْ تُکَلَّفْ.»۶۴
«وَ الْخِطَابَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الْخِطَابَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «الْقَوْلَ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الخطاب: معطوف بر «الْقَوْلَ» است: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است.»
«فِیمَا»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الْخِطَابَ»، أَوْ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الْخِطَابَ» یا به حال محذوف هستند.»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«تُکَلَّفْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجهول مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ نَائِبُ الْفَاعِلِ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و نایب فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «لَمْ تُکَلَّفْ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۴۳] وَ الْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، أَیْ: تُکَلَّفُهُ…
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «لَمْ تُکَلَّفْ» صله موصول است
[۴۴] و عائد محذوف است، یعنی: به آن مکلف شدهای…
و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ أَمْسِکْ عَنْ طَرِیقٍ إِذَا خِفْتَ ضَلَالَتَهُ،»۶۵
«وَ أَمْسِکْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَمْسِکْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«أمسک: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«عَنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«طَرِیقٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است و کسره دوم برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَمْسِکْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَمْسِکْ» هستند.»
«إِذَا»:
اسْمُ شَرْطٍ غَیْرُ جَازِمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ فِیهِ؛
«اسم شرط غیرجازم مبنی بر سکون است که در محل نصب و مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِجَوَابِ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ، تَقْدِیرُهُ: أَمْسِکْ؛
«و آن متعلق به جواب شرط محذوف است که تقدیر آن: أمسک (باز ایست) میباشد.»
«خِفْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون به دلیل اتصالش به ضمیر رفع است»
وَ هُوَ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«و آن فعل شرط است»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع و فاعل واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «خِفْتَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «خِفْتَ» در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«ضَلَالَتَهُ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ لِ «طَرِیقٍ»؛
«و جمله شرط در محل جر و نعت برای «طَرِیقٍ» واقع شده است.»
«فَإِنَّ الْکَفَّ عِنْدَ حَیْرَهِ الضَّلَالِ خَیْرٌ مِنْ رُکُوبِ الْأَهْوَالِ.»۶۶
«فَإِنَّ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد.»
«الْکَفَّ»:
اسْمُ «إِنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم «إِنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است.»
«عِنْدَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است.»
«حَیْرَهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است.»
«الضَّلَالِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الظَّرْفُ «عِنْدَ» مُتَعَلِّقٌ بِالْمَصْدَرِ «الْکَفَّ»؛
«و ظرف «عِنْدَ» متعلق به مصدر «الْکَفَّ» است.»
«خَیْرٌ»:
خَبَرُ «إِنَّ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر «إِنَّ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و ضمه دوم برای تنوین است.»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«رُکُوبِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است.»
«الْأَهْوَالِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «خَیْرٌ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «خَیْرٌ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّ الْکَفَّ..» تَعْلِیلِیَّهٌ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «إِنَّ الْکَفَّ..» تعلیلیه است و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ تَکُنْ مِنْ أَهْلِهِ،»۶۷
«وَ أْمُرْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أْمُرْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«أمر: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«بِالْمَعْرُوفِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الْمَعْرُوفِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«معروف: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أْمُرْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أْمُرْ» هستند.»
«تَکُنْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ مَجْزُومٌ
[۴۵] جُزِمَ لِأَنَّهُ جَوَابُ الطَّلَبِ.
وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع ناقص مجزوم
[۴۶] زیرا جواب طلب است، مجزوم شده است.
و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«أَهْلِهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «تَکُنْ» مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف «تَکُنْ» هستند.»
«وَ أَنْکِرِ الْمُنْکَرَ بِیَدِکَ وَ لِسَانِکَ،»۶۸
«وَ أَنْکِرِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنْکِرِ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«أنکر: فعل امر مبنی بر سکون است که برای جلوگیری از التقاء ساکنین، با کسره حرکت داده شده است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«الْمُنْکَرَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است.»
«بِیَدِکَ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
یَدِکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«یدک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَنْکِرِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَنْکِرِ» هستند.»
«وَ لِسَانِکَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لِسَانِکَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «یَدِکَ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«لسانک: معطوف بر «یَدِکَ» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«وَ بَایِنْ مَنْ فَعَلَهُ بِجُهْدِکَ،»۶۹
«وَ بَایِنْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
بَایِنْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«باین: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«مَنْ»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«فَعَلَهُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن: هُوَ (او) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«بِجُهْدِکَ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
جُهْدِکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«جهدک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «بَایِنْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «بَایِنْ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «فَعَلَهُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «فَعَلَهُ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ جَاهِدْ فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ،»۷۰
«وَ جَاهِدْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
جَاهِدْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«جاهد: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«اللَّهِ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «جَاهِدْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «جَاهِدْ» هستند.»
«حَقَّ»:
نَائِبُ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«نایب مفعول مطلق منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است.»
«جِهَادِهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«وَ لَا تَأْخُذْکَ فِی اللَّهِ لَوْمَهُ لَائِمٍ.»۷۱
«وَ لَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَا: حَرْفُ نَهْیٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نهی و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«تَأْخُذْکَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«اللَّهِ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند.»
«لَوْمَهُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است.»
«لَائِمٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و کسره دوم برای تنوین است.»
«وَ خُضِ الْغَمَرَاتِ لِلْحَقِّ حَیْثُ کَانَ،»۷۲
«وَ خُضِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
خُضِ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«خض: فعل امر مبنی بر سکون است که برای جلوگیری از التقاء ساکنین، با کسره حرکت داده شده است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«الْغَمَرَاتِ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ
[۴۷] بِنَزْعِ الْخَافِضِ، أَیْ: فِی الْغَمَرَاتِ.
وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْکَسْرَهُ؛ لِأَنَّهُ جَمْعُ مُؤَنَّثٍ؛
«مفعولبه منصوب
[۴۸] به نزع خافض، یعنی: در سختیها.
و علامت نصب آن کسره است؛ زیرا جمع مؤنث میباشد.»
«لِلْحَقِّ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الْحَقِّ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«حق: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «خُضِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «خُضِ» هستند.»
«حَیْثُ»:
ظَرْفُ مَکَانٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ فِیهِ؛
«ظرف مکان مبنی بر ضم است که در محل نصب و مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «خُضِ»؛
«و آن متعلق به فعل «خُضِ» است.»
«کَانَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ
[۴۹] (کَانَ) هُنَا تَامَّهٌ؛ لِذَلِکَ أَخَذَتْ فَاعِلًا.
مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی
[۵۰] (کان) در اینجا تامه است؛ به همین دلیل فاعل گرفته است.
مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن: هُوَ (او) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «کَانَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «کَانَ» در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«وَ تَفَقَّهْ فِی الدِّینِ،»۷۳
«وَ تَفَقَّهْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَفَقَّهْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«تفقّه: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«الدِّینِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَفَقَّهْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَفَقَّهْ» هستند.»
«وَ عَوِّدْ نَفْسَکَ التَّصَبُّرَ عَلَى الْمَکْرُوهِ،»۷۴
«وَ عَوِّدْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
عَوِّدْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«عوّد: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«نَفْسَکَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ أَوَّلُ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه اول منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«التَّصَبُّرَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است.»
«عَلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«الْمَکْرُوهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «التَّصَبُّرَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «التَّصَبُّرَ» هستند.»
«وَ نِعْمَ الْخُلُقُ التَّصَبُّرُ فِی الْحَقِّ»۷۵
«وَ نِعْمَ»:
الْوَاوُ: حَالِیَّهٌ؛
«واو: حالیه است»
نِعْمَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«نعم: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است.»
«الْخُلُقُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است.»
«التَّصَبُّرُ»:
مُبْتَدَأٌ أَوْ بَدَلٌ
[۵۱] ذُکِرَ مِرَاراً حَالُ الْمَخْصُوصِ بِالْمَدْحِ أَوِ الذَّمِّ مِنْ أَنَّهُ یُمْکِنُ أَنْ یَکُونَ خَبَراً لِمُبْتَدَأٍ مَحْذُوفٍ، أَوْ بَدَلًا مِنَ الْفَاعِلِ، أَوْ مُبْتَدَأً خَبَرُهُ الْجُمْلَهُ قَبْلَهُ.
مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مبتدا یا بدل
[۵۲] بارها حالت مخصوص به مدح یا ذم ذکر شده است که میتواند خبر برای مبتدای محذوف، یا بدل از فاعل، یا مبتدایی باشد که خبر آن جمله قبل از آن است.
مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «نِعْمَ» حَالِیَّهٌ؛
«و جمله «نِعْمَ» حالیه است.»
«وَ أَلْجِئْ نَفْسَکَ فِی أُمُورِکَ کُلِّهَا إِلَى إِلَهِکَ،»۷۶
«وَ أَلْجِئْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَلْجِئْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«ألجئ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«نَفْسَکَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«الْأُمُورِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَلْجِئْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَلْجِئْ» هستند.»
«کُلِّهَا»:
تَوْکِیدٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«تأکید مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است.»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«إِلَهِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَلْجِئْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَلْجِئْ» هستند.»
«فَإِنَّکَ تُلْجِئُهَا إِلَى کَهْفٍ حَرِیزٍ، وَ مَانِعٍ عَزِیزٍ.»۷۷
«فَإِنَّکَ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنَّکَ: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّک: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب و اسم «إِنَّ» واقع شده است.»
«تُلْجِئُهَا»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب و مفعولبه واقع شده است.»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«کَهْفٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و کسره دوم برای تنوین است.»
«حَرِیزٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و کسره دوم برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تُلْجِئُهَا»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تُلْجِئُهَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تُلْجِئُهَا» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«و جمله «تُلْجِئُهَا» در محل رفع و خبر «إِنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّکَ تُلْجِئُهَا» تَعْلِیلِیَّهٌ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «إِنَّکَ تُلْجِئُهَا» تعلیلیه است و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ مَانِعٍ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
مَانِعٍ: مَعْطُوفٌ عَلَى «کَهْفٍ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مانع: معطوف بر «کَهْفٍ» است: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و کسره دوم برای تنوین است.»
«عَزِیزٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و کسره دوم برای تنوین است.»
«وَ أَخْلِصْ فِی الْمَسْأَلَهِ لِرَبِّکَ،»۷۸
«وَ أَخْلِصْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَخْلِصْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«أخلص: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد.»
«الْمَسْأَلَهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَخْلِصْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَخْلِصْ» هستند.»
«لِرَبِّکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
رَبِّکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«ربّک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَخْلِصْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَخْلِصْ» هستند.»
«فَإِنَّ بِیَدِهِ الْعَطَاءَ وَ الْحِرْمَانَ،»۷۹
«فَإِنَّ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد.»
«بِیَدِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
یَدِهِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«یده: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «إِنَّ» مُقَدَّمٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر مقدم محذوف «إِنَّ» هستند.»
«الْعَطَاءَ»:
اسْمُ «إِنَّ» مُؤَخَّرٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مؤخر «إِنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است.»
«وَ الْحِرْمَانَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الْحِرْمَانَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «الْعَطَاءِ»: اسْمُ «إِنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الحرمان: معطوف بر «الْعَطَاءِ» است: اسم «إِنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّ بِیَدِهِ» تَعْلِیلِیَّهٌ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «إِنَّ بِیَدِهِ» تعلیلیه است و محلی از اعراب ندارد.»
«وَ أَکْثِرِ الِاسْتِخَارَهَ،»۸۰
«وَ أَکْثِرِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَکْثِرِ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«أکثر: فعل امر مبنی بر سکون است که برای جلوگیری از التقاء ساکنین، با کسره حرکت داده شده است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن: أَنْتَ (تو) میباشد.»
«الِاسْتِخَارَهَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است.»
«وَ تَفَهَّمْ وَصِیَّتِی،»۸۱
«وَ تَفَهَّمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَفَهَّمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«تفهم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«وَصِیَّتِی»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى مَا قَبْلَ الْیَاءِ لِاشْتِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْیَاءِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر حرف قبل از یاء است به دلیل اشتغال محل به حرکت مناسب یاء، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ لَا تَذْهَبَنَّ عَنْکَ صَفْحًا،»۸۲
«وَ لَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَا: حَرْفُ نَهْیٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نهی و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَذْهَبَنَّ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لِاتِّصَالِهِ بِنُونِ التَّوْکِیدِ؛
«فعل مضارع مبنی بر فتح است به دلیل اتصالش به نون تأکید»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ، وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«در محل جزم واقع شده است و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«عَنْهَا»:
عَنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«عن: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَذْهَبَنَّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَذْهَبَنَّ» هستند»
«صَفْحًا»:
تَمْیِیزٌ
[۵۳] أَوْ بِحَالٍ بِمَعْنَى مُعْرِضاً، قَالَ الرَّاوَنْدِیُّ: صَفْحاً مَصْدَرٌ أُقِیمَ مُقَامَ الْفَاعِلِ، وَ نُصِبَ عَلَى الْحَالِ، أَرَادَ: أَ فَنَضْرِبُ عَنْکُمْ تَذْکِیرَنَا إِیَّاکُمْ مُصَافِحِینَ، أَیْ: مُعْرِضِینَ.
مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«تمییز
[۵۴] یا حال به معنای رویگردان است؛ راوندی گفته: صفحاً مصدری است که به جای فاعل قرار گرفته و به عنوان حال، منصوب شده است. منظور این بوده است: آیا یادآوری خود را از شما در حالی که رویگردان هستید، باز داریم؟ یعنی: اعراض کنندگان.
منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«فَإِنَّ خَیْرَ الْقَوْلِ مَا نَفَعَ.»۸۳
«فَإِنَّ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«خَیْرَ»:
اسْمُ «إِنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم «إِنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْقَوْلِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل رفع، خبر «إِنَّ» واقع شده است»
«نَفَعَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «نَفَعَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «نَفَعَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّ خَیْرَ» تَعْلِیلِیَّهٌ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «إِنَّ خَیْرَ» تعلیلیه است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ اعْلَمْ أَنَّهُ لَا خَیْرَ فِی عِلْمٍ لَا یَنْفَعُ،»۸۴
«وَ اعْلَمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
اعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین، با کسره حرکت داده شده است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«أَنَّهُ»:
أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «أَنَّ»؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، اسم «أَنَّ» واقع شده است»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ لِلْجِنْسِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی جنس مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«خَیْرَ»:
اسْمُ «لَا» مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ؛
«اسم «لَا» مبنی بر فتح در محل نصب است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«عِلْمٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «لَا» مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف «لَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «لَا خَیْرَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله «لَا خَیْرَ» در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَنْفَعُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «لَا یَنْفَعُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ لِ «عِلْمٍ»؛
«و جمله «لَا یَنْفَعُ» در محل جر، نعت برای «عِلْمٍ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَنَّهُ لَا خَیْرَ…» سَدَّتْ مَسَدَّ مَفْعُولَیْ «اعْلَمْ»؛
«و جمله «أَنَّهُ لَا خَیْرَ…» جای دو مفعول «اعْلَمْ» را گرفته است»
«وَ لَا یُنْتَفَعُ بِعِلْمٍ لَا یَحِقُّ تَعَلُّمُهُ.»۸۵
«وَ لَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَا: حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یُنْتَفَعُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجهول مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«بِعِلْمٍ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
عِلْمٍ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«علم: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ وَاقِعَانِ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«و جار و مجرور در محل رفع، نائب فاعل واقع شدهاند»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَحِقُّ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«تَعَلُّمُهُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «لَا یَحِقُّ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ لِ «عِلْمٍ»؛
«و جمله «لَا یَحِقُّ» در محل جر، نعت برای «عِلْمٍ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «لَا یُنْتَفَعُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «لَا خَیْرَ»؛
«و جمله «لَا یُنْتَفَعُ» بر جمله «لَا خَیْرَ» عطف شده است»
«أَیْ بُنَیَّ،»۸۶
«أَیْ»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ندا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«در محل جر به اضافه واقع شده است»
«إِنِّی لَمَّا رَأَیْتُنِی قَدْ بَلَغْتُ سِنًّا،»۸۷
«إِنِّی»:
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ لِمُنَاسَبَهِ الْیَاءِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و به مناسبت یاء با کسره حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«لَمَّا»:
ظَرْفُ زَمَانٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ فِیهِ؛
«ظرف زمان مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِجَوَابِ الشَّرْطِ «بَادَرْتُ»؛
«و آن متعلق به جواب شرط «بَادَرْتُ» است»
«رَأَیْتُنِی»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «رَأَیْتُنِی» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «رَأَیْتُنِی» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بَلَغْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«سِنًّا»:
تَمْیِیزٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«تمییز منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «قَدْ بَلَغْتُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ لِ «رَأَیْتُنِی»؛
«و جمله «قَدْ بَلَغْتُ» در محل نصب، مفعولبه دوم برای «رَأَیْتُنِی» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنِّی…» جَوَابُ النِّدَاءِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «إِنِّی…» جواب ندا است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ النِّدَاءِ اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله ندا، استئنافیه است»
«وَ رَأَیْتُنِی أَزْدَادُ وَهْنًا،»۸۸
«وَ رَأَیْتُنِی»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
رَأَیْتُنِی: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«رأیتنی: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«أَزْدَادُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنا» (من) میباشد»
«وَهْنًا»:
تَمْیِیزٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«تمییز منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «أَزْدَادُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ لِ «رَأَیْتُنِی»؛
«و جمله «أَزْدَادُ» در محل نصب، مفعولبه دوم برای «رَأَیْتُنِی» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «رَأَیْتُنِی» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «رَأَیْتُنِی» السَّابِقَهِ؛
«و جمله «رَأَیْتُنِی» بر جمله «رَأَیْتُنِی» قبلی عطف شده است»
«بَادَرْتُ بِوَصِیَّتِی إِلَیْکَ،»۸۹
«بَادَرْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«بِوَصِیَّتِی»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَصِیَّتِی: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«وصیتی: اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدره است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «بَادَرْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «بَادَرْتُ» هستند»
«إِلَیْکَ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «وَصِیَّتِی»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «وَصِیَّتِی» هستند»
وَ جُمْلَهُ «بَادَرْتُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«و جمله «بَادَرْتُ» در محل رفع، خبر «إِنَّ» واقع شده است»
«وَ أَوْرَدْتُ خِصَالًا مِنْهَا قَبْلَ أَنْ یَعْجَلَ بِی أَجَلِی دُونَ أَنْ أُفْضِیَ إِلَیْکَ بِمَا فِی نَفْسِی،»۹۰
«وَ أَوْرَدْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَوْرَدْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«أوردت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«خِصَالًا»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«مِنْهَا»:
مِنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«من: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَعْتٍ مَحْذُوفٍ لِ «خِصَالًا»؛
«و جار و مجرور متعلق به نعت محذوف برای «خِصَالًا» هستند»
«قَبْلَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَعْجَلَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«بِی»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَعْجَلَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَعْجَلَ» هستند»
«أَجَلِی»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى مَا قَبْلَ الْیَاءِ لِاشْتِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْیَاءِ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدره بر حرف قبل از یاء است به دلیل اشتغال محل به حرکت مناسب یاء»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ یَعْجَلَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ یَعْجَلَ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «قَبْلَ» مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «أَوْرَدْتُ»؛
«و ظرف «قَبْلَ» متعلق به فعل «أَوْرَدْتُ» است»
وَ جُمْلَهُ «أَوْرَدْتُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «بَادَرْتُ»؛
«و جمله «أَوْرَدْتُ» بر جمله «بَادَرْتُ» عطف شده است»
«دُونَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أُفْضِیَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنا» (من) میباشد»
وَ الظَّرْفُ «دُونَ» مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «أَوْرَدْتُ»
[۵۵] یَجُوزُ تَعَدُّدُ الظُّرُوفِ الْمَنْصُوبِ لِعَامِلٍ وَاحِدٍ بِغَیْرِ اتِّبَاعٍ، بِشَرْطِ اخْتِلَافِهَا فِی جِنْسِهَا، أَیْ: اخْتِلَافِهَا زَمَاناً وَ مَکَاناً، أَمَّا إِذَا اتَّفَقَتْ فِی جِنْسِهَا فَلَا تَعَدُّدَ إِلَّا فِی صُورَتَیْنِ: إِحْدَاهُمَا الْإِتْبَاعُ: بِأَنْ تَجْعَلَ الظَّرْفَ الثَّانِیَ بَدَلًا مِنَ الْأَوَّلِ.
؛
«و ظرف «دُونَ» متعلق به فعل «أَوْرَدْتُ»
[۵۶] تعدد ظروف منصوب برای یک عامل بدون اتباع، به شرط اختلاف در جنس آنها، یعنی اختلاف زمانی و مکانی، جایز است. اما اگر در جنس خود اتفاق نظر داشته باشند، تعدد وجود ندارد مگر در دو صورت: یکی از آنها اتباع است: به این که ظرف دوم را بدل از اولی قرار دهی.
