پاورپوینت کامل هُدْی (مفردات‌قرآن)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل هُدْی (مفردات‌قرآن) دارای ۱۲۰ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل هُدْی (مفردات‌قرآن)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل هُدْی (مفردات‌قرآن) :

منبع: هُدْی (قاموس قرآن (جلد ۷))

مقالات مرتبط: یَهِدِّی (لغات‌قرآن)، هَدْی (مفردات‌نهج‌البلاغه)، هدایت.

دیگر کاربردها: هدی (ابهام‌زدایی).

هُدی‌ (به ضم‌ هاء و فتح دال) و هَدی‌ (به فتح‌هاء و دال) و هِدایَت (به کسر‌ هاء و یاء) از واژگان قرآن کریم به معنای ارشاد و راهنمایی از روی لطف و خیرخواهی است.
مشتقات هُدی‌ که در آیات قرآن آمده عبارتند از:

لا یَهْدِی‌ (به فتح یاء و سکون هاء) به معنای نمی‌کند؛

اَهْدِکَ (به فتح الف، سکون هاء و کسر دال) به معنای هدایت کنم؛

اَهْدِکُمْ‌ (به فتح الف و سکون هاء) به معنای راهنمایی کنم؛

یَهْدِی‌ (به فتح یاء و سکون هاء) به معنای هدایت می‌کند؛

لَتَهْدِی‌ (به فتح تاء و سکون هاء) به معنای هدایت می‌کنی؛

لَنَهْدِیَنَّهُمْ‌ (به فتح نون و سکون هاء) به معنای هدایت‌شان خواهیم کرد؛

اهْدِنَا (به کسر الف، سکون هاء و کسر دال) به معنای هدایت کن؛

هَدَیْناهُ‌ (به فتح هاء و دال) به معنای هدایت کردیم؛

الْهُدی‌ (به ضم هاء) به معنای هدایت ترجیح دادند؛

فَهَدی‌ (به فتح فاء و هاء) به معنای هدایت نمود؛

اهتَدی (به کسر الف، سکون هاء و فتح تاء) به معنای هدایت یابد؛

اهتَدَوا (به فتح تاء و دال) به معنای هدایت یافته‌اند؛

یَهتَدی (به فتح یاء و تاء) به معنای هدایت شده؛

یَهْتَدِی‌ (به فتح یاء و سکون هاء) به معنای هدایت می‌شود؛

اِهْتِدَاء (به کسر همزه و سکون‌ هاء) به معنای هدایت یافتن و قبول هدایت؛

هَدِیَّه (به فتح‌ هاء و کسر دال) به معنای لطف و مرحمت از بعضی به بعضی‌؛

فَاهْدُوهُمْ‌ (به فتح فاء و سکون‌ هاء) به معنای هدایت‌شان نمایید، است.