است»
«إِلَیْکَ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أُفْضِیَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أُفْضِیَ» هستند»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ أُفْضِیَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ أُفْضِیَ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«بِمَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أُفْضِیَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أُفْضِیَ» هستند»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«نَفْسِی»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدره است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِفِعْلِ «اسْتَقَرَّ» مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل محذوف «اسْتَقَرَّ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «اسْتَقَرَّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «اسْتَقَرَّ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«أَوْ أَنْ أُنْقَصَ فِی رَأْیِی کَمَا نُقِصْتُ فِی جِسْمِی،»۹۱
«وَ أَنْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنْ: حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أن: حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أُنْقَصَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجهول منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ نَائِبُ الْفَاعِلِ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و نائب فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنا» (من) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «أُنْقَصَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أُفْضِیَ»؛
«و جمله «أُنْقَصَ» بر جمله «أُفْضِیَ» عطف شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«رَأْیِی»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِانْشِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْمُنَاسَبَهِ لِلْیَاءِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدره بر آخر آن به دلیل اشتغال محل به حرکت مناسب یاء است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَائِبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ مَحْذُوفٍ، أَیْ: نُقْصَاناً فِی رَأْیِی؛
«و جار و مجرور متعلق به نائب مفعول مطلق محذوف هستند، یعنی: نقصانی در رأی من»
«کَمَا»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَشْبِیهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر و تشبیه مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ما: حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«نُقِصْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، نائب فاعل واقع شده است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ، أَوْ بِنَائِبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف یا نائب مفعول مطلق محذوف هستند»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«جِسْمِی»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِاشْتِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْمُنَاسَبَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدره بر آخرش به دلیل اشتغال محل به حرکت مناسب است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَائِبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ مَحْذُوفٍ، أَیْ: نُقْصَاناً فِی جِسْمِی؛
«و جار و مجرور متعلق به نائب مفعول مطلق محذوف هستند، یعنی: نقصانی در جسم من»
«أَوْ یَسْبِقَنِی إِلَیْکَ بَعْضُ غَلَبَاتِ الْهَوَى وَ فِتَنِ الدُّنْیَا،»۹۲
«أَوْ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَسْبِقَنِی»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«إِلَیْکَ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَسْبِقَنِی»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَسْبِقَنِی» هستند»
«بَعْضُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«غَلَبَاتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْهَوَى»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدره بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ جُمْلَهُ «یَسْبِقَنِی» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أُنْقَصَ»؛
«و جمله «یَسْبِقَنِی» بر جمله «أُنْقَصَ» عطف شده است»
«وَ فِتَنِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
فِتَنِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «غَلَبَاتِ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فتن: معطوف بر «غَلَبَاتِ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الدُّنْیَا»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدره بر آخر آن به دلیل تعذر است»
«فَتَکُونَ کَالصَّعْبِ النَّفُورِ.»۹۳
«فَتَکُونَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
تَکُونَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ بِأَنْ مُضْمَرَهٍ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«تکون: فعل مضارع منصوب به «أن» مضمره و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«کَالصَّعْبِ»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَشْبِیهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر و تشبیه مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
الصَّعْبِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«صعب: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«النَّفُورِ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «تَکُونَ» مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف «تَکُونَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تَکُونَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «یَسْبِقَنِی»؛
«و جمله «تَکُونَ» بر جمله «یَسْبِقَنِی» عطف شده است»
«وَ إِنَّمَا قَلْبُ الْحَدَثِ کَالْأَرْضِ الْخَالِیَهِ»۹۴
«وَ إِنَّمَا»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
إِنَّمَا: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّما: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: الْکَافَّهُ؛
«ما: کافه است»
«قَلْبُ»:
مُبْتَدَأٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مبتدا مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْحَدَثِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«کَالْأَرْضِ»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَشْبِیهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر و تشبیه مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
الْأَرْضِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«أرض: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«الْخَالِیَهِ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف هستند»
وَ الْجُمْلَهُ اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله استئنافیه است»
«مَا أُلْقِیَ فِیهَا مِنْ شَیْءٍ قَبِلَتْهُ.»۹۵
«مَا»:
اسْمُ شَرْطٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ؛
«اسم شرط و جزم مبنی بر سکون است که در محل رفع، مبتدا واقع شده است»
«أُلْقِیَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر فتح ظاهری است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«در محل جزم، فعل شرط واقع شده است»
«فِیهَا»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أُلْقِیَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أُلْقِیَ» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ زَائِدٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر زائد مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«شَیْءٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ لَفْظاً مَرْفُوعٌ مَحَلًّا عَلَى أَنَّهُ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«اسم لفظاً مجرور و محلاً مرفوع است به عنوان نائب فاعل»
«قَبِلَتْهُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ جَوَابُ الشَّرْطِ؛
«در محل جزم، جواب شرط واقع شده است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هِیَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هی» (او) میباشد»
وَ التَّاءُ لِلتَّأْنِیثِ؛
«و تاء برای تأنیث است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ وَ جَوَابِهِ وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «مَا»؛
«و جمله شرط و جواب آن در محل رفع، خبر «مَا» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «مَا أُلْقِیَ…» حَالِیَّهٌ مِنْ «الْأَرْضِ»؛
«و جمله «مَا أُلْقِیَ…» حالیه از «الْأَرْضِ» است»
«فَبَادَرْتُکَ بِالْأَدَبِ قَبْلَ أَنْ یَقْسُوَ قَلْبُکَ، وَ یَشْتَغِلَ لُبُّکَ،»۹۶
«فَبَادَرْتُکَ»:
الْفَاءُ: فَصِیحَهٌ؛
«فاء: فصیحه است»
بَادَرْتُکَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«بادرتک: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«بِالْأَدَبِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الْأَدَبِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«أدب: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «بَادَرْتُکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «بَادَرْتُکَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «بَادَرْتُکَ» جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله «بَادَرْتُکَ» جواب شرط محذوف است»
«قَبْلَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَقْسُوَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«قَلْبُکَ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ یَقْسُوَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ یَقْسُوَ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «قَبْلَ» مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «بَادَرْتُکَ»؛
«و ظرف «قَبْلَ» متعلق به فعل «بَادَرْتُکَ» است»
«وَ یَشْتَغِلَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
یَشْتَغِلَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«یشتغل: فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«لُبُّکَ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «یَشْتَغِلَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «یَقْسُوَ»؛
«و جمله «یَشْتَغِلَ» بر جمله «یَقْسُوَ» عطف شده است»
«لِتَسْتَقْبِلَ بِجِدِّ رَأْیِکَ مِنَ الْأَمْرِ»۹۷
«لِتَسْتَقْبِلَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَعْلِیلٍ وَ نَصْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر و تعلیل و نصب مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
تَسْتَقْبِلَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ بِأَنْ مُضْمَرَهٍ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«تستقبل: فعل مضارع منصوب به «أن» مضمره و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «بَادَرْتُکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «بَادَرْتُکَ» هستند»
«بِجِدِّ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
جِدِّ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«جد: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«رَأْیِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَسْتَقْبِلَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَسْتَقْبِلَ» هستند»
«مِنَ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ، لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
«الْأَمْرِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ مِنْ «مَا»؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف از «مَا» هستند»
«مَا قَدْ کَفَاکَ أَهْلُ التَّجَارِبِ بُغْیَتَهُ وَ تَجْرِبَتَهُ،»۹۸
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کَفَاکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ أَوَّلُ مُقَدَّمٌ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه اول مقدم واقع شده است»
«أَهْلُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«التَّجَارِبِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«بُغْیَتَهُ»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «قَدْ کَفَاکَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «قَدْ کَفَاکَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ تَجْرِبَتَهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَجْرِبَتَهُ: مَعْطُوفٌ عَلَى «بُغْیَتَهُ»: مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«تجربته: معطوف بر «بُغْیَتَهُ»: مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فَتَکُونَ قَدْ کُفِیتَ مَؤُونَهَ الطَّلَبِ،»۹۹
«فَتَکُونَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
تَکُونَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ بِأَنْ مُضْمَرَهٍ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«تکون: فعل مضارع منصوب به «أن» مضمره و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کُفِیتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، نائب فاعل واقع شده است»
«مَؤُونَهَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الطَّلَبِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «قَدْ کُفِیتَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ خَبَرُ «تَکُونَ»؛
«و جمله «قَدْ کُفِیتَ» در محل نصب، خبر «تَکُونَ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «تَکُونَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «تَسْتَقْبِلَ»؛
«و جمله «تَکُونَ» بر جمله «تَسْتَقْبِلَ» عطف شده است»
«وَ عُوفِیتَ مِنْ عِلَاجِ التَّجْرِبَهِ،»۱۰۰
«وَ عُوفِیتَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
عُوفِیتَ: فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«عوفیت: فعل ماضی مجهول مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، نائب فاعل واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«عِلَاجِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«التَّجْرِبَهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «عُوفِیتَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «عُوفِیتَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «عُوفِیتَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «کُفِیتَ»؛
«و جمله «عُوفِیتَ» بر جمله «کُفِیتَ» عطف شده است»
«فَأَتَاکَ مِنْ ذَلِکَ مَا قَدْ کُنَّا نَأْتِیهِ،»۱۰۱
«فَأَتَاکَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
أَتَاکَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«أتاک: فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کُنَّا»:
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی ناقص مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ النَّا: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ اسْمُ «کَانَ»؛
«و نا: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، اسم «کَانَ» واقع شده است»
«نَأْتِیهِ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلثِّقَلِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدره بر آخر آن به دلیل ثقل است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: نَحْنُ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «نحن» (ما) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «نَأْتِیهِ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ خَبَرُ «کَانَ»؛
«و جمله «نَأْتِیهِ» در محل نصب، خبر «کَانَ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «قَدْ کُنَّا» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «قَدْ کُنَّا» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «أَتَاکَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «عُوفِیتَ»؛
«و جمله «أَتَاکَ» بر جمله «عُوفِیتَ» عطف شده است»
«وَ اسْتَبَانَ لَکَ مَا رُبَّمَا أَظْلَمَ عَلَیْنَا مِنْهُ.»۱۰۲
«وَ اسْتَبَانَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
اسْتَبَانَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«استبان: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اسْتَبَانَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اسْتَبَانَ» هستند»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«رُبَّمَا»:
رُبَّ: حَرْفُ جَرٍّ شَبِیهٌ بِالزَّائِدِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ربّ: حرف جر شبیه به زائد مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: الْکَافَّهُ؛
«ما: کافه است»
«أَظْلَمَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«عَلَیْنَا»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ النَّا: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و نا: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَظْلَمَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَظْلَمَ» هستند»
«مِنْهُ»:
مِنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«من: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
وَ جُمْلَهُ «أَظْلَمَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «أَظْلَمَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «اسْتَبَانَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أَتَاکَ»؛
«و جمله «اسْتَبَانَ» بر جمله «أَتَاکَ» عطف شده است»
«أَیْ بُنَیَّ»۱۰۳
«أَیْ»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ندا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ، وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده و در محل جر به اضافه واقع شده است»
«- إِنِّی وَ إِنْ لَمْ أَکُنْ عُمِّرْتُ عُمُرَ مَنْ کَانَ قَبْلِی -»۱۰۴
«إِنِّی»:
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«وَ إِنْ»:
الْوَاوُ: اعْتِرَاضِیَّهٌ
[۵۷] فِی قُوَّهِ جَوَابِ اعْتِرَاضٍ مُقَدَّرٍ کَأَنَّ قَائِلًا قَالَ لَهُ: فَکَیْفَ حَصَلَتِ الْعُلُومُ عَنْ تَجَارِبِ الْأُمُورِ مَعَ حَاجَهِ التَّجْرِبَهِ إِلَى عُمُرٍ طَوِیلٍ یُشَاهِدُ فِیهِ الْإِنْسَانُ تَغَیُّرَاتِ الْأُمُورِ وَ تَقَلُّبَاتِ الدُّهُورِ؟ فَقَالَ: إِنِّی وَ إِنْ لَمْ أَکُنْ… إِلَخْ.
؛
«واو: اعتراضیه است
[۵۸] در حکم پاسخ به یک اعتراض مقدر است؛ گویی کسی به او گفته است: پس چگونه علوم از تجارب امور حاصل شده است با وجود نیاز تجربه به عمر طولانی که در آن انسان تغییرات امور و تحولات روزگار را مشاهده کند؟ پس فرمود: همانا من اگرچه نبودم… الی آخر.
»
إِنْ: حَرْفُ شَرْطٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إن: حرف شرط و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَکُنْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ هُوَ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«و آن فعل شرط است»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و اسم آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنا» (من) میباشد»
«عُمِّرْتُ»
[۵۹] رُوِیَتْ (عَمِرْتُ) بِلَا تَشْدِیدٍ، بِالْعَیْنِ الْمَفْتُوحَهِ وَ الْمِیمِ الْمَکْسُورَهِ مُخَفَّفَهً، تَقُولُ: عَمِرَ الرَّجُلُ یَعْمَرُ عَمْراً عَلَى غَیْرِ قِیَاسٍ؛ لِأَنَّ قِیَاسَ مَصْدَرِهِ التَّحْرِیکُ، أَی: عَاشَ زَمَاناً طَوِیلًا، وَ اسْتُعْمِلَ فِی الْقَسَمِ أَحَدُهُمَا، وَ هُوَ الْمَفْتُوحُ.
[۶۰] (عَمِرْتُ) بدون تشدید، با عین مفتوح و میم مکسور و مخفف روایت شده است؛ میگویی: عَمِرَ الرَّجُلُ یَعْمَرُ عَمْراً که بر خلاف قیاس است؛ زیرا قیاس مصدر آن، تحریک (حرکت دادن) است؛ یعنی: زمان طولانی زندگی کرد و در قسم یکی از آن دو به کار رفته که همان مفتوح است.
:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، نائب فاعل واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «عُمِّرْتُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ خَبَرُ «أَکُنْ»؛
«و جمله «عُمِّرْتُ» در محل نصب، خبر «أَکُنْ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنِّی…» جَوَابُ النِّدَاءِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «إِنِّی…» جواب ندا است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ النِّدَاءِ اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله ندا استئنافیه است»
«عُمُرَ»:
مَفْعُولٌ مُطْلَقٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعول مطلق منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«مَنْ»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«کَانَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی ناقص مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«قَبْلِی»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى مَا قَبْلَ الْیَاءِ لِاشْتِغَالِ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْیَاءِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر حرف قبل از یاء است به دلیل اشتغال محل به حرکت مناسب یاء، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ مُتَعَلِّقٌ بِخَبَرِ «کَانَ» مَحْذُوفٍ؛
«و ظرف متعلق به خبر محذوف «کَانَ» است»
وَ جُمْلَهُ «کَانَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «کَانَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ اعْتِرَاضِیَّهٌ، وَ جَوَابُ الشَّرْطِ مَحْذُوفٌ؛
«و جمله شرط، اعتراضیه است و جواب شرط محذوف است»
«فَقَدْ نَظَرْتُ فِی أَعْمَالِهِمْ،»۱۰۵
«فَقَدْ»:
الْفَاءُ: زَائِدَهٌ؛
«فاء: زائده است»
قَدْ: حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«قد: حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«نَظَرْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ؛ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است؛ به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَعْمَالِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «نَظَرْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «نَظَرْتُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «نَظَرْتُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«و جمله «نَظَرْتُ» در محل رفع، خبر «إِنَّ» واقع شده است»
«وَ فَکَّرْتُ فِی أَخْبَارِهِمْ،»۱۰۶
«وَ فَکَّرْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
فَکَّرْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فکرت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَخْبَارِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «فَکَّرْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «فَکَّرْتُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «فَکَّرْتُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «نَظَرْتُ»؛
«و جمله «فَکَّرْتُ» بر جمله «نَظَرْتُ» عطف شده است»
«وَ سِرْتُ فِی آثَارِهِمْ،»۱۰۷
«وَ سِرْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
سِرْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«سرت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«آثَارِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «سِرْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «سِرْتُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «سِرْتُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «نَظَرْتُ»؛
«و جمله «سِرْتُ» بر جمله «نَظَرْتُ» عطف شده است»
«حَتَّى عُدْتُ کَأَحَدِهِمْ،»۱۰۸
«حَتَّى»:
حَرْفُ ابْتِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ابتدا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«عُدْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ اسْمُ «عُدْتُ»
[۶۱] عُدْتُ: بِمَعْنَى (صِرْتُ) تَأْخُذُ اسْماً وَ خَبَراً.
؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، اسم «عُدْتُ»
[۶۲] عُدْتُ: به معنای (صِرْتُ: شدم) است که اسم و خبر میگیرد.
واقع شده است»
«کَأَحَدِهِمْ»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
أَحَدِهِمْ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«أحدهم: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف هستند»
«بَلْ کَأَنِّی بِمَا انْتَهَى إِلَیَّ مِنْ أُمُورِهِمْ قَدْ عُمِّرْتُ مَعَ أَوَّلِهِمْ إِلَى آخِرِهِمْ،»۱۰۹
«بَلْ»:
حَرْفُ عَطْفٍ وَ إِضْرَابٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف و اضراب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کَأَنِّی»:
کَأَنِّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ لِمُنَاسَبَهِ الْیَاءِ؛
«کأنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و به مناسبت یاء با کسره حرکت داده شده است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «کَأَنَّ»؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم «کَأَنَّ» واقع شده است»
«بِمَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «عُمِّرْتُ» الْوَاقِعِ خَبَرَ «کَأَنَّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «عُمِّرْتُ» هستند که خبر «کَأَنَّ» واقع شده است»
«انْتَهَى»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«إِلَیَّ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ
«انْتَهَى»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «انْتَهَى» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أُمُورِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «انْتَهَى» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «انْتَهَى» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«عُمِّرْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، نائب فاعل واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «قَدْ عُمِّرْتُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «کَأَنَّ»؛
«و جمله «قَدْ عُمِّرْتُ» در محل رفع، خبر «کَأَنَّ» واقع شده است»
«مَعَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَوَّلِهِمْ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «مَعَ» مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «عُمِّرْتُ»؛
«و ظرف «مَعَ» متعلق به فعل «عُمِّرْتُ» است»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«آخِرِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ، أَیْ: مُنْتَهِیاً إِلَى آخِرِهِمْ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند، یعنی: در حالی که به آخرشان رسیده است»
«فَعَرَفْتُ صَفْوَ ذَلِکَ مِنْ کَدَرِهِ، وَ نَفْعَهُ مِنْ ضَرَرِهِ،»۱۱۰
«فَعَرَفْتُ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
عَرَفْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«عرفت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«صَفْوَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کَدَرِهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ، أَیْ: مُمَیَّزاً مِنْ کَدَرِهِ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند، یعنی: در حالی که از تیرگیاش متمایز شده است»
«وَ نَفْعَهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
نَفْعَهُ: مَعْطُوفٌ عَلَى «صَفْوَ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«نفعه: معطوف بر «صَفْوَ»: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ضَرَرِهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
وَ جُمْلَهُ «عَرَفْتُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «سِرْتُ»؛
«و جمله «عَرَفْتُ» بر جمله «سِرْتُ» عطف شده است»
«فَاسْتَخْلَصْتُ لَکَ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ نَخِیلَهُ،»۱۱۱
«فَاسْتَخْلَصْتُ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ
[۶۳] وَ الْجُمَلُ (اسْتَخْلَصْتُ، تَوَخَّیْتُ، صَرَفْتُ، رَأَیْتُ) مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ (عَرَفْتُ).
؛
«فاء: عاطفه است
[۶۴] و جملههای (اِسْتَخْلَصْتُ، تَوَخَّیْتُ، صَرَفْتُ، رَأَیْتُ) بر جمله (عَرَفْتُ) عطف شدهاند.
»
اسْتَخْلَصْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«استخلصت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اسْتَخْلَصْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اسْتَخْلَصْتُ» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کُلِّ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَمْرٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اسْتَخْلَصْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اسْتَخْلَصْتُ» هستند»
«نَخِیلَهُ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ تَوَخَّیْتُ لَکَ جَمِیلَهُ،»۱۱۲
«وَ تَوَخَّیْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَوَخَّیْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«توقیت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَوَخَّیْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَوَخَّیْتُ» هستند»
«جَمِیلَهُ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ صَرَفْتُ عَنْکَ مَجْهُولَهُ،»۱۱۳
«وَ صَرَفْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
صَرَفْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«صرفت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«عَنْکَ»:
عَنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«عن: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «صَرَفْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «صَرَفْتُ» هستند»
«مَجْهُولَهُ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ رَأَیْتُ حَیْثُ عَنَانِی مِنْ أَمْرِکَ مَا یَعْنِی الْوَالِدَ الشَّفِیقَ،»۱۱۴
«وَ رَأَیْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
رَأَیْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«رأیت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«حَیْثُ»:
ظَرْفُ زَمَانٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ فِیهِ، وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«ظرف زمان مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولفیه واقع شده و متعلق به حال محذوف است»
«عَنَانِی»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ النُّونُ لِلْوِقَایَهِ؛
«و نون برای وقایه است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَمْرِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ
[۶۵] لِلْفِعْلِ (عَنَانِی).
؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل
[۶۶] برای فعل (عنانی).
واقع شده است»
«یَعْنِی»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلثِّقَلِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدره بر آخر آن به دلیل ثقل است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«الْوَالِدَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«الشَّفِیقَ»:
نَعْتٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«نعت منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «یَعْنِی» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «یَعْنِی» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «عَنَانِی» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «عَنَانِی» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ أَجْمَعْتُ عَلَیْهِ مِنْ أَدَبِکَ أَنْ یَکُونَ ذَلِکَ»۱۱۵
«وَ أَجْمَعْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَجْمَعْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«أجمعت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«عَلَیْهِ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ
[۶۷] أَجْمَعْتُ عَلَیْهِ، أَیْ: عَزَمْتُ عَلَیْهِ، وَ الضَّمِیرُ لِقَوْلِهِ: (مَا یَعْنِی).
مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر
[۶۸] أجمعت علیه، یعنی: بر آن عزم کردم و ضمیر به قول او (ما یعنی) برمیگردد.
متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَجْمَعْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَجْمَعْتُ» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَدَبِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أَجْمَعْتُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «یَعْنِی»؛
«و جمله «أَجْمَعْتُ» بر جمله «یَعْنِی» عطف شده است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَکُونَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ یَکُونَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ لِلْفِعْلِ «رَأَیْتُ»
[۶۹] وَ الْمَفْعُولُ الثَّانِی لِلْفِعْلِ (رَأَیْتُ) مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: أَنْفَعُ وَ أَصْلَحُ.
؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ یَکُونَ» در محل نصب، مفعولبه برای فعل «رَأَیْتُ»
[۷۰] و مفعول دوم برای فعل (رَأَیْتُ) محذوف است و تقدیر آن: أنفع و أصلح (سودمندتر و شایستهتر) است.
واقع شده است»
«وَ أَنْتَ مُقْبِلُ الْعُمُرِ»۱۱۶
«وَ أَنْتَ»:
الْوَاوُ: حَالِیَّهٌ؛
«واو: حالیه است»
أَنْتَ: ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ؛
«أنت: ضمیر منفصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدا واقع شده است»
«مُقْبِلُ»:
خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْعُمُرِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«وَ مُقْتَبَلُ الدَّهْرِ،»۱۱۷
«وَ مُقْتَبَلُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
مُقْتَبَلُ: مَعْطُوفٌ عَلَى «مُقْبِلُ»: خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مقتبل: معطوف بر «مُقْبِلُ»: خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الدَّهْرِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجُمْلَهُ «أَنْتَ مُقْبِلُ» حَالِیَّهٌ؛
«و جمله «أَنْتَ مُقْبِلُ» حالیه است»
«ذُو نِیَّهٍ سَلِیمَهٍ،»۱۱۸
«ذُو»:
خَبَرٌ ثَانٍ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الْوَاوُ؛ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَسْمَاءِ السِّتَّهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«خبر دوم مرفوع و علامت رفع آن واو است؛ زیرا از اسماء سته است، و آن مضاف است»
«نِیَّهٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«سَلِیمَهٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«وَ نَفْسٍ صَافِیَهٍ،»۱۱۹
«وَ نَفْسٍ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
نَفْسٍ: مَعْطُوفٌ عَلَى «نِیَّهٍ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نفس: معطوف بر «نِیَّهٍ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«صَافِیَهٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«وَ أَنْ أَبْتَدِئَکَ بِتَعْلِیمِ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ تَأْوِیلِهِ،»۱۲۰
«وَ أَنْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنْ: حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أن: حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَبْتَدِئَکَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنا» (من) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«بِتَعْلِیمِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
تَعْلِیمِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«تعلیم: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«کِتَابِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«اللَّهِ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَبْتَدِئَکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَبْتَدِئَکَ» هستند»
«وَ تَأْوِیلِهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَأْوِیلِهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «کِتَابِ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«تأویله: معطوف بر «کِتَابِ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَنْ أَبْتَدِئَکَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أَنْ یَکُونَ»؛
«و جمله «أَنْ أَبْتَدِئَکَ» بر جمله «أَنْ یَکُونَ» عطف شده است»
«وَ شَرَائِعِ الْإِسْلَامِ وَ أَحْکَامِهِ، وَ حَلَالِهِ وَ حَرَامِهِ،»۱۲۱
«وَ شَرَائِعِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
شَرَائِعِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «تَأْوِیلِهِ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«شرائع: معطوف بر «تَأْوِیلِهِ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْإِسْلَامِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«وَ أَحْکَامِهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَحْکَامِهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «شَرَائِعِ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«أحکامه: معطوف بر «شَرَائِعِ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ حَلَالِهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
حَلَالِهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «شَرَائِعِ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«حلاله: معطوف بر «شَرَائِعِ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ حَرَامِهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
حَرَامِهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «شَرَائِعِ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«حرامه: معطوف بر «شَرَائِعِ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«لَا أُجَاوِزُ ذَلِکَ بِکَ إِلَى غَیْرِهِ.»۱۲۲
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أُجَاوِزُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنا» (من) میباشد»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
«بِکَ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أُجَاوِزُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أُجَاوِزُ» هستند»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«غَیْرِهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أُجَاوِزُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أُجَاوِزُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «لَا أُجَاوِزُ» حَالِیَّهٌ؛
«و جمله «لَا أُجَاوِزُ» حالیه است»
«ثُمَّ أَشْفَقْتُ أَنْ یَلْتَبِسَ عَلَیْکَ مَا اخْتَلَفَ النَّاسُ فِیهِ مِنْ أَهْوَائِهِمْ وَ آرَائِهِمْ مِثْلَ الَّذِی الْتَبَسَ عَلَیْهِمْ،»۱۲۳
«ثُمَّ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«أَشْفَقْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَلْتَبِسَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«عَلَیْکَ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَلْتَبِسَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَلْتَبِسَ» هستند»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ یَلْتَبِسَ» مَجْرُورٌ بِمِنْ مَحْذُوفَهٍ؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ یَلْتَبِسَ» به «مِن» محذوف، مجرور است»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«اخْتَلَفَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
«النَّاسُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«فِیهِ»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اخْتَلَفَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اخْتَلَفَ» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَهْوَائِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «اخْتَلَفَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «اخْتَلَفَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ آرَائِهِمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
آرَائِهِمْ: مَعْطُوفٌ عَلَى «أَهْوَائِهِمْ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«آرائهم: معطوف بر «أَهْوَائِهِمْ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَشْفَقْتُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «رَأَیْتُ»؛
«و جمله «أَشْفَقْتُ» بر جمله «رَأَیْتُ» عطف شده است»
«مِثْلَ»:
مَفْعُولٌ مُطْلَقٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعول مطلق منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الَّذِی»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«الْتَبَسَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ، وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است، و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«عَلَیْهِمْ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «الْتَبَسَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «الْتَبَسَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «الْتَبَسَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «الْتَبَسَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«فَکَانَ إِحْکَامُ ذَلِکَ عَلَى مَا کَرِهْتُ مِنْ تَنْبِیهِکَ لَهُ»۱۲۴
«فَکَانَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
کَانَ: فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«کان: فعل ماضی ناقص مبنی بر فتح ظاهری است»
«إِحْکَامُ»:
اسْمُ «کَانَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم «کَانَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
«عَلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «إِحْکَامُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «إِحْکَامُ» هستند»
«کَرِهْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «کَرِهْتُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۷۱] وَ الْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، أَیْ: کَرِهْتُهُ.
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «کَرِهْتُ» صله موصول
[۷۲] و عائد محذوف است، یعنی: کرِهتُهُ.
است و محلی از اعراب ندارد»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَنْبِیهِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
«لَهُ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «تَنْبِیهِکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «تَنْبِیهِکَ» هستند»
«أَحَبَّ إِلَیَّ مِنْ إِسْلَامِکَ إِلَى أَمْرٍ لَا آمَنُ عَلَیْکَ بِهِ الْهَلَکَهَ،»۱۲۵
«أَحَبَّ»:
خَبَرُ «کَانَ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«خبر «کَانَ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«إِلَیَّ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَحَبَّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَحَبَّ» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«إِسْلَامِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَحَبَّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَحَبَّ» هستند»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَمْرٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «إِسْلَامِکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «إِسْلَامِکَ» هستند»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«آمَنُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنا» (من) میباشد»
«عَلَیْکَ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «آمَنُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «آمَنُ» هستند»
«بِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «آمَنُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «آمَنُ» هستند»
«الْهَلَکَهَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «لَا آمَنُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ لِ «أَمْرٍ»؛
«و جمله «لَا آمَنُ» در محل جر، نعت برای «أَمْرٍ» واقع شده است»
«وَ رَجَوْتُ أَنْ یُوَفِّقَکَ اللَّهُ فِیهِ لِرُشْدِکَ،»۱۲۶
«وَ رَجَوْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
رَجَوْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«رجوت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یُوَفِّقَکَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«اللَّهُ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و مصدر مؤول در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«فِیهِ»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ
[۷۳] الضَّمِیرُ فِی (فِیهِ) یَعُودُ إِلَى مَا اخْتَلَفَ النَّاسُ فِیهِ.
مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر
[۷۴] ضمیر در (فیه) به «آنچه مردم در آن اختلاف کردند» بازمیگردد.
متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یُوَفِّقَکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یُوَفِّقَکَ» هستند»
«لِرُشْدِکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
رُشْدِکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«رشدک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یُوَفِّقَکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یُوَفِّقَکَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «رَجَوْتُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أَشْفَقْتُ»؛
«و جمله «رَجَوْتُ» بر جمله «أَشْفَقْتُ» عطف شده است»
«وَ أَنْ یَهْدِیَکَ، لِقَصْدِکَ،»۱۲۷
«وَ أَنْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنْ: حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أن: حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَهْدِیَکَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«لِقَصْدِکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
قَصْدِکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«قصدک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَهْدِیَکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَهْدِیَکَ» هستند»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «یُوَفِّقَکَ»؛
«و جمله بر جمله «یُوَفِّقَکَ» عطف شده است»
«فَعَهِدْتُ إِلَیْکَ وَصِیَّتِی هَذِهِ.»۱۲۸
«فَعَهِدْتُ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
عَهِدْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«عهدت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«إِلَیْکَ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «عَهِدْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «عَهِدْتُ» هستند»
«وَصِیَّتِی»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ بِنَزْعِ الْخَافِضِ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب به نزع خافض و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«هَذِهِ»:
الْهَاءُ: لِلتَّنْبِیهِ؛
«هاء: برای تنبیه است»
ذِهِ: اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ نَعْتٌ؛
«ذه: اسم اشاره مبنی بر کسر است که در محل نصب، نعت واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «رَجَوْتُ»؛
«و جمله بر جمله «رَجَوْتُ» عطف شده است»
«وَ اعْلَمْ یَا بُنَیَّ،»۱۲۹
«وَ اعْلَمْ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
اعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«یَا»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ندا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ النِّدَاءِ اعْتِرَاضِیَّهٌ؛
«و جمله ندا اعتراضیه است»
«أَنَّ أَحَبَّ مَا أَنْتَ آخِذٌ بِهِ إِلَیَّ مِنْ وَصِیَّتِی تَقْوَى اللَّهِ»۱۳۰
«أَنَّ»:
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«أَحَبَّ»:
اسْمُ «أَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«أَنْتَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ؛
«ضمیر منفصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدا واقع شده است»
«آخِذٌ»:
خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«بِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «آخِذٌ»؛
«و جار و مجرور متعلق به اسم فاعل «آخِذٌ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أَنْتَ آخِذٌ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «أَنْتَ آخِذٌ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«إِلَیَّ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَحَبَّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَحَبَّ» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«وَصِیَّتِی»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدره است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
«تَقْوَى»:
خَبَرُ «أَنَّ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«خبر «أَنَّ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدره بر آخر آن به دلیل تعذر است، و آن مضاف است»
«اللَّهِ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «أَنَّ أَحَبَّ» سَدَّتْ مَسَدَّ مَفْعُولَیْ «اعْلَمْ»؛
«و جمله «أَنَّ أَحَبَّ» جای دو مفعول «اعْلَمْ» را گرفته است»
وَ جُمْلَهُ «اعْلَمْ» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «اعْلَمْ» استئنافیه است»
«وَ الِاقْتِصَارُ عَلَى مَا فَرَضَهُ اللَّهُ عَلَیْکَ،»۱۳۱
«وَ الِاقْتِصَارُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الِاقْتِصَارُ: مَعْطُوفٌ عَلَى «تَقْوَى»: خَبَرٌ
[۷۵] وَ رُوِیَ بِالنَّصْبِ فِی (الِاقْتِصَارِ وَ الْأَخْذِ) وَ الْوَاوُ بِمَعْنَى (مَعَ).
«أَنَّ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الاقتصاد: معطوف بر «تَقْوَى»: خبر
[۷۶] و با نصب در (الاقتصاد و الأخذ) روایت شده و واو به معنای (مع) است.
«أَنَّ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«عَلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الِاقْتِصَارُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الِاقْتِصَارُ» هستند»
«فَرَضَهُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«اللَّهُ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«عَلَیْکَ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «فَرَضَهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «فَرَضَهُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «فَرَضَهُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «فَرَضَهُ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ الْأَخْذُ بِمَا مَضَى عَلَیْهِ الْأَوَّلُونَ مِنْ آبَائِکَ، وَ الصَّالِحُونَ مِنْ أَهْلِ بَیْتِکَ،»۱۳۲
«وَ الْأَخْذُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الْأَخْذُ: مَعْطُوفٌ عَلَى «الِاقْتِصَارُ»: خَبَرُ «أَنَّ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الأخذ: معطوف بر «الِاقْتِصَارُ»: خبر «أَنَّ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«بِمَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الْأَخْذُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الْأَخْذُ» هستند»
«مَضَى»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
«عَلَیْهِ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «مَضَى»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «مَضَى» هستند»
«الْأَوَّلُونَ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الْوَاوُ؛ لِأَنَّهُ جَمْعُ مُذَکَّرٍ سَالِمٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن واو است؛ زیرا جمع مذکر سالم است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«آبَائِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ لِ «الْأَوَّلُونَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف برای «الْأَوَّلُونَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «مَضَى» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «مَضَى» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ الصَّالِحُونَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الصَّالِحُونَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «الْأَوَّلُونَ»: فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الْوَاوُ؛ لِأَنَّهُ جَمْعُ مُذَکَّرٍ سَالِمٌ؛
«الصالحون: معطوف بر «الْأَوَّلُونَ»: فاعل مرفوع و علامت رفع آن واو است؛ زیرا جمع مذکر سالم است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَهْلِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«بَیْتِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ مِنْ «الصَّالِحُونَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف از «الصَّالِحُونَ» هستند»
«فَإِنَّهُمْ لَمْ یَدَعُوا أَنْ نَظَرُوا لِأَنْفُسِهِمْ کَمَا أَنْتَ نَاظِرٌ،»۱۳۳
«فَإِنَّهُمْ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنَّهُمْ: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّهم: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَدَعُوا»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ حَذْفُ النُّونِ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَهِ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن حذف نون است زیرا از افعال خمسه است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
وَ جُمْلَهُ «لَمْ یَدَعُوا» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله «لَمْ یَدَعُوا» در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّهُمْ لَمْ یَدَعُوا» تَعْلِیلِیَّهٌ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «إِنَّهُمْ لَمْ یَدَعُوا» تعلیلیه است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ
[۷۷] (أَنْ) الْمَصْدَرِیَّهُ تَدْخُلُ عَلَى الْمَاضِی وَ الْمُضَارِعِ بِاتِّفَاقٍ، وَ إِذَا دَخَلَتْ عَلَى الْمَاضِی لَا تَنْصِبُهُ لَا لَفْظاً وَ لَا تَقْدِیراً وَ لَا مَحَلًّا، وَ لَا تُغَیِّرُ زَمَانَهُ، وَ إِذَا دَخَلَتْ عَلَى الْمُضَارِعِ نَصَبَتْهُ لَفْظاً وَ تَقْدِیراً أَوْ مَحَلًّا، وَ خَلَّصَتْ زَمَنَهُ لِلِاسْتِقْبَالِ.
مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری
[۷۸] «أَنْ» مصدریه به اتفاق نحویون بر فعل ماضی و مضارع وارد میشود. اگر بر ماضی وارد شود، آن را نه لفظاً، نه تقدیراً و نه محلاً نصب نمیدهد و زمان آن را تغییر نمیدهد. اما اگر بر مضارع وارد شود، آن را لفظاً، تقدیراً یا محلاً نصب میدهد و زمان آن را به آینده اختصاص میدهد.
مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«نَظَرُوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی مبنی بر ضم است به دلیل اتصالش به واو»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
«لِأَنْفُسِهِمْ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
أَنْفُسِهِمْ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«أنفسهم: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «نَظَرُوا»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «نَظَرُوا» هستند»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و مصدر مؤول در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«کَمَا»:
الْکَافُ: اسْمٌ بِمَعْنَى «مِثْلَ» مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ مُطْلَقٌ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«کاف: اسم به معنای «مِثْلَ» مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعول مطلق واقع شده است، و آن مضاف است»
مَا: حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ما: حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْتَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ؛
«ضمیر منفصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدا واقع شده است»
«نَاظِرٌ»:
خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ
[۷۹] أَیْ: کَنَظَرِکَ.
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول
[۸۰] یعنی: مانند نگاه کردن تو.
در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ فَکَّرُوا کَمَا أَنْتَ مُفَکِّرٌ،»۱۳۴
«وَ فَکَّرُوا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
فَکَّرُوا: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فکروا: فعل ماضی مبنی بر ضم است به دلیل اتصالش به واو»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
«کَمَا»:
الْکَافُ: اسْمٌ بِمَعْنَى «مِثْلَ» مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ مُطْلَقٌ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«کاف: اسم به معنای «مِثْلَ» مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعول مطلق واقع شده است، و آن مضاف است»
مَا: حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ما: حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْتَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ؛
«ضمیر منفصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدا واقع شده است»
«مُفَکِّرٌ»:
خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ
[۸۱] أَیْ: کَتَفْکِیرِکَ.
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول
[۸۲] یعنی: مانند تفکر تو.
در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «فَکَّرُوا» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «نَظَرُوا»؛
«و جمله «فَکَّرُوا» بر جمله «نَظَرُوا» عطف شده است»
«ثُمَّ رَدَّهُمْ آخِرُ ذَلِکَ إِلَى الْأَخْذِ بِمَا عَرَفُوا،»۱۳۵
«ثُمَّ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«رَدَّهُمْ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«آخِرُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«الْأَخْذِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «رَدَّهُمْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «رَدَّهُمْ» هستند»
«بِمَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الْأَخْذِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الْأَخْذِ» هستند»
«عَرَفُوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی مبنی بر ضم است به دلیل اتصالش به واو»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
وَ جُمْلَهُ «عَرَفُوا» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «عَرَفُوا» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «رَدَّهُمْ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «فَکَّرُوا»؛
«و جمله «رَدَّهُمْ» بر جمله «فَکَّرُوا» عطف شده است»
«وَ الْإِمْسَاکِ عَمَّا لَمْ یُکَلَّفُوا،»۱۳۶
«وَ الْإِمْسَاکِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الْإِمْسَاکِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «الْأَخْذِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الإمساک: معطوف بر «الْأَخْذِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«عَمَّا»:
عَنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«عن: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الْإِمْسَاکِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الْإِمْسَاکِ» هستند»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یُکَلَّفُوا»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ حَذْفُ النُّونِ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَهِ؛
«فعل مضارع مجهول مجزوم و علامت جزم آن حذف نون است زیرا از افعال خمسه است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، نائب فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
وَ جُمْلَهُ «لَمْ یُکَلَّفُوا» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «لَمْ یُکَلَّفُوا» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«فَإِنْ أَبَتْ نَفْسُکَ أَنْ تَقْبَلَ ذَلِکَ دُونَ أَنْ تَعْلَمَ کَمَا عَلِمُوا فَلْیَکُنْ طَلَبُکَ ذَلِکَ بِتَفَهُّمٍ وَ تَعَلُّمٍ،»۱۳۷
«فَإِنْ»:
الْفَاءُ: فَصِیحَهٌ؛
«فاء: فصیحه است»
إِنْ: حَرْفُ شَرْطٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إن: حرف شرط و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَبَتْ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى الْأَلِفِ الْمَحْذُوفَهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر الف محذوف است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«در محل جزم، فعل شرط واقع شده است»
وَ التَّاءُ لِلتَّأْنِیثِ؛
«و تاء برای تأنیث است»
«نَفْسُکَ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَقْبَلَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و مصدر مؤول در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
«دُونَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَعْلَمَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «دُونَ» مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «تَقْبَلَ»؛
«و ظرف «دُونَ» متعلق به فعل «تَقْبَلَ» است»
«کَمَا»:
الْکَافُ: اسْمٌ بِمَعْنَى «مِثْلَ» مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ مُطْلَقٌ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«کاف: اسم به معنای «مِثْلَ» مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعول مطلق واقع شده است، و آن مضاف است»
مَا: حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ما: حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«عَلِمُوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی مبنی بر ضم است به دلیل اتصالش به واو»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول در محل به اضافه واقع شده است»
«فَلْیَکُنْ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ؛
«فاء: رابطه است»
لْیَکُنْ: اللَّامُ: لِلْأَمْرِ، یَکُنْ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«لیکُن: لام: برای امر است، یَکُن: فعل مضارع ناقص مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
«طَلَبُکَ»:
اسْمُ «یَکُنْ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم «یَکُنْ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ
[۸۳] لِلْمَصْدَرِ: طَلَبِکَ.
؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه
[۸۴] برای مصدر: طلبک.
واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
«بِتَفَهُّمٍ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
تَفَهُّمٍ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«تفهم: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «یَکُنْ» مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف «یَکُنْ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «لْیَکُنْ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ جَوَابُ الشَّرْطِ؛
«و جمله «لْیَکُنْ» در محل جزم، جواب شرط واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «فَإِنْ أَبَتْ…» جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله «فَإِنْ أَبَتْ…» جواب شرط محذوف است»
«وَ تَعَلُّمٍ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَعَلُّمٍ: مَعْطُوفٌ عَلَى «تَفَهُّمٍ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«تعلم: معطوف بر «تَفَهُّمٍ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«لَا بِتَوَرُّطِ الشُّبُهَاتِ، وَ عُلَقِ الْخُصُومَاتِ.»۱۳۸
«لَا»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بِتَوَرُّطِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
تَوَرُّطِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«تورط: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الشُّبُهَاتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مَعْطُوفَانِ عَلَى خَبَرِ «یَکُنْ»؛
«و جار و مجرور بر خبر «یَکُنْ» عطف شدهاند»
«وَ عُلَقِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
عُلَقِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «تَوَرُّطِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«علق: معطوف بر «تَوَرُّطِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْخُصُومَاتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«وَ ابْدَأْ قَبْلَ نَظَرِکَ فِی ذَلِکَ بِالِاسْتِعَانَهِ بِإِلَهِکَ،»۱۳۹
«وَ ابْدَأْ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
ابْدَأْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«ابدأ: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«قَبْلَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«نَظَرِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «قَبْلَ» مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «ابْدَأْ»؛
«و ظرف «قَبْلَ» متعلق به فعل «ابْدَأْ» است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «نَظَرِکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «نَظَرِکَ» هستند»
«بِالِاسْتِعَانَهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الِاسْتِعَانَهِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الاستعانه: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «ابْدَأْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «ابْدَأْ» هستند»
«بِإِلَهِکَ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
إِلَهِکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«إلهک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الِاسْتِعَانَهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الِاسْتِعَانَهِ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «ابْدَأْ» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «ابْدَأْ» استئنافیه است»
«وَ الرَّغْبَهِ إِلَیْهِ فِی تَوْفِیقِکَ،»۱۴۰
«وَ الرَّغْبَهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الرَّغْبَهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «الِاسْتِعَانَهِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الرغبه: معطوف بر «الِاسْتِعَانَهِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«إِلَیْهِ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الرَّغْبَهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الرَّغْبَهِ» هستند»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَوْفِیقِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الرَّغْبَهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الرَّغْبَهِ» هستند»
«وَ تَرْکِ کُلِّ شَائِبَهٍ أَوْلَجَتْکَ فِی شُبْهَهٍ، أَوْ أَسْلَمَتْکَ إِلَى ضَلَالَهٍ.»۱۴۱
«وَ تَرْکِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَرْکِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «تَوْفِیقِکَ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«ترک: معطوف بر «تَوْفِیقِکَ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«کُلِّ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«شَائِبَهٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری و دومین کسره برای تنوین است»
«أَوْلَجَتْکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هِیَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هی» (او) میباشد»
وَ التَّاءُ لِلتَّأْنِیثِ؛
«و تاء برای تأنیث است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«شُبْهَهٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ «أَوْلَجَتْکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به «أَوْلَجَتْکَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أَوْلَجَتْکَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ لِ «شَائِبَهٍ»؛
«و جمله «أَوْلَجَتْکَ» در محل جر، نعت برای «شَائِبَهٍ» واقع شده است»
«أَوْ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَسْلَمَتْکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هِیَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هی» (او) میباشد»
وَ التَّاءُ لِلتَّأْنِیثِ؛
«و تاء برای تأنیث است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ضَلَالَهٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ «أَسْلَمَتْکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به «أَسْلَمَتْکَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أَسْلَمَتْکَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أَوْلَجَتْکَ»؛
«و جمله «أَسْلَمَتْکَ» بر جمله «أَوْلَجَتْکَ» عطف شده است»
«فَإِنْ أَیْقَنْتَ أَنْ قَدْ صَفَا قَلْبُکَ فَخَشَعَ،»۱۴۲
«فَإِنْ»:
الْفَاءُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«فاء: استئنافیه است»
إِنْ: اسْمُ شَرْطٍ غَیْرُ جَازِمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ فِیهِ؛
«إن: اسم شرط غیر جازم مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِجَوَابِ الشَّرْطِ «انْظُرْ»؛
«و آن متعلق به جواب شرط «انْظُرْ» است»
«أَیْقَنْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ هُوَ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«و آن فعل شرط است»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَیْقَنْتَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «أَیْقَنْتَ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«أَنْ»:
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مُخَفَّفٌ مِنَ الثَّقِیلَهِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مشبه بالفعل مخفف از ثقیله مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرُ الشَّأْنِ الْمَحْذُوفِ؛
«و اسم آن ضمیر شأن محذوف است»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«صَفَا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
«قَلْبُکَ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «قَدْ صَفَا» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنْ»؛
«و جمله «قَدْ صَفَا» در محل رفع، خبر «أَنْ» واقع شده است»
«فَخَشَعَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
خَشَعَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«خشع: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «صَفَا»؛
«و جمله بر جمله «صَفَا» عطف شده است»
«وَ تَمَّ رَأْیُکَ فَاجْتَمَعَ،»۱۴۳
«وَ تَمَّ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَمَّ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«تمّ: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «خَشَعَ»؛
«و جمله بر جمله «خَشَعَ» عطف شده است»
«رَأْیُکَ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فَاجْتَمَعَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
اجْتَمَعَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«اجتمع: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «تَمَّ»؛
«و جمله بر جمله «تَمَّ» عطف شده است»
وَ جُمْلَهُ «تَمَّ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «صَفَا»؛
«و جمله «تَمَّ» بر جمله «صَفَا» عطف شده است»
«وَ کَانَ هَمُّکَ فِی ذَلِکَ هَمًّا وَاحِدًا،»۱۴۴
«وَ کَانَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
کَانَ: فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«کان: فعل ماضی ناقص مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
«هَمُّکَ»:
اسْمُ «کَانَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم «کَانَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «هَمُّکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «هَمُّکَ» هستند»
«هَمًّا»:
خَبَرُ «کَانَ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر «کَانَ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«وَاحِدًا»:
نَعْتٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«فَانْظُرْ فِیمَا فَسَّرْتُ لَکَ.»۱۴۵
«فَانْظُرْ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ؛
«فاء: رابطه است»
انْظُرْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«انظر: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«فِیمَا»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «انْظُرْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «انْظُرْ» هستند»
«فَسَّرْتُ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «فَسَّرْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «فَسَّرْتُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «فَسَّرْتُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «فَسَّرْتُ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ «إِذَا…» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله شرط «إِذَا…» استئنافیه است»
«وَ إِنْ لَمْ یَجْتَمِعْ لَکَ مَا تُحِبُّ مِنْ نَفْسِکَ،»۱۴۶
«وَ إِنْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
إِنْ: حَرْفُ شَرْطٍ جَازِمٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إن: حرف شرط جازم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْتَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ
[۸۵] اعْلَمْ أَنَّهُ اخْتُلِفَ فِی وُقُوعِ الْجُمْلَهِ الْإِسْمِیَّهِ بَعْدَ أَدَوَاتِ الشَّرْطِ؛ فَالْجُمْهُورُ مِنَ الْکُوفِیِّینَ وَ الْبَصْرِیِّینَ عَلَى أَنَّهُ لَا یَجُوزُ ذَلِکَ، وَ لَوْ وَقَعَ فِی الْکَلَامِ مَا ظَاهِرُهُ ذَلِکَ فَهُوَ مُؤَوَّلٌ بِتَقْدِیرِ الْفِعْلِ مُتَّصِلًا بِالْأَدَاهِ، وَ ذَهَبَ أَبُو الْحَسَنِ الْأَخْفَشُ إِلَى أَنَّهُ یَجُوزُ ذَلِکَ فِی (إِنْ) وَ (إِذَا) خَاصَّهً – مِنْ دُونِ سَائِرِ أَدَوَاتِ الشَّرْطِ – وَ عَلَیْهِ أُعْرِبَ مَا فِی النَّصِّ، أَوْ هُوَ لِمُجَرَّدِ التَّنْبِیهِ کَمَا قُرِّرَ فِی النَّحْوِ.
؛
«ضمیر منفصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدا
[۸۶] بدان که در وقوع جمله اسمیه بعد از ادوات شرط اختلاف است؛ جمهور کوفیان و بصریان بر آنند که این جایز نیست و اگر در کلام چیزی ظاهراً چنین واقع شود، با تقدیر گرفتن فعلی متصل به ادات، تأویل میشود. و ابوالحسن اخفش معتقد است که این امر در «إِنْ» و «إِذَا» به طور خاص – به جز سایر ادوات شرط – جایز است و آنچه در متن است بر همین اساس اعراب شده است، یا اینکه صرفاً برای تنبیه است همانطور که در نحو مقرر شده است.
واقع شده است»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَجْتَمِعْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ فِعْلُ الشَّرْطِ
[۸۷] الْفِعْلُ (یَجْتَمِعْ) مَجْزُومٌ لَفْظاً بِ (لَمْ) وَ مَحَلًّا بِ (إِنْ) الشَّرْطِیَّهِ الْجَازِمَهِ، وَ قِیلَ: إِنَّهُ مَجْزُومٌ بِ (إِنْ) الشَّرْطِیَّهِ فَقَطْ، وَ (لَمْ) لِمُجَرَّدِ النَّفْیِ فَقَطْ.
؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است، و آن فعل شرط
[۸۸] فعل (یجتمع) لفظاً به (لم) و محلاً به (إن) شرطیه جازمه، مجزوم است. و گفته شده: تنها به (إن) شرطیه مجزوم است و (لَمْ) فقط برای نفی است.
است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَجْتَمِعْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَجْتَمِعْ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «لَمْ یَجْتَمِعْ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنْتَ»؛
«و جمله «لَمْ یَجْتَمِعْ» در محل رفع، خبر «أَنْتَ» واقع شده است»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«تُحِبُّ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«نَفْسِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تُحِبُّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۸۹] وَ الْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: مَا تُحِبُّهُ…
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «تُحِبُّ» صله موصول
[۹۰] و عائد محذوف است، تقدیرش: ما تحبه… (آنچه دوستش داری…).
است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ فَرَاغِ نَظَرِکَ وَ فِکْرِکَ،»۱۴۷
«وَ فَرَاغِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
فَرَاغِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «نَفْسِکَ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فراغ: معطوف بر «نَفْسِکَ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«نَظَرِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ فِکْرِکَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
فِکْرِکَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «نَظَرِکَ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فکرک: معطوف بر «نَظَرِکَ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فَاعْلَمْ أَنَّکَ إِنَّمَا تَخْبِطُ الْعَشْوَاءَ،»۱۴۸
«فَاعْلَمْ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ
[۹۱] فَاعْلَمْ أَنَّکَ إِنَّمَا تَخْبِطُ إِلَخْ – بِمَنْزِلَهِ الْجَزَاءِ لِقَوْلِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ: وَ إِنْ أَنْتَ لَمْ یَجْتَمِعْ إِلَخْ.
؛
«فاء: رابطه است
[۹۲] فَاعْلَمْ أَنَّکَ إِنَّمَا تَخْبِطُ الی آخر – به منزله جزاء برای قول او علیه السلام است: وَ إِنْ أَنْتَ لَمْ یَجْتَمِعْ الی آخر.
»
اعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«أَنَّکَ»:
أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «أَنَّ»؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، اسم «أَنَّ» واقع شده است»
«إِنَّمَا»:
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: الْکَافَّهُ؛
«ما: کافه است»
«تَخْبِطُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«الْعَشْوَاءَ»:
مَفْعُولٌ مُطْلَقٌ
[۹۳] مِنْ بَابِ حَذْفِ الْمُضَافِ، أَیْ: تَخْبِطُ خَبْطَ الْعَشْوَاءِ.
مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعول مطلق
[۹۴] از باب حذف مضاف است، یعنی: تَخْبِطُ خَبْطَ الْعَشْوَاءِ (کورکورانه راه میروی).
منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّمَا تَخْبِطُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله «إِنَّمَا تَخْبِطُ» در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَنَّکَ…» سَدَّتْ مَسَدَّ مَفْعُولَیْ «اعْلَمْ»؛
«و جمله «أَنَّکَ…» جای دو مفعول «اعْلَمْ» را گرفته است»
وَ جُمْلَهُ «اعْلَمْ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ جَوَابُ الشَّرْطِ؛
«و جمله «اعْلَمْ» در محل جزم، جواب شرط واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ «إِنْ أَنْتَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «إِذَا أَیْقَنْتَ»؛
«و جمله شرط «إِنْ أَنْتَ» بر جمله «إِذَا أَیْقَنْتَ» عطف شده است»
«وَ تَتَوَرَّطُ الظَّلْمَاءَ.»۱۴۹
«وَ تَتَوَرَّطُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَتَوَرَّطُ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«تتورط: فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«الظَّلْمَاءَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «تَتَوَرَّطُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «تَخْبِطُ»؛
«و جمله «تَتَوَرَّطُ» بر جمله «تَخْبِطُ» عطف شده است»
«وَ لَیْسَ طَالِبُ الدِّینِ مَنْ خَبَطَ أَوْ خَلَطَ،»۱۵۰
«وَ لَیْسَ»:
الْوَاوُ: حَالِیَّهٌ؛
«واو: حالیه است»
لَیْسَ: فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«لیس: فعل ماضی ناقص مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
«طَالِبُ»:
اسْمُ «لَیْسَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم «لَیْسَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الدِّینِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«مَنْ»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ خَبَرُ «لَیْسَ»؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، خبر «لَیْسَ» واقع شده است»
«خَبَطَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «خَبَطَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «خَبَطَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «لَیْسَ» حَالِیَّهٌ؛
«و جمله «لَیْسَ» حالیه است»
«أَوْ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«خَلَطَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «خَلَطَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «خَبَطَ»؛
«و جمله «خَلَطَ» بر جمله «خَبَطَ» عطف شده است»
«وَ الْإِمْسَاکُ عَنْ ذَلِکَ أَمْثَلُ.»۱۵۱
«وَ الْإِمْسَاکُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الْإِمْسَاکُ: مُبْتَدَأٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الإمساک: مبتدا مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«عَنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الْإِمْسَاکُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الْإِمْسَاکُ» هستند»
«أَمْثَلُ»:
خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى الْجُمْلَهِ قَبْلَهَا؛
«و جمله بر جمله قبل از خود عطف شده است»
«فَتَفَهَّمْ یَا بُنَیَّ وَصِیَّتِی،»۱۵۲
«فَتَفَهَّمْ»:
الْفَاءُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«فاء: استئنافیه است»
تَفَهَّمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«تفهم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«یَا»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ندا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ النِّدَاءِ اعْتِرَاضِیَّهٌ؛
«و جمله ندا اعتراضیه است»
«وَصِیَّتِی»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ مَنَعَ ظُهُورَهَا اشْتِغَالُ الْمَحَلِّ بِحَرَکَهِ الْیَاءِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدرهای است که اشتغال محل به حرکت یاء مانع ظهور آن شده است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله استئنافیه است»
«وَ اعْلَمْ أَنَّ مَالِکَ الْمَوْتِ هُوَ مَالِکُ الْحَیَاهِ،»۱۵۳
«وَ اعْلَمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
اعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«أَنَّ»:
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«مَالِکَ»:
اسْمُ «أَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْمَوْتِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«هُوَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ
[۹۵] أَوْ ضَمِیرُ الْعِمَادِ، وَ مَالِکُ الثَّانِیَهُ خَبَرُ (أَنَّ).
مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ ثَانٍ؛
«ضمیر منفصل
[۹۶] یا ضمیر عماد است، و «مالک» دوم خبر «أنّ» است.
مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدای دوم واقع شده است»
«مَالِکُ»:
خَبَرُ «هُوَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«خبر «هُوَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْحَیَاهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجُمْلَهُ الْإِسْمِیَّهُ وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله اسمیه در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَنَّکَ…» سَدَّتْ مَسَدَّ مَفْعُولَیْ «اعْلَمْ»؛
«و جمله «أَنَّکَ…» جای دو مفعول «اعْلَمْ» را گرفته است»
وَ جُمْلَهُ «اعْلَمْ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «تَفَهَّمْ»؛
«و جمله «اعْلَمْ» بر جمله «تَفَهَّمْ» عطف شده است»
«وَ أَنَّ الْخَالِقَ هُوَ الْمُمِیتُ،»۱۵۴
«وَ أَنَّ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ
[۹۷] وَ الْجُمَلُ (أَنَّ الْخَالِقَ، أَنَّ الْمُفْنِیَ، أَنَّ الْمُبْتَلِیَ، أَنَّ الدُّنْیَا) مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ (أَنَّ مَالِکَ الْمَوْتِ هُوَ مَالِکُ الْحَیَاهِ).
؛
«واو: عاطفه است
[۹۸] و جملههای (أن الخالق، أن المفنی، أن المبتلی، أن الدنیا) بر جمله (أن مالک الموت هو مالک الحیاه) عطف شدهاند.
»
أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«الْخَالِقَ»:
اسْمُ «أَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«هُوَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ
[۹۹] أَوْ ضَمِیرُ الْعِمَادِ، وَ الْمُمِیتُ خَبَرُ (أَنَّ).
مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ ثَانٍ؛
«ضمیر منفصل
[۱۰۰] یا ضمیر عماد است، و «المُمیت» خبر «أنّ» است.
مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدای دوم واقع شده است»
«الْمُمِیتُ»:
خَبَرُ «هُوَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«خبر «هُوَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ الْجُمْلَهُ الْإِسْمِیَّهُ وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله اسمیه در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
«وَ أَنَّ الْمُفْنِیَ هُوَ الْمُعِیدُ،»۱۵۵
«وَ أَنَّ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«الْمُفْنِیَ»:
اسْمُ «أَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«هُوَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ
[۱۰۱] أَوْ ضَمِیرُ الْعِمَادِ، وَ الْمُعِیدُ خَبَرُ (أَنَّ).
مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ ثَانٍ؛
«ضمیر منفصل
[۱۰۲] یا ضمیر عماد است، و «المعید» خبر «أنّ» است.
مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدای دوم واقع شده است»
«الْمُعِیدُ»:
خَبَرُ «هُوَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«خبر «هُوَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ الْجُمْلَهُ الْإِسْمِیَّهُ وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله اسمیه در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
«وَ أَنَّ الْمُبْتَلِیَ هُوَ الْمُعَافِی،»۱۵۶
«وَ أَنَّ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«الْمُبْتَلِیَ»:
اسْمُ «أَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«هُوَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ
[۱۰۳] أَوْ ضَمِیرُ الْعِمَادِ، وَ الْمُعَافِی خَبَرُ (أَنَّ).
مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ ثَانٍ؛
«ضمیر منفصل
[۱۰۴] یا ضمیر عماد است، و «المعافی» خبر «أنّ» است.
مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدای دوم واقع شده است»
«الْمُعَافِی»:
خَبَرُ «هُوَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلثِّقَلِ؛
«خبر «هُوَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدره بر آخر آن به دلیل ثقل است»
وَ الْجُمْلَهُ الْإِسْمِیَّهُ وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله اسمیه در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
«وَ أَنَّ الدُّنْیَا لَمْ تَکُنْ لِتَسْتَقِرَّ»۱۵۷
«وَ أَنَّ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«الدُّنْیَا»:
اسْمُ «أَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«اسم «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر آخر آن به دلیل تعذر است»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَکُنْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع ناقص مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هِیَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هی» (او) میباشد»
«لِتَسْتَقِرَّ»:
اللَّامُ: الْجُحُودِ؛
«لام: جحود است»
تَسْتَقِرَّ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ بِأَنْ مُضْمَرَهٍ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«تستقر: فعل مضارع منصوب به «أن» مضمره و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هِیَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هی» (او) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «تَکُنْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر «تَکُنْ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «لَمْ تَکُنْ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله «لَمْ تَکُنْ» در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
«إِلَّا عَلَى مَا جَعَلَهَا اللَّهُ عَلَیْهِ مِنَ النَّعْمَاءِ، وَ الِابْتِلَاءِ،»۱۵۸
«إِلَّا»:
حَرْفُ اسْتِثْنَاءٍ وَ حَصْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف استثناء و حصر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«عَلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَسْتَقِرُّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَسْتَقِرُّ» هستند»
«جَعَلَهَا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«اللَّهُ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«عَلَیْهِ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «جَعَلَهَا»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «جَعَلَهَا» هستند»
«مِنَ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ، لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
«النَّعْمَاءِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «جَعَلَهَا» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «جَعَلَهَا» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ الِابْتِلَاءِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الِابْتِلَاءِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «النَّعْمَاءِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الابتلاء: معطوف بر «النَّعْمَاءِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«وَ الْجَزَاءِ فِی الْمَعَادِ،»۱۵۹
«وَ الْجَزَاءِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الْجَزَاءِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «النَّعْمَاءِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الجزاء: معطوف بر «النَّعْمَاءِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«الْمَعَادِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الْجَزَاءِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الْجَزَاءِ» هستند»
«أَوْ مَا شَاءَ مِمَّا لَا تَعْلَمُ،»۱۶۰
«أَوْ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ
[۱۰۵] مَعْطُوفٌ عَلَى الْجَزَاءِ،
مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم موصول ما: اسم موصول
[۱۰۶] معطوف بر «الجزاء» است،
مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
«شَاءَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «شَاءَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «شَاءَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«مِمَّا»:
مِنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«من: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَعْلَمُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «لَا تَعْلَمُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۱۰۷] وَ الْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: تَعْلَمُهُ.
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «لَا تَعْلَمُ» صله موصول
[۱۰۸] و عائد محذوف است، تقدیرش: تعلمه (آن را میدانی).
است و محلی از اعراب ندارد»
«فَإِنْ أَشْکَلَ عَلَیْکَ شَیْءٌ مِنْ ذَلِکَ»۱۶۱
«فَإِنْ»:
الْفَاءُ: فَصِیحَهٌ؛
«فاء: فصیحه است»
إِنْ: حَرْفُ شَرْطٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إن: حرف شرط و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَشْکَلَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«در محل جزم، فعل شرط واقع شده است»
«عَلَیْکَ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَشْکَلَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَشْکَلَ» هستند»
«شَیْءٌ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَعْتٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به نعت محذوف هستند»
«فَاحْمِلْهُ عَلَى جَهَالَتِکَ،»۱۶۲
«فَاحْمِلْهُ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ؛
«فاء: رابطه است»
احْمِلْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«احمله: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «احْمِلْهُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ جَوَابُ الشَّرْطِ؛
«و جمله «احْمِلْهُ» در محل جزم، جواب شرط واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنْ أَشْکَلَ» جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله «إِنْ أَشْکَلَ» جواب شرط محذوف است»
«عَلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«جَهَالَتِکَ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ، أَوْ بِنَائِبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ، أَیْ: حَمْلًا عَلَى جَهَالَتِکَ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف، یا نائب مفعول مطلق هستند، یعنی: حملاً علی جهالتک»
«بِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «جَهَالَتِکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «جَهَالَتِکَ» هستند»
«فَإِنَّکَ أَوَّلَ مَا خُلِقْتَ جَاهِلًا ثُمَّ عُلِّمْتَ،»۱۶۳
«فَإِنَّکَ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنَّکَ: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّک: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«أَوَّلَ»:
مَفْعُولٌ
[۱۰۹] قَالَ ابْنُ مَیْثَمٍ: أَوَّلَ نُصِبَ عَلَى الظَّرْفِیَّهِ، وَ رُوِیَ أَوَّلُ مَرْفُوعاً عَلَى الِابْتِدَاءِ وَ جَاهِلٌ بِالرَّفْعِ خَبَراً لَهُ، وَ قَالَ الرَّاوَنْدِیُّ: جُمْلَهُ (خُلِقْتَ) مَعَ الْحَالِ خَبَرُ (أَنَّ)، وَ مَنْ لَمْ یُکَرِّرْ (خُلِقْتَ) رَفَعَ (جَاهِلٌ) لِلْخَبَرِیَّهِ.
فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ؛
«مفعول
[۱۱۰] ابن میثم گفته است: «أوّل» به دلیل ظرفیت، منصوب است و «أوّلُ» به صورت مرفوع به عنوان مبتدا روایت شده و «جاهلٌ» به صورت مرفوع خبر آن است. و راوندی گفته: جمله (خُلِقْتَ) همراه با حال، خبر (أنّ) است، و کسی که (خُلِقْتَ) را تکرار نکرده، (جاهلٌ) را به دلیل خبریت، رفع داده است.
فیه منصوب و علامت نصب آن فتحه است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «خُلِقْتَ»؛
«و آن متعلق به فعل «خُلِقْتَ» است»
«مَا»:
حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«خُلِقْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَائِبُ فَاعِلٍ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، نائب فاعل واقع شده است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «خُلِقْتَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«و جمله «خُلِقْتَ» در محل رفع، خبر «إِنَّ» واقع شده است»
«جَاهِلًا»:
حَالٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«حال منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّکَ أَوَّلَ…» تَعْلِیلِیَّهٌ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «إِنَّکَ أَوَّلَ…» تعلیلیه است و محلی از اعراب ندارد»
«ثُمَّ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«عُلِّمْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «خُلِقْتَ»؛
«و جمله بر جمله «خُلِقْتَ» عطف شده است»
«وَ مَا أَکْثَرَ مَا تَجْهَلُ مِنَ الْأَمْرِ،»۱۶۴
«وَ مَا»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
مَا: نَکِرَهٌ تَامَّهٌ بِمَعْنَى «شَیْءٌ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ مُبْتَدَأٌ؛
«ما: نکره تامه به معنای «شَیْءٌ» است که در محل رفع، مبتدا واقع شده است»
«أَکْثَرَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً عَلَى خِلَافِ الْأَصْلِ تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است بر خلاف اصل که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«مَا»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«تَجْهَلُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«مِنَ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ، لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
«الْأَمْرِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تَجْهَلُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۱۱۱] وَ الْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: تَجْهَلُهُ.
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «تَجْهَلُ» صله موصول
[۱۱۲] و عائد محذوف است، تقدیرش: تجهله (آن را نمیدانی).
است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «أَکْثَرَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «مَاَ»؛ {{تورفتگی:a:«و جمله «أَکْثَرَ» در محل رفع، خبر «مَاَ» واقع شده است»
}}
وَ جُمْلَهُ «مَا أَکْثَرَ» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «مَا أَکْثَرَ» استئنافیه است»
«وَ یَتَحَیَّرُ فِیهِ رَأْیُکَ،»۱۶۵
«وَ یَتَحَیَّرُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
یَتَحَیَّرُ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«یتحیّر: فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«فِیهِ»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَتَحَیَّرُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَتَحَیَّرُ» هستند»
«رَأْیُکَ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «یَتَحَیَّرُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «تَجْهَلُ»؛
«و جمله «یَتَحَیَّرُ» بر جمله «تَجْهَلُ» عطف شده است»
«وَ یَضِلُّ فِیهِ بَصَرُکَ»۱۶۶
«وَ یَضِلُّ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
یَضِلُّ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«یضل: فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«فِیهِ»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَضِلُّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَضِلُّ» هستند»
«بَصَرُکَ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «یَضِلُّ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «تَجْهَلُ»؛
«و جمله «یَضِلُّ» بر جمله «تَجْهَلُ» عطف شده است»
«ثُمَّ تُبْصِرُهُ بَعْدَ ذَلِکَ!»۱۶۷
«ثُمَّ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«تُبْصِرُهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«بَعْدَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
وَ الظَّرْفُ «بَعْدَ» مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «تُبْصِرُ»؛
«و ظرف «بَعْدَ» متعلق به فعل «تُبْصِرُ» است»
وَ جُمْلَهُ «تُبْصِرُهُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «یَضِلُّ»؛
«و جمله «تُبْصِرُهُ» بر جمله «یَضِلُّ» عطف شده است»
«فَاعْتَصِمْ بِالَّذِی خَلَقَکَ وَ رَزَقَکَ وَ سَوَّاکَ،»۱۶۸
«فَاعْتَصِمْ»:
الْفَاءُ: فَصِیحَهٌ؛
«فاء: فصیحه است»
اعْتَصِمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعتصم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«بِالَّذِی»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
الَّذِی: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«الذی: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اعْتَصِمْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اعْتَصِمْ» هستند»
«خَلَقَکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «خَلَقَکَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «خَلَقَکَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «اعْتَصِمْ» جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله «اعْتَصِمْ» جواب شرط محذوف است»
«وَ رَزَقَکَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ
[۱۱۳] وَ الْجُمَلُ (رَزَقَکَ، سَوَّاکَ) مَعْطُوفَتَانِ عَلَى جُمْلَهِ (خَلَقَکَ).
؛
«واو: عاطفه است
[۱۱۴] و جملههای (رزقک، سواک) بر جمله (خلقک) عطف شدهاند.
»
رَزَقَکَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«رزقک: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«وَ سَوَّاکَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
سَوَّاکَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«سواک: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«وَ لْیَکُنْ لَهُ تَعَبُّدُکَ»۱۶۹
«وَ لْیَکُنْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لْیَکُنْ: اللَّامُ: لِلْأَمْرِ، یَکُنْ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«لیکُن: لام: برای امر است، یَکُن: فعل مضارع ناقص مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
«لَهُ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «یَکُنْ» مُقَدَّمٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر مقدم محذوف «یَکُنْ» هستند»
«تَعَبُّدُکَ»:
اسْمُ «یَکُنْ» مُؤَخَّرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مؤخر «یَکُنْ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «لْیَکُنْ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «اعْتَصِمْ»؛
«و جمله «لْیَکُنْ» بر جمله «اعْتَصِمْ» عطف شده است»
«وَ إِلَیْهِ رَغْبَتُکَ،»۱۷۰
«وَ إِلَیْهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
إِلَیْهِ: إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلیه: إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «یَکُنْ» مُقَدَّمٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر مقدم «یَکُنْ» هستند»
«رَغْبَتُکَ»:
اسْمُ «یَکُنْ» مُؤَخَّرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مؤخر «یَکُنْ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ مِنْهُ شَفَقَتُکَ.»۱۷۱
«وَ مِنْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
مِنْهُ: مِنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«منه: من: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «یَکُنْ» مُقَدَّمٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر مقدم «یَکُنْ» هستند»
«شَفَقَتُکَ»:
اسْمُ «یَکُنْ» مُؤَخَّرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مؤخر «یَکُنْ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ اعْلَمْ یَا بُنَیَّ»۱۷۲
«وَ اعْلَمْ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
اعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«یَا»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ندا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«در محل جر به اضافه واقع شده است»
«أَنَّ أَحَدًا لَمْ یُنْبِئْ عَنِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ کَمَا أَنْبَأَ عَنْهُ الرَّسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ»۱۷۳
«أَنَّ»:
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«أَحَدًا»:
اسْمُ «أَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یُنْبِئْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«عَنِ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با کسره حرکت داده شده است»
«اللَّهِ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یُنْبِئْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یُنْبِئْ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «لَمْ یُنْبِئْ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله «لَمْ یُنْبِئْ» در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَنَّ أَحَدًا…» سَدَّتْ مَسَدَّ مَفْعُولَیْ «اعْلَمْ»؛
«و جمله «أَنَّ أَحَدًا…» جای دو مفعول «اعْلَمْ» را گرفته است»
وَ جُمْلَهُ «اعْلَمْ» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «اعْلَمْ» استئنافیه است»
«کَمَا»:
الْکَافُ: اسْمٌ بِمَعْنَى «مِثْلَ» مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ مُطْلَقٌ؛
«کاف: اسم به معنای «مِثْلَ» مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعول مطلق واقع شده است»
مَا: حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ما: حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْبَأَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
«عَنْهُ»:
عَنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«عن: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَنْبَأَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَنْبَأَ» هستند»
«الرَّسُولُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به اضافه واقع شده است»
«صَلَّى»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«اللَّهُ»:
لَفْظُ الْجَلَالَهِ فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«لفظ جلاله فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«عَلَیْهِ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «صَلَّى»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «صَلَّى» هستند»
«وَ آلِهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
آلِهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى الْهَاءِ فِی «عَلَیْهِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ عَلَى آخِرِهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«آله: معطوف بر هاء در «عَلَیْهِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری در آخر آن است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ» اعْتِرَاضِیَّهٌ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ» اعتراضیه است و محلی از اعراب ندارد»
«فَارْضَ بِهِ رَائِدًا،»۱۷۴
«فَارْضَ»:
الْفَاءُ: فَصِیحَهٌ؛
«فاء: فصیحه است»
ارْضَ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى حَذْفِ حَرْفِ الْعِلَّهِ؛
«ارضَ: فعل امر مبنی بر حذف حرف عله است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«بِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «ارْضَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «ارْضَ» هستند»
«رَائِدًا»:
حَالٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«حال منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «ارْضَ» جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله «ارْضَ» جواب شرط محذوف است»
«وَ إِلَى النَّجَاهِ قَائِدًا،»۱۷۵
«وَ إِلَى»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«النَّجَاهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «قَائِدًا»؛
«و جار و مجرور متعلق به اسم فاعل «قَائِدًا» هستند»
«قَائِدًا»:
حَالٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«حال منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«فَإِنِّی لَمْ آلُکَ نَصِیحَهً.»۱۷۶
«فَإِنِّی»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنِّی: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ لِمُنَاسَبَهِ الْیَاءِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّی: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و به مناسبت یاء با کسره حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«آلُکَ»
[۱۱۵] لَمْ آلُکَ: صِیغَهُ الْمُتَکَلِّمِ، أَیْ: لَمْ أُقَصِّرْ فِی نُصْحِکَ، مِنْ فِعْلِ الْجَحْدِ مِنْ إِلَى یَأْلُو، فَهُوَ آلٍ وَ الْفِعْلُ لَازِمٌ، وَ لَکِنَّهُ حَذَفَ اللَّامَ فَوَصَلَ إِلَى الضَّمِیرِ فَنَصَبَهُ، وَ کَانَ أَصْلُهُ: لَا آلُو لَکَ نُصْحاً، مَنْصُوبٌ عَلَى التَّمْیِیزِ، وَ قَالَ الرَّاوَنْدِیُّ: إِنَّهُ مَنْصُوبٌ عَلَى أَنَّهُ مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ.
[۱۱۶] لَمْ آلُکَ: صیغه متکلم است؛ یعنی: در نصیحت تو کوتاهی نکردم. این فعل از ریشه «أَلَا یَأْلُو» است که در اینجا با «لَمْ» برای نفی مؤکد (جحد) آمده است. اسم فاعل آن «آلٍ» میشود و فعل آن لازم است، اما در این عبارت، حرف جر «لام» حذف شده و فعل مستقیماً به ضمیر «کاف» متصل شده و آن را منصوب کرده است. اصل عبارت «لَا آلُو لَکَ نُصْحاً» بوده که در آن «نُصْحاً» به عنوان تمییز، منصوب است. و راوندی گفته است: آن (ضمیر کاف) به عنوان مفعولبه دوم، منصوب است.
:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ حَذْفُ حَرْفِ الْعِلَّهِ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن حذف حرف عله است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنَا؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنا» (من) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «لَمْ آلُکَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنِّی»؛
«و جمله «لَمْ آلُکَ» در محل رفع، خبر «إِنِّی» واقع شده است»
«نَصِیحَهً»:
تَمْیِیزٌ
[۱۱۷] مِنْ فِعْلِ لَمْ آلُکَ.
مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«تمییز
[۱۱۸] از فعل «لم آلک».
منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «إِنِّی لَمْ آلُکَ» تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«و جمله «إِنِّی لَمْ آلُکَ» تعلیلیه است»
«وَ إِنَّکَ لَنْ تَبْلُغَ فِی النَّظَرِ لِنَفْسِکَ – وَ إِنِ اجْتَهَدْتَ – مَبْلَغَ نَظَرِی لَکَ.»۱۷۷
«وَ إِنَّکَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
إِنَّکَ: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّک: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«لَنْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَبْلُغَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «لَنْ تَبْلُغَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّکَ»؛
«و جمله «لَنْ تَبْلُغَ» در محل رفع، خبر «إِنَّکَ» واقع شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«النَّظَرِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«لِنَفْسِکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
نَفْسِکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«نفسک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «النَّظَرِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «النَّظَرِ» هستند»
«وَ إِنِ»:
الْوَاوُ: اعْتِرَاضِیَّهٌ؛
«واو: اعتراضیه است»
إِنِ: حَرْفُ شَرْطٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«إن: حرف شرط و جزم مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با کسره حرکت داده شده است»
«اجْتَهَدْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ فِعْلُ الشَّرْطِ
[۱۱۹] وَ جَوَابُ الشَّرْطِ مَحْذُوفٌ دَلَّ عَلَیْهِ مَا قَبْلَهُ (لَنْ تَبْلُغَ).
؛
«در محل جزم، فعل شرط
[۱۲۰] و جواب شرط محذوف است و آنچه قبل از آن آمده (لن تبلغ) بر آن دلالت دارد.