فهرست مندرجات

۱ – معنای هُدی‌
۲ – کاربردها
۲.۱ – فَهَدی‌ (آیه ۳ سوره اعلی)
۲.۲ – فَاهْدُوهُمْ‌ (آیه ۲۳ سوره صافات)
۲.۳ – الْهُدی‌ (آیه ۱۷ سوره فصلت)
۲.۴ – هَدی‌ (آیه ۳۰ سوره اعراف)
۲.۵ – یَهْدِی‌ (آیه ۲۱۳ سوره بقره)
۲.۶ – اهْتَدی‌ (آیه ۱۰۸ سوره یونس)
۲.۷ – اهتَدَوا (آیه ۱۷ سوره محمد)
۲.۸ – اهْتَدی‌ (آیه ۱۳۵ سوره طه)
۲.۹ – اهتَدَوا (آیه ۷۶ سوره مریم)
۲.۱۰ – اهْتَدی‌ (آیه ۹۲ سوره نمل)
۲.۱۱ – اهْتَدی‌ (آیه ۱۰۸ سوره یونس)
۲.۱۲ – اهتَدَوا (آیه ۱۳۷ سوره بقره)
۲.۱۳ – اهْتَدی‌ (آیه ۳۰ سوره نجم)
۲.۱۴ – اهتَدَوا (آیه ۲۰ سوره آل عمران)
۲.۱۵ – اهْتَدی‌ (آیه ۸۲ سوره طه)
۳ – تفسیر آیات هدایت
۳.۱ – هدایت عامه و تکوینی‌
۳.۱.۱ – هَدی‌ (آیه ۵۰ سوره طه)
۳.۱.۲ – فَهَدی‌ (آیه ۳ سوره اعلی)
۳.۲ – هدایت تشریعی و خاصه‌
۳.۲.۱ – الْهُدی‌ (آیه ۱۷ سوره فصلت)
۳.۲.۲ – هَدی‌ (آیه ۳۰ سوره اعراف)
۳.۲.۳ – یَهْدِی‌ (آیه ۲۱۳ سوره بقره)
۳.۲.۴ – هَدَیْناهُ‌ (آیه ۱۰ سوره بلد)
۳.۲.۵ – هَدَیْناهُ‌ (آیه ۳ سوره انسان)
۳.۳ – تعدیه هدایت‌
۳.۳.۱ – اهْدِنَا (آیه ۶ سوره فاتحه)
۳.۳.۲ – یَهْدِی‌ (آیه ۹ سوره اسراء)
۳.۳.۳ – لَتَهْدِی‌ (آیه ۵۲ سوره شوری)
۳.۳.۴ – لَنَهْدِیَنَّهُمْ‌ (آیه ۶۹ سوره عنکبوت)
۳.۳.۵ – یَهْدِی‌ (آیه ۹ سوره اسراء)
۳.۳.۶ – یَهْدِی‌ (آیه ۵۲ سوره شوری)
۳.۳.۷ – یَهْدِی‌ (آیه ۵۶ سوره قصص)
۳.۳.۸ – اَهْدِکُمْ‌ (آیه ۳۸ سوره غافر)
۳.۳.۹ – اَهْدِکَ (آیه ۴۳ سوره مریم)
۳.۴ – اشکال و جواب
۳.۵ – عدم هدایت
۳.۵.۱ – لا یَهْدِی‌ (آیه ۲۵۸ سوره بقره)
۳.۵.۲ – لا یَهْدِی‌ (آیه ۲۶۴ سوره بقره)
۳.۵.۳ – لا یَهْدِی‌ (آیه ۱۰۸ سوره مائده)
۳.۵.۴ – لا یَهْدِی‌ (آیه ۵۲ سوره یوسف)
۴ – تفسیر آیات عدم هدایت
۴.۱ – الْهَدْی‌ (آیه ۱۹۶ سوره بقره)
۴.۲ – بِهَدِیَّهٍ (آیه ۲۷ سوره نمل)
۵ – پانویس
۶ – منبع

۱ – معنای هُدی‌

هُدی‌ و هَدی‌ و هِدایَت

[۱] قرشی بنابی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج۷، ص۱۴۵.

[۲] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۸۳۵.

[۳] طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ت الحسینی، ج۱، ص۴۷۲.

به معنای ارشاد و راهنمایی از روی لطف و خیرخواهی است.
در صحاح و قاموس در معنای هدی (به ضمّ اوّل) گفته: «الْهُدَی‌: الرّشاد و الدّلاله» یعنی هدی به معنی هدایت یافتن و هدایت کردن است ولی دیگران فقط دلالت گفته‌اند.

[۴] جوهری، ابونصر، الصحاح تاج اللغه وصحاح العربیه، ج۶، ص۲۵۳۳.

[۵] فیروز آبادی، مجدالدین، قاموس المحیط، ج۴، ص۴۰۳.

در مجمع گفته: هدایت در لغت به معنی ارشاد و دلالت بر شی‌ء است.

[۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۶۵.

به قول راغب آن دلالت و راهنمایی از روی لطف است.

[۷] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۸۳۵.

اهْتِدَاء به معنای هدایت یافتن و قبول هدایت است‌.
هَدِیَّه چنان‌که از مفردات بدست می‌آید از آن هدیّه گویند که لطف و مرحمتی است از بعضی به بعضی‌.

[۸] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۸۴۰.