واقع شده است»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ اعْتِرَاضِیَّهٌ؛
«و جمله اعتراضیه است»
«مَبْلَغَ»:
مَفْعُولٌ مُطْلَقٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعول مطلق منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«نَظَرِی»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدره است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «نَظَرِی»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «نَظَرِی» هستند»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّکَ لَنْ تَبْلُغَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «إِنِّی لَمْ آلُکَ»؛
«و جمله «إِنَّکَ لَنْ تَبْلُغَ» بر جمله «إِنِّی لَمْ آلُکَ» عطف شده است»
«وَ اعْلَمْ یَا بُنَیَّ»۱۷۸
«وَ اعْلَمْ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
اعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«یَا»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ندا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«در محل جر به اضافه واقع شده است»
«أَنَّهُ لَوْ کَانَ لِرَبِّکَ شَرِیکٌ لَأَتَتْکَ رُسُلُهُ،»۱۷۹
«أَنَّهُ»:
أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «أَنَّ»؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، اسم «أَنَّ» واقع شده است»
«لَوْ»:
حَرْفُ شَرْطٍ غَیْرُ جَازِمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف شرط غیر جازم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کَانَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی ناقص مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ هُوَ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«و آن فعل شرط است»
«لِرَبِّکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
رَبِّکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«ربک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «کَانَ» مُقَدَّمٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر مقدم محذوف «کَانَ» هستند»
«شَرِیکٌ»:
اسْمُ «کَانَ» مُؤَخَّرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مؤخر «کَانَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«لَأَتَتْکَ»:
اللَّامُ: وَاقِعَهٌ فِی جَوَابِ الشَّرْطِ؛
«لام: در جواب شرط واقع شده است»
أَتَتْکَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى الْأَلِفِ الْمَحْذُوفَهِ لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«أتتک: فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر الف محذوف به دلیل التقاء ساکنین است»
وَ التَّاءُ لِلتَّأْنِیثِ؛
«و تاء برای تأنیث است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«رُسُلُهُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «لَوْ کَانَ…» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «أَنَّ»؛
«و جمله «لَوْ کَانَ…» در محل رفع، خبر «أَنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ «أَنَّهُ لَوْ کَانَ…» سَدَّتْ مَسَدَّ مَفْعُولَیْ «اعْلَمْ»؛
«و جمله شرط «أَنَّهُ لَوْ کَانَ…» جای دو مفعول «اعْلَمْ» را گرفته است»
وَ جُمْلَهُ «اعْلَمْ» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «اعْلَمْ» استئنافیه است»
«وَ لَرَأَیْتَ آثَارَ مُلْکِهِ وَ سُلْطَانِهِ،»۱۸۰
«وَ لَرَأَیْتَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَرَأَیْتَ: اللَّامُ: وَاقِعَهٌ فِی جَوَابِ الشَّرْطِ؛
«لرأیت: لام: در جواب شرط واقع شده است»
رَأَیْتَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«رأیت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«آثَارَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«مُلْکِهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ سُلْطَانِهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
سُلْطَانِهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «مُلْکِهِ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«سلطانه: معطوف بر «مُلْکِهِ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «رَأَیْتَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أَتَتْکَ»؛
«و جمله «رَأَیْتَ» بر جمله «أَتَتْکَ» عطف شده است»
«وَ لَعَرَفْتَ أَفْعَالَهُ وَ صِفَاتِهِ،»۱۸۱
«وَ لَعَرَفْتَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَعَرَفْتَ: اللَّامُ: وَاقِعَهٌ فِی جَوَابِ الشَّرْطِ؛
«لعرفت: لام: در جواب شرط واقع شده است»
عَرَفْتَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«عرفت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«أَفْعَالَهُ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ صِفَاتِهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
صِفَاتِهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «أَفْعَالَهُ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْکَسْرَهُ؛ لِأَنَّهُ جَمْعُ مُؤَنَّثٍ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«صفاته: معطوف بر «أَفْعَالَهُ»: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن کسره است؛ زیرا جمع مؤنث است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «رَأَیْتَ»؛
«و جمله بر جمله «رَأَیْتَ» عطف شده است»
«وَ لَکِنَّهُ إِلَهٌ وَاحِدٌ کَمَا وَصَفَ نَفْسَهُ.»۱۸۲
«وَ لَکِنَّهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ، أَوْ حَالِیَّهٌ؛
«واو: عاطفه، یا حالیه است»
لَکِنَّهُ: لَکِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ؛
«لکنّه: لکنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «لَکِنَّ»؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، اسم «لَکِنَّ» واقع شده است»
«إِلهٌ»:
خَبَرُ «لَکِنَّ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر «لَکِنَّ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«وَاحِدٌ»:
نَعْتٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«کَمَا»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَشْبِیهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر و تشبیه مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ما: حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«وَصَفَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِِنَعْتٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به نعت محذوف هستند»
«نَفْسَهُ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«لاَ یُضَادُّهُ فِی مُلْکِهِ أَحَدٌ،»۱۸۳
«لَا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یُضَادُّهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مُلْکِهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یُضَادُّهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یُضَادُّهُ» هستند»
«أَحَدٌ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «لَا یُضَادُّهُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ نَعْتٌ، أَوْ حَالٌ مِنَ النَّکِرَهِ الْمَوْصُوفَهِ؛
«و جمله «لَا یُضَادُّهُ» در محل رفع، نعت، یا حال از نکره موصوفه واقع شده است»
«وَ لاَ یَزُولُ أَبَداً»۱۸۴
«وَ لَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ
[۱۲۱] وَ الْجُمْلَتَانِ (لَا یَزُولُ، لَمْ یَزَلْ) مَعْطُوفَتَانِ عَلَى جُمْلَهِ (لَا یُضَادُّهُ).
؛
«واو: عاطفه است
[۱۲۲] و دو جمله (لا یزول، لم یزل) بر جمله (لا یضاده) عطف شدهاند.
»
لَا: حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَزُولُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«أَبَداً»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «یَزُولُ»؛
«و آن متعلق به فعل «یَزُولُ» است»
«وَ لَمْ یَزَلْ.»۱۸۵
«وَ لَمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَمْ: حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لم: حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَزَلْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ اسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْخَبَرُ مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: مَوْجُودٌ؛
«و خبر محذوف است و تقدیر آن: موجودٌ»
«أَوَّلٌ قَبْلَ اَلْأَشْیَاءِ بِلاَ أَوَّلِیَّهٍ،»۱۸۶
«أَوَّلٌ»:
خَبَرٌ لِمُبْتَدَأٍ مَحْذُوفٍ
[۱۲۳] أَیْ: هُوَ أَوَّلٌ.
مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر برای مبتدای محذوف
[۱۲۴] یعنی: او اول است.
مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«قَبْلَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الأَشْیَاءِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الظَّرْفُ «قَبْلَ» مُتَعَلِّقٌ بِـ «أَوَّلٌ» لِمَا فِیهِ مِنْ مَعْنَى الْفِعْلِ؛
«و ظرف «قَبْلَ» به دلیل معنای فعلی که در آن است، به «أَوَّلٌ» تعلق دارد»
«بِلَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
لَا: حَرْفُ نَفْیٍ
[۱۲۵] أَوِ اللَّامُ بِمَعْنَى (غَیْرِ) فِی مَحَلِّ جَرٍّ، وَ الِاسْمُ بَعْدَهَا فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ.
مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نفی
[۱۲۶] یا «لا» به معنای (غیر) در محل جر است، و اسم بعد از آن در محل جر به اضافه است.
مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَوَّلِیَّهٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَعْتٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به نعت محذوف هستند»
«وَ آخِرٌ بَعْدَ اَلْأَشْیَاءِ بِلاَ نِهَایَهٍ.»۱۸۷
«وَ آخِرٌ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
آخِرٌ: مَعْطُوفٌ عَلَى «أَوَّلٌ»: خَبَرٌ لِمُبْتَدَأٍ مَحْذُوفٍ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«آخر: معطوف بر «أَوَّلٌ»: خبر برای مبتدای محذوف، مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«بَعْدَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الأَشْیَاءِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«بِلَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
لَا: حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«نِهَایَهٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَعْتٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به نعت محذوف هستند»
«عَظُمَ عَنْ أَنْ تَثْبُتَ رُبُوبِیَّتُهُ بِإِحَاطَهِ قَلْبٍ أَوْ بَصَرٍ.»۱۸۸
«عَظُمَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«عَنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَثْبُتَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«رُبُوبِیَّتُهُ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«بِإِحَاطَهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
إِحَاطَهِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«إحاطه: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«قَلْبٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَائِبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ مَحْذُوفٍ، أَیْ: ثُبُوتاً بِإِحَاطَهٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به نائب مفعول مطلق محذوف هستند، یعنی: ثبوتاً بإحاطه»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ تَثْبُتَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ تَثْبُتَ» در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «عَظُمَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «عَظُمَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «عَظُمَ» حَالِیَّهٌ؛
«و جمله «عَظُمَ» حالیه است»
«أَوْ»:
حَرْفُ عَطْفٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف عطف مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بَصَرٍ»:
مَعْطُوفٌ عَلَى «قَلْبٍ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«معطوف بر «قَلْبٍ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«فَإِذَا عَرَفْتَ ذَلِکَ فَافْعَلْ کَمَا یَنْبَغِی لِمِثْلِکَ»۱۸۹
«فَإِذَا»:
الْفَاءُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«فاء: استئنافیه است»
إِذَا: اسْمُ شَرْطٍ غَیْرُ جَازِمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ فِیهِ؛
«إذا: اسم شرط غیر جازم مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِجَوَابِ الشَّرْطِ «افْعَلْ»؛
«و آن متعلق به جواب شرط «افْعَلْ» است»
«عَرَفْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «عَرَفْتَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «عَرَفْتَ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
«فَافْعَلْ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ؛
«فاء: رابطه است»
افْعَلْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«افعل: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«کَمَا»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَائِبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ
[۱۲۷] أَیْ: افْعَلْ فِعْلاً کَمَا….
؛
«و جار و مجرور متعلق به نائب مفعول مطلق
[۱۲۸] یعنی: کاری کن مانند…
هستند»
«یَنْبَغِی»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلثِّقَلِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدره بر آخر آن به دلیل ثقل است»
«لِمِثْلِکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مِثْلِکَ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مثلک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَنْبَغِی»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَنْبَغِی» هستند»
وَ جُمْلَهُ «یَنْبَغِی» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «یَنْبَغِی» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْ یَفْعَلَهُ فِی صِغَرِ خَطَرِهِ، وَ قِلَّهِ مَقْدِرَتِهِ، وَ کَثْرَهِ عَجْزِهِ،»۱۹۰
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَفْعَلَهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلُ «یَنْبَغِی»؛
«و مصدر مؤول در محل رفع، فاعل «یَنْبَغِی» واقع شده است»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«صِغَرِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«خَطَرِهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«وَ قِلَّهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
قِلَّهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «صِغَرِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«قله: معطوف بر «صِغَرِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«مَقْدِرَتِهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ کَثْرَهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
کَثْرَهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «صِغَرِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«کثره: معطوف بر «صِغَرِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«عَجْزِهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ عَظِیمِ حَاجَتِهِ إِلَى رَبِّهِ، فِی طَلَبِ طَاعَتِهِ، وَ اَلْخَشْیَهِ مِنْ عُقُوبَتِهِ، وَ اَلشَّفَقَهِ مِنْ سُخْطِهِ»۱۹۱
«وَ عَظِیمِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
عَظِیمِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «صِغَرِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«عظیم: معطوف بر «صِغَرِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«حَاجَتِهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«رَبِّهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «حَاجَتِهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «حَاجَتِهِ» هستند»
«فِی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«طَلَبِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«طَاعَتِهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«وَ الرَّهْبَهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الرَّهْبَهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «طَلَبِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الرهبه: معطوف بر «طَلَبِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«عُقُوبَتِهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الرَّهْبَهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الرَّهْبَهِ» هستند»
«وَ الشَّفَقَهِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
الشَّفَقَهِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «الرَّهْبَهِ»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«الشفقه: معطوف بر «الرَّهْبَهِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«سُخْطِهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «الشَّفَقَهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «الشَّفَقَهِ» هستند»
«فَإِنَّهُ لَمْ یَأْمُرْکَ إِلاَّ بِحَسَنٍ،»۱۹۲
«فَإِنَّهُ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
إِنَّهُ: إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«إنّه: إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«لَمْ»:
حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَأْمُرْکَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«إِلَّا»:
حَرْفُ اسْتِثْنَاءٍ وَ حَصْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف استثناء و حصر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بِحَسَنٍ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
حَسَنٍ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«حسن: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَأْمُرْکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَأْمُرْکَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «لَمْ یَأْمُرْکَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«و جمله «لَمْ یَأْمُرْکَ» در محل رفع، خبر «إِنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّهُ لَمْ یَأْمُرْکَ» تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«و جمله «إِنَّهُ لَمْ یَأْمُرْکَ» تعلیلیه است»
«وَ لَمْ یَنْهَکَ إِلاَّ عَنْ قَبِیحٍ.»۱۹۳
«وَ لَمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَمْ: حَرْفُ نَفْیٍ وَ جَزْمٍ وَ قَلْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لم: حرف نفی و جزم و قلب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَنْهَکَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ حَذْفُ حَرْفِ الْعِلَّهِ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن حذف حرف عله است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«إِلَّا»:
حَرْفُ اسْتِثْنَاءٍ وَ حَصْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف استثناء و حصر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«عَنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«قَبِیحٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَنْهَکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَنْهَکَ» هستند»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «یَأْمُرْکَ»؛
«و جمله بر جمله «یَأْمُرْکَ» عطف شده است»
«یَا بُنَیَّ»۱۹۴
«یَا»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ندا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ، وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده و در محل جر به اضافه واقع شده است»
«إِنِّی قَدْ أَنْبَأْتُکَ عَنِ اَلدُّنْیَا وَ حَالِهَا، وَ زَوَالِهَا وَ اِنْتِقَالِهَا،»۱۹۵
«إِنِّی»:
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ لِمُنَاسَبَهِ الْیَاءِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و به مناسبت یاء با کسره حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ اسْمُ «إِنَّ»؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، اسم «إِنَّ» واقع شده است»
«قَدْ»:
حَرْفُ تَحْقِیقٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف تحقیق مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَنْبَأْتُکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«عَنِ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با کسره حرکت داده شده است»
«الدُّنْیَا»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره مقدره بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَنْبَأْتُکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَنْبَأْتُکَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «قَدْ أَنْبَأْتُکَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ خَبَرُ «إِنَّ»؛
«و جمله «قَدْ أَنْبَأْتُکَ» در محل رفع، خبر «إِنَّ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «إِنِّی قَدْ أَنْبَأْتُکَ» جَوَابُ النِّدَاءِ؛
«و جمله «إِنِّی قَدْ أَنْبَأْتُکَ» جواب ندا است»
وَ جُمْلَهُ النِّدَاءِ اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله ندا استئنافیه است»
«وَ حَالِهَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
حَالِهَا: مَعْطُوفٌ عَلَى «الدُّنْیَا»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«حالها: معطوف بر «الدُّنْیَا»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ زَوَالِهَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
زَوَالِهَا: مَعْطُوفٌ عَلَى «الدُّنْیَا»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«زوالها: معطوف بر «الدُّنْیَا»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ انْتِقَالِهَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
انْتِقَالِهَا: مَعْطُوفٌ عَلَى «الدُّنْیَا»: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«انتقالها: معطوف بر «الدُّنْیَا»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ أَنْبَأْتُکَ عَنِ اَلْآخِرَهِ وَ مَا أُعِدَّ لِأَهْلِهَا فِیهَا،»۱۹۶
«وَ أَنْبَأْتُکَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنْبَأْتُکَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«أنبأتک: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«عَنِ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با کسره حرکت داده شده است»
«الْآخِرَهِ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَنْبَأْتُکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَنْبَأْتُکَ» هستند»
«وَ مَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
مَا: مَعْطُوفٌ عَلَى «الْآخِرَهِ»: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: معطوف بر «الْآخِرَهِ»: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
«أُعِدَّ»:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ نَائِبُ فَاعِلِهِ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و نائب فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«لِأَهْلِهَا»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
أَهْلِهَا: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«أهلها: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فِیهَا»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أُعِدَّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أُعِدَّ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أُعِدَّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «أُعِدَّ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ «أَنْبَأْتُکَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أَنْبَأْتُکَ» السَّابِقَهِ؛
«و جمله «أَنْبَأْتُکَ» بر جمله «أَنْبَأْتُکَ» قبلی عطف شده است»
«وَ ضَرَبْتُ لَکَ فِیهِمَا اَلْأَمْثَالَ،»۱۹۷
«وَ ضَرَبْتُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
ضَرَبْتُ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«ضربت: فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «ضَرَبْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «ضَرَبْتُ» هستند»
«فِیهِمَا»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
هُمَا: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«هما: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «ضَرَبْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «ضَرَبْتُ» هستند»
«الْأَمْثَالَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «ضَرَبْتُ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أَنْبَأْتُکَ»؛
«و جمله «ضَرَبْتُ» بر جمله «أَنْبَأْتُکَ» عطف شده است»
«لِتَعْتَبِرَ بِهَا،»۱۹۸
«لِتَعْتَبِرَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَعْلِیلٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر و تعلیل مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
تَعْتَبِرَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ بِأَنْ مُضْمَرَهٍ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«تعتبر: فعل مضارع منصوب به «أن» مضمره و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «ضَرَبْتُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «ضَرَبْتُ» هستند»
«بِهَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَعْتَبِرَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَعْتَبِرَ» هستند»
«وَ تَحْذُوَ عَلَیْهَا.»۱۹۹
«وَ تَحْذُوَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
تَحْذُوَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ بِأَنْ مُضْمَرَهٍ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«تحذو: فعل مضارع منصوب به «أن» مضمره و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوباً تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«عَلَیْهَا»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَحْذُوَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَحْذُوَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تَحْذُوَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «تَعْتَبِرَ»؛
«و جمله «تَحْذُوَ» بر جمله «تَعْتَبِرَ» عطف شده است»
«إِنَّمَا مَثَلُ مَنْ خَبَرَ اَلدُّنْیَا»۲۰۰
«إِنَّمَا»:
إِنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: الْکَافَّهُ؛
«ما: کافه است»
«مَثَلُ»:
مُبْتَدَأٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مبتدا مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«مَنْ»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«خَبَرَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«الدُّنْیَا»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ جُمْلَهُ «خَبَرَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «خَبَرَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«کَمَثَلِ قَوْمٍ سَفْرٍ نَبَا بِهِمْ مَنْزِلٌ جَدِیبٌ،»۲۰۱
«کَمَثَلِ»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَشْبِیهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر و تشبیه مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
مَثَلِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مثل: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«قَوْمٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«سَفْرٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف هستند»
وَ جُمْلَهُ «إِنَّمَا…» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «إِنَّمَا…» استئنافیه است»
«نَبَا»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
«بِهِمْ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «نَبَا»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «نَبَا» هستند»
«مَنْزِلٌ»:
فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«فاعل مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «نَبَا» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ؛
«و جمله «نَبَا» در محل جر، نعت واقع شده است»
«جَدِیبٌ»:
نَعْتٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«نعت مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«فَأَمُّوا مَنْزِلاً خَصِیباً وَ جَنَاباً مَرِیعاً،»۲۰۲
«فَأَمُّوا»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ
[۱۲۹] وَ الْجُمْلَتَانِ (أَمُّوا، احْتَمَلُوا) مَعْطُوفَتَانِ عَلَى جُمْلَهِ (نَبَا).
؛
«فاء: عاطفه است
[۱۳۰] و دو جمله (أمّوا، احتملوا) بر جمله (نبا) عطف شدهاند.
»
أَمُّوا: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«أمّوا: فعل ماضی مبنی بر ضم است به دلیل اتصالش به واو»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
«مَنْزِلًا»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«خَصِیباً»:
نَعْتٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«وَ جَنَاباً»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
جَنَاباً: مَعْطُوفٌ عَلَى «مَنْزِلاً»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«جناباً: معطوف بر «مَنْزِلاً»: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«مَرِیعاً»:
نَعْتٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«فَاحْتَمَلُوا وَعْثَاءَ اَلطَّرِیقِ، وَ فِرَاقَ اَلصَّدِیقِ، وَ خُشُونَهَ اَلسَّفَرِ، وَ جُشُوبَهَ اَلمَطْعَمِ،»۲۰۳
«فَاحْتَمَلُوا»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
احْتَمَلُوا: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«احتملوا: فعل ماضی مبنی بر ضم است به دلیل اتصالش به واو»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
«وَعْثَاءَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الطَّرِیقِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«وَ فِرَاقَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
فِرَاقَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «وَعْثَاءَ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«فراق: معطوف بر «وَعْثَاءَ»: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الصَّدِیقِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«وَ خُشُونَهَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
خُشُونَهَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «وَعْثَاءَ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«خشونه: معطوف بر «وَعْثَاءَ»: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«السَّفَرِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«وَ جُشُوبَهَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
جُشُوبَهَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «وَعْثَاءَ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«جشوبه: معطوف بر «وَعْثَاءَ»: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْمَطْعَمِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«لِیَأْتُوا سَعَهَ دَارِهِمْ، وَ مَنْزِلَ قَرَارِهِمْ،»۲۰۴
«لِیَأْتُوا»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَعْلِیلٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر و تعلیل مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
یَأْتُوا: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ حَذْفُ النُّونِ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَهِ؛
«یأتوا: فعل مضارع منصوب و علامت نصب آن حذف نون است زیرا از افعال خمسه است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و مصدر مؤول در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «احْتَمَلُوا»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «احْتَمَلُوا» هستند»
«سَعَهَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«دَارِهِمْ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«وَ مَنْزِلَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
مَنْزِلَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «سَعَهَ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منزل: معطوف بر «سَعَهَ»: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«قَرَارِهِمْ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فَلَیْسَ یَجِدُونَ لِشَیْءٍ مِنْ ذَلِکَ أَلَماً،»۲۰۵
«فَلَیْسَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ
[۱۳۱] وَ الْجُمْلَتَانِ (یَجِدُونَ، یَرَوْنَ) مَعْطُوفَتَانِ عَلَى جُمْلَهِ (احْتَمَلُوا).
؛
«فاء: عاطفه است
[۱۳۲] و دو جمله (یجدون، یرون) بر جمله (احتملوا) عطف شدهاند.
»
لَیْسَ: حَرْفُ نَفْیٍ
[۱۳۳] (لَیْسَ) حَرْفُ نَفْیٍ مُهْمَلٌ، لَا یَعْمَلُ، أَیْ: لَا یَأْخُذُ اسْماً وَ لَا خَبَراً.
مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لیس: حرف نفی
[۱۳۴] (لیس) حرف نفی مهمل است، عمل نمیکند، یعنی: نه اسم میگیرد و نه خبر.
مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«یَجِدُونَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ ثُبُوتُ النُّونِ؛ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَهِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ثبوت نون است؛ زیرا از افعال خمسه است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«لِشَیْءٍ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
شَیْءٍ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«شیء: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَجِدُونَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَجِدُونَ» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ذَلِکَ»:
اسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِنَعْتٍ مَحْذُوفٍ لِـ «شَیْءٍ»؛
«و جار و مجرور متعلق به نعت محذوف برای «شَیْءٍ» هستند»
«أَلَمًا»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«وَ لاَ یَرَوْنَ نَفَقَهً فِیهِ مَغْرَماً.»۲۰۶
«وَ لَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَا: حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَرَوْنَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ ثُبُوتُ النُّونِ؛ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَهِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ثبوت نون است؛ زیرا از افعال خمسه است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ فَاعِلٌ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«نَفَقَهً»:
مَفْعُولٌ بِهِ أَوَّلُ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولبه اول منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«فِیهِ»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِـ «نَفَقَهً»؛
«و جار و مجرور متعلق به «نَفَقَهً» هستند»
«مَغْرَمًا»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«وَ لاَ شَیْءَ أَحَبُّ إِلَیْهِمْ مِمَّا قَرَّبَهُمْ مِنْ مَنْزِلِهِمْ، وَ أَدْنَاهُمْ مِنْ مَحَلَّتِهِمْ.»۲۰۷
«وَ لَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لَا: حَرْفُ نَفْیٍ لِلْجِنْسِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نفی جنس مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«شَیْءَ»:
اسْمُ «لَا» مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ؛
«اسم «لَا» مبنی بر فتح در محل نصب است»
«أَحَبُّ»:
خَبَرُ «لَا» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«خبر «لَا» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
«إِلَیْهِمْ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَحَبُّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَحَبُّ» هستند»
«مِمَّا»:
مِنْ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«من: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَحَبُّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَحَبُّ» هستند»
«قَرَّبَهُمْ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مَنْزِلِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «قَرَّبَهُمْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «قَرَّبَهُمْ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «قَرَّبَهُمْ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «قَرَّبَهُمْ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ أَدْنَاهُمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَدْنَاهُمْ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«أدناهم: فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مَحَلَّتِهِمْ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَدْنَاهُمْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَدْنَاهُمْ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أَدْنَاهُمْ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «قَرَّبَهُمْ»؛
«و جمله «أَدْنَاهُمْ» بر جمله «قَرَّبَهُمْ» عطف شده است»
«وَ مَثَلُ مَنِ اِغْتَرَّ بِهَا»۲۰۸
«وَ مَثَلُ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
مَثَلُ: مُبْتَدَأٌ مُؤَخَّرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مثل: مبتدای مؤخر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«مَنِ»:
اسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ، وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعاً لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با کسره حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«در محل جر به اضافه واقع شده است»
«اغْتَرَّ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«بِهَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اغْتَرَّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اغْتَرَّ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «اغْتَرَّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «اغْتَرَّ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«کَمَثَلِ قَوْمٍ کَانُوا بِمَنْزِلٍ خَصِیبٍ،»۲۰۹
«کَمَثَلِ»:
الْکَافُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَشْبِیهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«کاف: حرف جر و تشبیه مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
مَثَلِ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مثل: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«قَوْمٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف هستند»
وَ جُمْلَهُ «مَثَلُ مَنِ…» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «مَثَلُ مَنِ…» استئنافیه است»
«کَانُوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی ناقص مبنی بر ضم است به دلیل اتصالش به واو»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعٍ اسْمُ «کَانَ»؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، اسم «کَانَ» واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
«بِمَنْزِلٍ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مَنْزِلٍ: اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«منزل: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «کَانَ» مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف «کَانَ» هستند»
«خَصِیبٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «کَانُوا» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ نَعْتٌ؛
«و جمله «کَانُوا» در محل جر، نعت واقع شده است»
«فَنَبَا بِهِمْ إِلَى مَنْزِلٍ جَدِیبٍ،»۲۱۰
«فَنَبَا»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
نَبَا: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«نبا: فعل ماضی مبنی بر فتح مقدر بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازاً تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«بِهِمْ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «نَبَا»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «نَبَا» هستند»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مَنْزِلٍ»:
اسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «نَبَا»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «نَبَا» هستند»
«جَدِیبٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «نَبَا» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «اغْتَرَّ»؛
«و جمله «نَبَا» بر جمله «اغْتَرَّ» عطف شده است»
«فَلَیْسَ شَیْءٌ أَکْرَهَ إِلَیْهِمْ وَ لاَ أَفْظَعَ عِنْدَهُمْ مِنْ مُفَارَقَهِ مَا کَانُوا فِیهِ، إِلَى مَا یَهْجُمُونَ عَلَیْهِ، وَ یَصِیرُونَ إِلَیْهِ.»۲۱۱
«فَلَیْسَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
لَیْسَ: فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«لیس: فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
«شَیْءٌ»:
اِسْمُ «لَیْسَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم «لَیْسَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«أَکْرَهَ»:
خَبَرُ «لَیْسَ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«خبر «لَیْسَ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«إِلَیْهم»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَکْرَهَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَکْرَهَ» هستند»
«وَ لا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لاَ: حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَفْظَعَ»:
مَعْطُوفٌ عَلَى «أَکْرَهَ» خَبَرٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«معطوف بر «أَکْرَهَ» خبر منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«عِنْدَهم»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «عِنْدَهُمْ» مُتَعَلِّقٌ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و ظرف «عِنْدَهُمْ» متعلق به حال محذوف است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«مُفَارَقَهِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«ما»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَفْظَعَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَفْظَعَ» هستند»
«کَانُوا»:
فِعْلٌ مَاضٍ نَاقِصٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ لِاتِّصَالِهِ بِالْوَاوِ؛
«فعل ماضی ناقص مبنی بر ضم است به دلیل اتصالش به واو»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ اِسْمِ «کَانَ»؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، اسم «کَانَ» واقع شده است»
وَ الْأَلِفُ فَارِقَهٌ؛
«و الف فارقه است»
«فِیهِ»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «کَانَ» مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف «کَانَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «کَانُوا» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «کَانُوا» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ما»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْمَصْدَرِ «مُفَارَقَهِ»؛
«و جار و مجرور متعلق به مصدر «مُفَارَقَهِ» هستند»
«یَهْجُمُونَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ ثُبُوتُ النُّونِ؛ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَهِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ثبوت نون است؛ زیرا از افعال خمسه است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ فَاعِلٍ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«عَلَیْهِ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَهْجُمُونَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَهْجُمُونَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «یَهْجُمُونَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «یَهْجُمُونَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ یَصِیرُونَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
یَصِیرُونَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ ثُبُوتُ النُّونِ؛ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَفْعَالِ الْخَمْسَهِ؛
«یصیرون: فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ثبوت نون است؛ زیرا از افعال خمسه است»
وَ الْوَاوُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ فَاعِلٍ؛
«و واو: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«إِلَیْهِ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَصِیرُونَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَصِیرُونَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «یَصِیرُونَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «یَهْجُمُونَ»؛
«و جمله «یَصِیرُونَ» بر جمله «یَهْجُمُونَ» عطف شده است»
«یَا بُنَیَّ»۲۱۲
«یَا»:
حَرْفُ نِدَاءٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف ندا مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«بُنَیَّ»:
مُنَادًى مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى الْیَاءِ الْمَحْذُوفَهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«منادای منصوب و علامت نصب آن فتحه مقدره بر یاء محذوف است، و آن مضاف است»
وَ الْیَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعًا لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«و یاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«در محل جر به اضافه واقع شده است»
«اِجْعَلْ نَفْسَکَ مِیزَاناً فِیمَا بَیْنَکَ وَ بَیْنَ غَیْرِکَ،»۲۱۳
«اجْعَلْ»:
فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«نَفْسَکَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ أَوَّلٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه اول منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«مِیزَاناً»:
مَفْعُولٌ بِهِ ثَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولبه دوم منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «اجْعَلْ» جَوَابُ النِّدَاءِ؛
«و جمله «اجْعَلْ» جواب ندا است»
وَ جُمْلَهُ النِّدَاءِ اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله ندا استئنافیه است»
«فیما»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اجْعَلْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اجْعَلْ» هستند»
«بَیْنَکَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «بَیْنَکَ» مُتَعَلِّقٌ بِفِعْلِ «اِسْتَقَرَّ» الْمَحْذُوفِ؛
«و ظرف «بَیْنَکَ» متعلق به فعل محذوف «اِسْتَقَرَّ» است»
وَ جُمْلَهُ «اِسْتَقَرَّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «اِسْتَقَرَّ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ بَیْنَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
بَیْنَ: مَعْطُوفٌ عَلَى «بَیْنَکَ»: مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«بین: معطوف بر «بَیْنَکَ»: مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«غَیْرِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فَأَحْبِبْ لِغَیْرِکَ مَا تُحِبُّ لِنَفْسِکَ،»۲۱۴
«فَأَحْبِبْ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ
[۱۳۵] وَ اَلْجُمَلُ (أَحْبِبْ، اِکْرَهْ، لاَ تَظْلِمْ، أَحْسِنْ، اِسْتَقْبِحْ، اِرْضَ، وَ لاَ تَقُلْ) مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ (اِجْعَلْ).
؛
«فاء: عاطفه است
[۱۳۶] و جملههای (أَحْبِبْ، اِکْرَهْ، لاَ تَظْلِمْ، أَحْسِنْ، اِسْتَقْبِحْ، اِرْضَ، وَ لاَ تَقُلْ) بر جمله (اِجْعَلْ) عطف شدهاند.
»
أَحْبِبْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«أحبب: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«لِغَیْرِکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
غَیْرِکَ: اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«غیرک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَحْبِبْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَحْبِبْ» هستند»
«ما»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«تُحِبُّ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«لِنَفْسِکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
نَفْسِکَ: اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«نفسک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تُحِبُّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تُحِبُّ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تُحِبُّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۱۳۷] وَ اَلْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: مَا تُحِبُّهُ…
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «تُحِبُّ» صله موصول
[۱۳۸] و عائد محذوف است، تقدیرش: ما تحبه… (آنچه دوستش داری…).
است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ اِکْرَهْ لَهُ مَا تَکْرَهُ لَهَا،»۲۱۵
«وَ اکْرَهْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
اِکْرَهْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اکره: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«لَهُ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اِکْرَهْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اِکْرَهْ» هستند»
«ما»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«تَکْرَهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«لَهَا»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَکْرَهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَکْرَهُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تَکْرَهُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۱۳۹] وَ اَلْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: تَکْرَهُهُ.
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «تَکْرَهُ» صله موصول
[۱۴۰] و عائد محذوف است، تقدیرش: تکرهه (از آن متنفری).
است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ لاَ تَظْلِمْ کَمَا لاَ تُحِبُّ أَنْ تُظْلَمَ،»۲۱۶
«وَ لا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لاَ: حَرْفُ نَهْیٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نهی و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَظْلِمْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«کَمَا»:
الْکَافُ: اِسْمٌ بِمَعْنَى «مِثْلَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ
[۱۴۱] أَوْ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ.
؛
«کاف: اسم به معنای «مِثْلَ» است که در محل نصب، مفعول مطلق
[۱۴۲] یا حال محذوف است.
واقع شده است»
مَا: حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ما: حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«لا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تُحِبُّ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «کَمَا لَا تُحِبُّ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول از «کَمَا لَا تُحِبُّ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تُظْلَمَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجهول منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ نَائِبُ الْفَاعِلِ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و نائب فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ تُظْلَمَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ تُظْلَمَ» در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«وَ أَحْسِنْ کَمَا تُحِبُّ أَنْ یُحْسَنَ إِلَیْکَ،»۲۱۷
«وَ أَحْسِنْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَحْسِنْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«أحسن: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«کَمَا»:
الْکَافُ: اِسْمٌ بِمَعْنَى «مِثْلَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ
[۱۴۳] أَوْ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ.
؛
«کاف: اسم به معنای «مِثْلَ» است که در محل نصب، مفعول مطلق
[۱۴۴] یا حال محذوف است.
واقع شده است»
مَا: حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«ما: حرف مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تُحِبُّ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «کَمَا لَا تُحِبُّ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و مصدر مؤول از «کَمَا لَا تُحِبُّ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یُحْسَنَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجهول منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«إِلَیْکَ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ وَاقِعَانِ فِی مَحَلِّ رَفْعِ نَائِبِ فَاعِلٍ؛
«و جار و مجرور در محل رفع، نائب فاعل واقع شدهاند»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ یُحْسَنَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ یُحْسَنَ» در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«وَ اِسْتَقْبِحْ مِنْ نَفْسِکَ مَا تَسْتَقْبِحُهُ مِنْ غَیْرِکَ،»۲۱۸
«وَ اسْتَقْبِحْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
اِسْتَقْبِحْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«استقبح: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«نَفْسِکَ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«ما»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«تَسْتَقْبِحُهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«غَیْرِکَ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
وَ جُمْلَهُ «اِسْتَقْبِحْ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «اِسْتَقْبِحْ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ ارْضَ مِنَ النَّاسِ بِمَا تَرْضَاهُ لَهُمْ مِنْ نَفْسِکَ،»۲۱۹
«وَ ارْضَ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
اِرْضَ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى حَذْفِ حَرْفِ الْعِلَّهِ؛
«ارضَ: فعل امر مبنی بر حذف حرف عله است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«مِنَ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعًا لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ، لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
«النَّاسِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«بِمَا»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
مَا: اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«ما: اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «ارْضَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «ارْضَ» هستند»
«تَرْضَاهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدره بر آخر آن به دلیل تعذر است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«لَهم»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
هُمْ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«هم: ضمیر متصل مبنی بر سکون است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَرْضَاهُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَرْضَاهُ» هستند»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«نَفْسِکَ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ بَیَانُ «مَا»؛
«و جار و مجرور بیان «مَا» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تَرْضَاهُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «تَرْضَاهُ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ لاَ تَقُلْ مَا لاَ تَعْلَمُ وَ إِنْ قَلَّ مَا تَعْلَمُ،»۲۲۰
«وَ لا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لاَ: حَرْفُ نَهْیٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نهی و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَقُلْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«مَا»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«لا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَعْلَمُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «لَا تَعْلَمُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۱۴۵] وَ اَلْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: تَعْلَمُهُ.
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «لَا تَعْلَمُ» صله موصول
[۱۴۶] و عائد محذوف است، تقدیرش: تعلمه (آن را میدانی).
است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ إِنْ»:
الْوَاوُ: حَالِیَّهٌ؛
«واو: حالیه است»
إِنْ: حَرْفُ شَرْطٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إن: حرف شرط و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«قَلَّ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ عَلَى آخِرِهِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری در آخر آن است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَزْمِ فِعْلِ الشَّرْطِ
[۱۴۷] وَ جَوَابُ الشَّرْطِ مَحْذُوفٌ.
؛
«در محل جزم، فعل شرط
[۱۴۸] و جواب شرط محذوف است.
واقع شده است»
«ما»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ فَاعِلٍ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
«تَعْلَمُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ جُمْلَهُ «مَا تَعْلَمُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ
[۱۴۹] وَ اَلْعَائِدُ مَحْذُوفٌ، تَقْدِیرُهُ: تَعْلَمُهُ.
لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «مَا تَعْلَمُ» صله موصول
[۱۵۰] و عائد محذوف است، تقدیرش: تعلمه (آن را میدانی).
است و محلی از اعراب ندارد»
وَ جُمْلَهُ الشَّرْطِ حَالِیَّهٌ؛
«و جمله شرط حالیه است»
«وَ لاَ تَقُلْ مَا لاَ تُحِبُّ أَنْ یُقَالَ لَکَ.»۲۲۱
«وَ لا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لاَ: حَرْفُ نَهْیٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نهی و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَقُلْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«ما»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«لا»:
حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تُحِبُّ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«أَنْ»:
حَرْفُ نَصْبٍ مَصْدَرِیٌّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نصب مصدری مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یُقَالَ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ لِلْمَجْهُولِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مجهول منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ نَائِبُ الْفَاعِلِ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازًا تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و نائب فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یُقَالَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یُقَالَ» هستند»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ مِنْ «أَنْ یُقَالَ» وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«و مصدر مؤول از «أَنْ یُقَالَ» در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «لَا تُحِبُّ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «لَا تُحِبُّ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ اعْلَمْ أَنَّ الْإِعْجَابَ ضِدُّ الصَّوَابِ،»۲۲۲
«وَ اعْلَمْ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
اِعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«أَنَّ»:
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«الإِعْجَابَ»:
اِسْمُ «أَنَّ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«ضِدُّ»:
خَبَرُ «أَنَّ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«خبر «أَنَّ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الصَّوَابِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ جُمْلَهُ «أَنَّ الْإِعْجَابَ» سَدَّتْ مَسَدَّ مَفْعُولَی «اِعْلَمْ»؛
«و جمله «أَنَّ الْإِعْجَابَ» جای دو مفعول «اِعْلَمْ» را گرفته است»
وَ جُمْلَهُ «اِعْلَمْ» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «اِعْلَمْ» استئنافیه است»
«وَ آفَهُ الْأَلْبَابِ.»۲۲۳
«وَ آفَهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
آفَهُ: مَعْطُوفٌ عَلَى «ضِدُّ»: خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«آفه: معطوف بر «ضِدُّ»: خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«الأَلْبَابِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
«فَاسْعَ فِی کَدْحِکَ،»۲۲۴
«فَاسْعَ»:
الْفَاءُ: فَصِیحَهٌ؛
«فاء: فصیحه است»
اِسْعَ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى حَذْفِ حَرْفِ الْعِلَّهِ؛
«اسعَ: فعل امر مبنی بر حذف حرف عله است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«فی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«کَدْحِکَ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اِسْعَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اِسْعَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «اِسْعَ» جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله «اِسْعَ» جواب شرط محذوف است»
«وَ لاَ تَکُنْ خَازِناً لِغَیْرِکَ،»۲۲۵
«وَ لا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
لاَ: حَرْفُ نَهْیٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نهی و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَکُنْ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ مَجْزُومٌ وَ عَلَامَهُ جَزْمِهِ السُّکُونُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع ناقص مجزوم و علامت جزم آن سکون ظاهری است»
وَ اِسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«خَازِناً»:
خَبَرُ «تَکُنْ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر «تَکُنْ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«لِغَیْرِکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
غَیْرِکَ: اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«غیرک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِاسْمِ الْفَاعِلِ «خَازِنًا»، أَوْ بِنَائِبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ مَحْذُوفٍ، أَیْ: خَزْنًا لِغَیْرِکَ؛
«و جار و مجرور متعلق به اسم فاعل «خَازِنًا»، یا نائب مفعول مطلق محذوف هستند، یعنی: خزناً لغیرک»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «اِسْعَ»؛
«و جمله بر جمله «اِسْعَ» عطف شده است»
«وَ إِذَا أَنْتَ هُدِیتَ لِقَصْدِکَ فَکُنْ أَخْشَعَ مَا تَکُونُ لِرَبِّکَ.»۲۲۶
«وَ إِذَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
إِذَا: اِسْمُ شَرْطٍ
[۱۵۱] وَ فِعْلُ اَلشَّرْطِ مَحْذُوفٌ، یُفَسِّرُهُ اَلْفِعْلُ بَعْدَهُ (هُدِیتَ).
غَیْرُ جَازِمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ فِیهِ؛
«إذا: اسم شرط
[۱۵۲] و فعل شرط محذوف است و فعل بعد از آن (هدیت) آن را تفسیر میکند.
غیر جازم مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِجَوَابِ الشَّرْطِ؛
«و آن متعلق به جواب شرط است»
«أَنْتَ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ تَوْکِیدٍ
[۱۵۳] إِذَا دَخَلَتْ (إِذَا) عَلَى ضَمِیرِ اَلْمُتَکَلِّمِ أَوِ اَلْمُخَاطَبِ فَإِنَّ هَذَا اَلضَّمِیرَ یُعْرَبُ تَوْکِیدًا لِلْفَاعِلِ أَوْ نَائِبِهِ فِی اَلْفِعْلِ اَلْمَحْذُوفِ.
لِلضَّمِیرِ فِی الْفِعْلِ الْمَحْذُوفِ؛
«ضمیر منفصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، تأکید
[۱۵۴] هرگاه (إذا) بر ضمیر متکلم یا مخاطب وارد شود، این ضمیر به عنوان تأکید برای فاعل یا نائب فاعل در فعل محذوف، اعراب میشود.