هَدْی‌ (بر وزن فلس) به معنای قربانی مخصوص بیت‌اللّه الحرام و قربانی حج است و غیر آن اضحیه نامیده می‌شود. به نظر می‌آید علّت این تسمیه آن است که قربانی احترام و اکرامی است نسبت به کعبه که در هدی و هدایت معنای اکرام و لطف هست و یا به جهت آنست که به کعبه و حرم سوق داده می‌شود مثل «هَدَی‌ العروس الی بعلها» که به معنای بردن و سوق دادن عروس به شوهرش است.

[۹] شرتونی، سعید، اقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد، ج۵، ص۶۰۳.

۲ – کاربردها

به مواردی از هُدی‌ که در قرآن به‌ کار رفته است، اشاره می‌شود:

۲.۱ – فَهَدی‌ (آیه ۳ سوره اعلی)

(الَّذِی خَلَقَ فَسَوَّی- وَ الَّذِی قَدَّرَ فَهَدی‌)

[۱۰] اعلی/سوره۸۷، آیه۲- ۳.

(همان خداوندی که آفرید و موزون ساخت. و همان کس که‌اندازه‌گیری کرد و هدایت نمود.)

[۱۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۹۱.

[۱۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۲۰، ص۴۴۱.

[۱۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۲۶۵.

[۱۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۷، ص۲۲.

[۱۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱۰، ص۷۲۰.

۲.۲ – فَاهْدُوهُمْ‌ (آیه ۲۳ سوره صافات)

(فَاهْدُوهُمْ‌ اِلی‌ صِراطِ الْجَحِیمِ‌)

[۱۶] صافات/سوره۳۷، آیه۲۳.

(و به سوی راه دوزخ هدایت‌شان نمایید.)

[۱۷] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۴۴۶.

[۱۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۱۹۶.

[۱۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۱۳۰.

[۲۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۰، ص۴۶۶.

[۲۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۸، ص۶۸۸.

راغب درباره‌

(فَاهْدُوهُمْ‌ اِلی‌ صِراطِ الْجَحِیمِ‌)

[۲۲] صافات/سوره۳۷، آیه۲۳.

و غیر آن گوید: بر سبیل تحکّم است.

[۲۳] راغب اصفهانی، حسین، المفردات، ط دارالقلم، ص۸۳۵.

۲.۳ – الْهُدی‌ (آیه ۱۷ سوره فصلت)

(وَ اَمَّا ثَمُودُ فَهَدَیْناهُمْ‌ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمی‌ عَلَی‌ الْهُدی‌)

[۲۴] فصلت/سوره۴۱، آیه۱۷.

(امّا ثمود را هدایت کردیم، ولی آنها نابینایی و گمراهی را بر هدایت ترجیح دادند.)

[۲۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۴۷۸.

[۲۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۵۷۲.

[۲۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۳۷۷.

[۲۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۲، ص۳۴.

[۲۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۱۲.

۲.۴ – هَدی‌ (آیه ۳۰ سوره اعراف)

(فَرِیقاً هَدی‌ وَ فَرِیقاً حَقَّ عَلَیْهِمُ الضَّلالَهُ)

[۳۰] اعراف/سوره۷، آیه۳۰.

(جمعی را هدایت کرده؛ و جمعی که شایستگی نداشته‌اند، گمراهی بر آنها مسلّم شده است.)

[۳۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۵۳.

[۳۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۸، ص۹۲.

[۳۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۸، ص۷۴.

[۳۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۹، ص۸۴.

[۳۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۴، ص۶۳۵.

۲.۵ – یَهْدِی‌ (آیه ۲۱۳ سوره بقره)

(وَ اللَّهُ‌ یَهْدِی‌ مَنْ یَشاءُ اِلی‌ صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ‌)

[۳۶] بقره/سوره۲، آیه۲۱۳.

(و خدا، هر کس را بخواهد، به راه راست هدایت می‌کند.)

[۳۷] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۳.

[۳۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۲، ص۱۹۴.

[۳۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲، ص۱۲۹.

[۴۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲، ص۲۸۳.

[۴۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۵۴۴.