برای ضمیر در فعل محذوف واقع شده است»
«هُدِیتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ لِلْمَجْهُولِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مجهول مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ نَائِبِ فَاعِلٍ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، نائب فاعل واقع شده است»
«لِقَصْدِکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
قَصْدِکَ: اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«قصدک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «هُدِیتَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «هُدِیتَ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «هُدِیتَ» تَفْسِیرِیَّهٌ؛
«و جمله «هُدِیتَ» تفسیریه است»
«فَکُنْ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ؛
«فاء: رابطه است»
کُنْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«کن: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ هُوَ جَوَابُ الشَّرْطِ؛
«و آن جواب شرط است»
وَ اِسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«أَخْشَعَ»:
خَبَرُ «کُنْ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«خبر «کُنْ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«ما»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ
[۱۵۵] أَوْ حَرْفٌ مَصْدَرِیٌّ.
مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم موصول
[۱۵۶] یا حرف مصدری است.
مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«تَکُونُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ مَرْفُوعٌ
[۱۵۷] وَ یُحْتَمَلُ أَنْ یَکُونَ اَلْفِعْلُ (تَکُونُ) تَامًّا، وَ اَلضَّمِیرُ فَاعِلُهُ، وَ اَلْجَارُّ وَ اَلْمَجْرُورُ (رَبِّکَ) مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ اَلتَّفْضِیلِ (أَخْشَعَ).
وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع ناقص مرفوع
[۱۵۸] و محتمل است که فعل (تَکُونُ) تامه باشد، و ضمیر، فاعل آن، و جار و مجرور (لِرَبِّکَ) متعلق به افعل تفضیل (نهج:أَخْشَعَ) باشند.
و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ اِسْمُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و اسم آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«لِرَبِّکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
رَبِّکَ: اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«ربک: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِأَفْعَلِ التَّفْضِیلِ «أَخْشَعَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به افعل تفضیل «أَخْشَعَ» هستند»
وَ خَبَرُ «تَکُونُ» مَحْذُوفٌ
[۱۵۹] أَیْ: مَا تَکُونُ خَاشِعًا…
؛
«و خبر «تَکُونُ» محذوف است
[۱۶۰] یعنی: آنگونه که خاشع هستی…
»
وَ جُمْلَهُ «تَکُونُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «تَکُونُ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«وَ اعْلَمْ أَنَّ أَمَامَکَ طَرِیقاً ذَا مَسَافَهٍ بَعِیدَهٍ،»۲۲۷
«وَ اعْلَمْ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
اِعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«أَنَّ»:
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«أَمَامَکَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ ظَرْفُ مَکَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه ظرف مکان منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ مُتَعَلِّقٌ بِخَبَرِ «أَنَّ» مُقَدَّمٍ مَحْذُوفٍ؛
«و ظرف متعلق به خبر مقدم محذوف «أَنَّ» است»
«طَرِیقاً»:
اِسْمُ «أَنَّ» مُؤَخَّرٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«اسم مؤخر «أَنَّ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«ذَا»:
نَعْتٌ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْأَلِفُ؛ لِأَنَّهُ مِنَ الْأَسْمَاءِ السِّتَّهِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«نعت منصوب و علامت نصب آن الف است؛ زیرا از اسماء سته است، و آن مضاف است»
«مَسَافَهٍ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«بَعِیدَهٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
وَ جُمْلَهُ «أَنَّ أَمَامَکَ طَرِیقاً» سَدَّتْ مَسَدَّ مَفْعُولَی «اِعْلَمْ»؛
«و جمله «أَنَّ أَمَامَکَ طَرِیقاً» جای دو مفعول «اِعْلَمْ» را گرفته است»
وَ جُمْلَهُ «اِعْلَمْ» اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«و جمله «اِعْلَمْ» استئنافیه است»
«وَ مَشَقَّهٍ شَدِیدَهٍ،»۲۲۸
«وَ مَشَقَّهٍ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
مَشَقَّهٍ: مَعْطُوفٌ عَلَى «مَسَافَهٍ»: مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مشقه: معطوف بر «مَسَافَهٍ»: مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«شَدِیدَهٍ»:
نَعْتٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«نعت مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و دومین کسره برای تنوین است»
«وَ أَنَّهُ لاَ غِنَى بِکَ فِیهِ عَنْ حُسْنِ اَلاِرْتِیَادِ، وَ قَدْرِ بَلاَغِکَ مِنَ اَلزَّادِ، مَعَ خِفَّهِ اَلظَّهْرِ،»۲۲۹
«وَ أَنَّهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَنَّهُ: أَنَّ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«أنّه: أنّ: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ اِسْمِ «أَنَّ»؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، اسم «أَنَّ» واقع شده است»
«لا»:
حَرْفُ نَفْیٍ لِلْجِنْسِ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف نفی جنس مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«غِنَى»:
اِسْمُ لَا مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الْمُقَدَّرِ فِی مَحَلِّ نَصْبٍ؛
«اسم لا مبنی بر فتح مقدر در محل نصب است»
«بِکَ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِخَبَرِ «لَا» مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به خبر محذوف «لَا» هستند»
«فِیهِ»:
فِی: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«فی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِـ «غِنًى»؛
«و جار و مجرور متعلق به «غِنًى» هستند»
«عَنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«حُسْنِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الارْتِیَادِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِـ «غِنًى»؛
«و جار و مجرور متعلق به «غِنًى» هستند»
وَ جُمْلَهُ «لَا غِنَى…» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ خَبَرِ «أَنَّهُ»؛
«و جمله «لَا غِنَى…» در محل رفع، خبر «أَنَّهُ» واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «أَنَّهُ لَا غِنَى» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «أَنَّ أَمَامَکَ…»؛
«و جمله «أَنَّهُ لَا غِنَى» بر جمله «أَنَّ أَمَامَکَ…» عطف شده است»
«وَ قَدْرِ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
قَدْرِ: مَعْطُوفٌ عَلَى «حُسْنِ»: اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«قدر: معطوف بر «حُسْنِ»: اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«بَلاغِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«مِنَ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْفَتْحِ مَنْعًا لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ، لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با فتحه حرکت داده شده و محلی از اعراب ندارد»
«الزَّادِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«مَعَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«خِفَّهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الظَّهْرِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الظَّرْفُ مُتَعَلِّقٌ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و ظرف متعلق به حال محذوف است»
«فَلاَ تَحْمِلَنَّ عَلَى ظَهْرِکَ فَوْقَ طَاقَتِکَ،»۲۳۰
«فَلا»:
الْفَاءُ: فَصِیحَهٌ؛
«فاء: فصیحه است»
لاَ: حَرْفُ نَهْیٍ وَ جَزْمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نهی و جزم مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَحْمِلَنَّ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لِاتِّصَالِهِ بِنُونِ التَّوْکِیدِ؛
«فعل مضارع مبنی بر فتح است به دلیل اتصالش به نون تأکید»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَزْمٍ؛
«در محل جزم واقع شده است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«عَلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«ظَهْرِکَ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَحْمِلَنَّ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَحْمِلَنَّ» هستند»
«فَوْقَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
«طَاقَتِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ «فَوْقَ» مُتَعَلِّقٌ بِنَائِبِ مَفْعُولٍ مُطْلَقٍ، أَیْ: حَمْلًا فَوْقَ طَاقَتِکَ؛
«و ظرف «فَوْقَ» متعلق به نائب مفعول مطلق است، یعنی: حملاً فوق طاقتک»
وَ جُمْلَهُ «لَا تَحْمِلَنَّ» جَوَابُ الشَّرْطِ الْمَحْذُوفِ؛
«و جمله «لَا تَحْمِلَنَّ» جواب شرط محذوف است»
«فَیَکُونَ ثِقْلُ ذَلِکَ وَبَالاً عَلَیْکَ،»۲۳۱
«فَیَکُونَ»:
الْفَاءُ: سَبَبِیَّهٌ؛
«فاء: سببیه است»
یَکُونَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ نَاقِصٌ مَنْصُوبٌ بِأَنْ مُضْمَرَهٍ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«یکون: فعل مضارع ناقص منصوب به «أن» مضمره و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
«ثِقْلُ»:
اِسْمُ «یَکُونَ» مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم «یَکُونَ» مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و آن مضاف است»
«ذَلِکَ»:
اِسْمُ إِشَارَهٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«اسم اشاره مبنی بر سکون است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ اللَّامُ لِلْبُعْدِ؛
«و لام برای بعید است»
وَ الْکَافُ لِلْخِطَابِ؛
«و کاف برای خطاب است»
«وَبَالاً»:
خَبَرُ «یَکُونَ» مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر «یَکُونَ» منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
«عَلَیْکَ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِـ «وَبَالاً»؛
«و جار و مجرور متعلق به «وَبَالاً» هستند»
«وَ إِذَا وَجَدْتَ مِنْ أَهْلِ الْفَاقَهِ مَنْ یَحْمِلُ لَکَ زَادَکَ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَهِ،»۲۳۲
«وَ إِذَا»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
إِذَا: اِسْمُ شَرْطٍ
[۱۶۱] وَ فِعْلُ اَلشَّرْطِ مَحْذُوفٌ، یُفَسِّرُهُ اَلْفِعْلُ بَعْدَهُ (هُدِیتَ).
غَیْرُ جَازِمٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ فِیهِ؛
«إذا: اسم شرط
[۱۶۲] و فعل شرط محذوف است و فعل بعد از آن (هدیت) آن را تفسیر میکند.
غیر جازم مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِجَوَابِ الشَّرْطِ «اِغْتَنِمْهُ»؛
«و آن متعلق به جواب شرط «اِغْتَنِمْهُ» است»
«وَجَدْتَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لِاتِّصَالِهِ بِضَمِیرِ الرَّفْعِ؛
«فعل ماضی مبنی بر سکون است به دلیل اتصالش به ضمیر رفع»
وَ هُوَ فِعْلُ الشَّرْطِ؛
«و آن فعل شرط است»
وَ التَّاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ فَاعِلٍ؛
«و تاء: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، فاعل واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «وَجَدْتَ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «وَجَدْتَ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«أَهْلِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْفَاقَهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«مَنْ»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«یَحْمِلُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازًا تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَحْمِلُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَحْمِلُ» هستند»
«زَادَکَ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«إِلَى»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَوْمِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«الْقِیَامَهِ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَحْمِلُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَحْمِلُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «یَحْمِلُ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «یَحْمِلُ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«فَیُوَافِیکَ بِهِ غَداً حَیْثُ تَحْتَاجُ إِلَیْهِ»۲۳۳
«فَیُوَافِیکَ»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
یُوَافِیکَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلثِّقَلِ؛
«یوافیک: فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه مقدره بر آخر آن به دلیل ثقل است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازًا تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«بِهِ»:
الْبَاءُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«باء: حرف جر مبنی بر کسر است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یُوَافِیکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یُوَافِیکَ» هستند»
«غَداً»:
مَفْعُولٌ فِیهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«مفعولفیه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و دومین فتحه برای تنوین است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «یُوَافِیکَ»؛
«و آن متعلق به فعل «یُوَافِیکَ» است»
وَ جُمْلَهُ «یُوَافِیکَ» مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «یَحْمِلُ»؛
«و جمله «یُوَافِیکَ» بر جمله «یَحْمِلُ» عطف شده است»
«حَیْثُ»:
ظَرْفُ زَمَانٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ فِیهِ؛
«ظرف زمان مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولفیه واقع شده است»
وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِالْفِعْلِ «یُوَافِیکَ»؛
«و آن متعلق به فعل «یُوَافِیکَ» است»
«تَحْتَاجُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«إِلَیْهِ»:
إِلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«إلی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «تَحْتَاجُ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «تَحْتَاجُ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «تَحْتَاجُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و جمله «تَحْتَاجُ» در محل جر به اضافه واقع شده است»
«فَاغْتَنِمْهُ وَ حَمِّلْهُ إِیَّاهُ،»۲۳۴
«فَاغْتَنِمْهُ»:
الْفَاءُ: رَابِطَهٌ؛
«فاء: رابطه است»
اِغْتَنِمْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اغتنمه: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ هُوَ جَوَابُ الشَّرْطِ؛
«و آن جواب شرط است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«وَ حَمِّلْهُ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ
[۱۶۳] وَ اَلْجُمَلُ (حَمِّلْهُ، أَکْثِرْ، اِغْتَنِمْ) مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ (اِغْتَنِمْهُ).
؛
«واو: عاطفه است
[۱۶۴] و جملههای (حمله، أکثر، اغتنم) بر جمله (اغتنم) عطف شدهاند.
»
حَمِّلْهُ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«حمله: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ أَوَّلٍ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه اول واقع شده است»
«إِیَّاهُ»:
ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ ثَانٍ؛
«ضمیر منفصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه دوم واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «اِغْتَنِمْهُ»؛
«و جمله بر جمله «اِغْتَنِمْهُ» عطف شده است»
«وَ أَکْثِرْ مِنْ تَزْوِیدِهِ وَ أَنْتَ قَادِرٌ عَلَیْهِ،»۲۳۵
«وَ أَکْثِرْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
أَکْثِرْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«أکثر: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«مِنْ»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَزْوِیدِهِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «أَکْثِرْ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «أَکْثِرْ» هستند»
«وَ أَنْتَ»:
الْوَاوُ: حَالِیَّهٌ؛
«واو: حالیه است»
أَنْتَ: ضَمِیرٌ مُنْفَصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ مُبْتَدَأٍ؛
«أنت: ضمیر منفصل مبنی بر فتح است که در محل رفع، مبتدا واقع شده است»
«قَادِرٌ»:
خَبَرٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ، وَ الثَّانِیَهُ لِلتَّنْوِینِ؛
«خبر مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است، و دومین ضمه برای تنوین است»
«عَلَیْهِ»:
عَلَى: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«علی: حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْکَسْرِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر کسر است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالصِّفَهِ الْمُشَبَّهَهِ «قَادِرٌ»؛
«و جار و مجرور متعلق به صفت مشبهه «قَادِرٌ» هستند»
وَ جُمْلَهُ «أَنْتَ قَادِرٌ» حَالِیَّهٌ؛
«و جمله «أَنْتَ قَادِرٌ» حالیه است»
«فَلَعَلَّکَ تَطْلُبُهُ فَلاَ تَجِدُهُ.»۲۳۶
«فَلَعَلَّکَ»:
الْفَاءُ: تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«فاء: تعلیلیه است»
لَعَلَّکَ: حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لعلّک: حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ اِسْمِ «لَعَلَّ»؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، اسم «لَعَلَّ» واقع شده است»
«تَطْلُبُهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «تَطْلُبُهُ» وَاقِعَهٌ فِی مَحَلِّ رَفْعِ خَبَرِ «لَعَلَّ»؛
«و جمله «تَطْلُبُهُ» در محل رفع، خبر «لَعَلَّ» واقع شده است»
«فَلا»:
الْفَاءُ: عَاطِفَهٌ؛
«فاء: عاطفه است»
لاَ: حَرْفُ نَفْیٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لا: حرف نفی مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«تَجِدُهُ»:
فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَرْفُوعٌ وَ عَلَامَهُ رَفْعِهِ الضَّمَّهُ الظَّاهِرَهُ؛
«فعل مضارع مرفوع و علامت رفع آن ضمه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ الْجُمْلَهُ مَعْطُوفَهٌ عَلَى جُمْلَهِ «تَطْلُبُهُ»؛
«و جمله بر جمله «تَطْلُبُهُ» عطف شده است»
وَ جُمْلَهُ «لَعَلَّکَ…» تَعْلِیلِیَّهٌ؛
«و جمله «لَعَلَّکَ…» تعلیلیه است»
«وَ اِغْتَنِمْ مَنِ اِسْتَقْرَضَکَ فِی حَالِ غِنَاکَ،»۲۳۷
«وَ اغْتَنِمْ»:
الْوَاوُ: عَاطِفَهٌ؛
«واو: عاطفه است»
اِغْتَنِمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اغتنم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«مَنِ»:
اِسْمٌ مَوْصُولٌ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ وَ حُرِّکَ بِالْکَسْرِ مَنْعًا لِالْتِقَاءِ سَاکِنَیْنِ؛
«اسم موصول مبنی بر سکون است و برای جلوگیری از التقاء ساکنین با کسره حرکت داده شده است»
وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٍ بِهِ؛
«در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
«اسْتَقْرَضَکَ»:
فِعْلٌ مَاضٍ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ؛
«فعل ماضی مبنی بر فتح ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازًا تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ نَصْبِ مَفْعُولٌ بِهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل نصب، مفعولبه واقع شده است»
وَ جُمْلَهُ «اِسْتَقْرَضَکَ» صِلَهُ الْمَوْصُولِ لَا مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«و جمله «اِسْتَقْرَضَکَ» صله موصول است و محلی از اعراب ندارد»
«فی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«حَالِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«غِنَاکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الْمُقَدَّرَهُ عَلَى آخِرِهِ لِلتَّعَذُّرِ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره مقدره بر آخر آن به دلیل تعذر است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِحَالٍ مَحْذُوفٍ؛
«و جار و مجرور متعلق به حال محذوف هستند»
«لِیَجْعَلَ قَضَاءَهُ لَکَ فِی یَوْمِ عُسْرَتِکَ.»۲۳۸
«لِیَجْعَلَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ وَ تَعْلِیلٍ وَ نَصْبٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر و تعلیل و نصب مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
یَجْعَلَ: فِعْلٌ مُضَارِعٌ مَنْصُوبٌ بِأَنْ مُضْمَرَهٍ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ؛
«یجعل: فعل مضارع منصوب به «أن» مضمره و علامت نصب آن فتحه ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ جَوَازًا تَقْدِیرُهُ: هُوَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر جوازاً است که تقدیر آن «هو» (او) میباشد»
وَ الْمَصْدَرُ الْمُؤَوَّلُ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ «اللَّامِ»؛
«و مصدر مؤول در محل جر به حرف جر «اللَّامِ» واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «اِسْتَقْرَضَکَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «اِسْتَقْرَضَکَ» هستند»
«قَضَاءَهُ»:
مَفْعُولٌ بِهِ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولبه منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْهَاءُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الضَّمِّ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و هاء: ضمیر متصل مبنی بر ضم است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
«لَکَ»:
اللَّامُ: حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«لام: حرف جر مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِحَرْفِ الْجَرِّ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به حرف جر واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَجْعَلَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَجْعَلَ» هستند»
«فی»:
حَرْفُ جَرٍّ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف جر مبنی بر سکون است و محلی از اعراب ندارد»
«یَوْمِ»:
اِسْمٌ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«اسم مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
«عُسْرَتِکَ»:
مُضَافٌ إِلَیْهِ مَجْرُورٌ وَ عَلَامَهُ جَرِّهِ الْکَسْرَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مضافالیه مجرور و علامت جر آن کسره ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقَانِ بِالْفِعْلِ «یَجْعَلَ»؛
«و جار و مجرور متعلق به فعل «یَجْعَلَ» هستند»
«وَ اعْلَمْ أَنَّ أَمَامَکَ عَقَبَهً کَئُوداً،»۲۳۹
«وَ اعْلَمْ»:
الْوَاوُ: اسْتِئْنَافِیَّهٌ؛
«واو: استئنافیه است»
اِعْلَمْ: فِعْلُ أَمْرٍ مَبْنِیٌّ عَلَى السُّکُونِ الظَّاهِرِ؛
«اعلم: فعل امر مبنی بر سکون ظاهری است»
وَ فَاعِلُهُ ضَمِیرٌ مُسْتَتِرٌ فِیهِ وُجُوبًا تَقْدِیرُهُ: أَنْتَ؛
«و فاعل آن ضمیر مستتر وجوبی است که تقدیر آن «أنت» (تو) میباشد»
«أَنَّ»:
حَرْفٌ مُشَبَّهٌ بِالْفِعْلِ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ لَا مَحَلَّ لَهُ مِنَ الْإِعْرَابِ؛
«حرف مشبه بالفعل مبنی بر فتح است و محلی از اعراب ندارد»
«أَمَامَکَ»:
مَفْعُولٌ فِیهِ ظَرْفُ مَکَانٍ مَنْصُوبٌ وَ عَلَامَهُ نَصْبِهِ الْفَتْحَهُ الظَّاهِرَهُ، وَ هُوَ مُضَافٌ؛
«مفعولفیه ظرف مکان منصوب و علامت نصب آن فتحه ظاهری است، و آن مضاف است»
وَ الْکَافُ: ضَمِیرٌ مُتَّصِلٌ مَبْنِیٌّ عَلَى الْفَتْحِ وَاقِعٌ فِی مَحَلِّ جَرٍّ بِالْإِضَافَهِ؛
«و کاف: ضمیر متصل مبنی بر فتح است که در محل جر به اضافه واقع شده است»
وَ الظَّرْفُ مُتَعَلِّقٌ بِخَبَرِ «أَنَّ» مُقَدَّمٍ مَحْذُوفٍ؛
«و ظرف متعلق به خبر مقدم محذوف «أَنَّ» است»
- همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
- ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
- در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.