۲.۶ – اهْتَدی‌ (آیه ۱۰۸ سوره یونس)

(فَمَنِ‌ اهْتَدی‌ فَاِنَّما یَهْتَدِی‌ لِنَفْسِهِ‌)

[۴۲] یونس/سوره۱۰، آیه۱۰۸.

(هر کس در پرتو آن هدایت یابد، به نفع خود هدایت می‌شود.)

[۴۳] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۱۰۸.

[۴۴] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۰، ص۱۹۷.

[۴۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۰، ص۱۳۳.

[۴۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۱، ص۳۷۷.

[۴۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۲۱۱.

۲.۷ – اهتَدَوا (آیه ۱۷ سوره محمد)

(وَ الَّذینَ اهتَدَوا زادَهُم هُدًی وَ آتاهُم تَقواهُم)

[۴۸] محمد/سوره۴۷، آیه۱۷.

(کسانی که هدایت یافته‌اند، خداوند بر هدایتشان می‌افزاید و روح تقوا به آنان می‌بخشد.)

[۴۹] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۰۸.

[۵۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۸، ص۳۵۶.

[۵۱] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۸، ص۲۳۶.

[۵۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۳، ص۶۵.

[۵۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۱۵۴.

۲.۸ – اهْتَدی‌ (آیه ۱۳۵ سوره طه)

(فَسَتَعلَمونَ مَن اَصحابُ الصِّراطِ السَّوِیِّ وَ مَنِ اهتَدی)

[۵۴] طه/سوره۲۰، آیه۱۳۵.

(به زودی خواهید دانست چه کسی از اصحاب صراط مستقیم و چه کسی هدایت یافته است»!)

[۵۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۲۱.

[۵۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۳۳۶.

[۵۷] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۲۴۰.

[۵۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۶، ص۹۳.

[۵۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۶۰.

۲.۹ – اهتَدَوا (آیه ۷۶ سوره مریم)

(وَ یَزیدُ اللَّهُ الَّذینَ اهتَدَوا هُدًی)

[۶۰] مریم/سوره۱۹، آیه۷۶.

(و خداوند بر هدایتشان می‌افزاید.)

[۶۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۱۰.

[۶۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۱۳۹.

[۶۳] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۱۰۲.

[۶۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۵، ص۲۰۱.

[۶۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۶، ص۸۱۶.

۲.۱۰ – اهْتَدی‌ (آیه ۹۲ سوره نمل)

(فَمَنِ اهتَدی فَاِنَّما یَهتَدی لِنَفسِهِ)

[۶۶] نمل/سوره۲۷، آیه۹۲.

(هرکس هدایت شود به سود خود هدایت شده است.)

[۶۷] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۸۵.

[۶۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۵، ص۵۷۹.

[۶۹] طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۵، ص۴۰۴.

[۷۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۸، ص۱۵۲.

[۷۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۳۷۱.

۲.۶ – اهْتَدی‌ (آیه ۱۰۸ سوره یونس)

(فَمَنِ اهتَدی فَاِنَّما یَهتَدی لِنَفسِهِ)

[۷۲] یونس/سوره۱۰، آیه۱۰۸.

(هرکس هدایت شود به سود خود هدایت شده است.)

[۷۳] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۲۱.

[۷۴] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۰، ص۱۹۷.

[۷۵] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۰، ص۱۳۳.

[۷۶] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۱، ص۳۷۷.

[۷۷] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۵، ص۲۱۱.

۲.۱۲ – اهتَدَوا (آیه ۱۳۷ سوره بقره)

(فَاِن آمَنوا بِمِثلِ ما آمَنتُم بِهِ فَقَدِ اهتَدَوا)

[۷۸] بقره/سوره۲، آیه۱۳۷.

(اگر آن‌ها به مانند آن‌چه شما به آن ایمان آورده‌اید ایمان بیاورند، هدایت یافته‌اند.)

[۷۹] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۱.

[۸۰] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ص۴۷۱.

[۸۱] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ص۳۱۲.

[۸۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲، ص۷۸.

[۸۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ص۴۰۶.

۲.۱۳ – اهْتَدی‌ (آیه ۳۰ سوره نجم)

(وَ هُوَ اَعلَمُ بِمَنِ اهتَدی)

[۸۴] نجم/سوره۵۳، آیه۳۰.

(و همچنین هدایت یافتگان را از همه بهتر می‌شناسد.)

[۸۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۲۷.

[۸۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۹، ص۶۵.

[۸۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۹، ص۴۱.

[۸۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۳، ص۴۰۰.

[۸۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۹، ص۲۶۹.

۲.۱۴ – اهتَدَوا (آیه ۲۰ سوره آل عمران)

(فَاِن اَسلَموا فَقَدِ اهتَدَوا)

[۹۰] آل عمران/سوره۳، آیه۲۰.

(اگر در برابر فرمان و منطق حق، تسلیم شوند، هدایت می‌یابند.)

[۹۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۲.

[۹۲] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۴، ص۵.

[۹۳] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۲، ص۷۱۹.

۲.۱۵ – اهْتَدی‌ (آیه ۸۲ سوره طه)

(وَ اِنّی لَغَفّارٌ لِمَن تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحًا ثُمَّ اهتَدی)

[۹۴] طه/سوره۲۰، آیه۸۲.

(و من هر که را توبه کند و ایمان آورد و عمل صالح انجام دهد، سپس هدایت شود، می‌آمرزم.)

[۹۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۱۷.

[۹۶] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۲۶۱.

[۹۷] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۱۸۷.

[۹۸] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۶، ص۵۵.

[۹۹] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۳۹.

۳ – تفسیر آیات هدایت

در اینجا چند مطلب تفسیری بررسی می‌شود:

۳.۱ – هدایت عامه و تکوینی‌

هدایت تکوینی و عمومی آن است که خداوند بوسیله عقل، فهم، فکر، وجدان و غرائز که در وجود انسان و حیوانات نهاده آن‌ها را به راه‌های زندگی و تدبیر و اداره امور خویش هدایت و رهبری فرموده است یک مورچه و موریانه مثلا به نظام زندگی خود و راه‌های آن همان‌طور آشناست که انسان متمدن آشناست و بلکه در بعضی از چیزها از انسان آشناتر است.
ولی انسان گذشته از راه‌های زندگی به راه‌های خوب و بد، عدل و ظلم، کمک و آزار و غیره نیز تکوینا هدایت شده است گر چه این چیزها به احتمال نزدیک به یقین در جنبندگان دیگر نیز هست ولی ما پی نبرده‌ایم.

۳.۱.۱ – هَدی‌ (آیه ۵۰ سوره طه)

(قالَ رَبُّنَا الَّذِی اَعْطی‌ کُلَّ شَیْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَ‌ هَدی‌)

[۱۰۰] طه/سوره۲۰، آیه۵۰.

(گفت: «پروردگار ما همان کسی است که به هر موجودی، آنچه را لازمه آفرینش او بوده داده؛ سپس هدایت کرده است.» )

[۱۰۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۳۱۴.

[۱۰۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۲۳۱.

[۱۰۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۱۶۶.

[۱۰۴] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۱۶، ص۳۵.

[۱۰۵] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۷، ص۲۲.

این آیه جواب موسی (علیه‌السّلام) است به فرعون ظاهرا مفعول‌ «هَدی‌» همان‌

(«کُلَّ شَیْ‌ءٍ»)

و تقدیر آن

(«ثمّ هدی کلّ شی‌ء»)

است اگر خلق در آیه بمعنی تقدیر و‌ اندازه‌گیری باشد منظور آنست که: خدا هر چیز را‌ اندازه گرفت و هر چیز را باندازه خویش و طریق زندگی و بقایش هدایت نمود در این‌صورت آیه مثل‌:

۳.۱.۲ – فَهَدی‌ (آیه ۳ سوره اعلی)

(وَ الَّذِی قَدَّرَ فَهَدی‌)

[۱۰۶] اعلی/سوره۸۷، آیه۳.

(و همان کس که‌اندازه‌گیری کرد و هدایت نمود.)

[۱۰۷] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۹۱.

[۱۰۸] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۲۰، ص۴۴۱.

[۱۰۹] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۲۰، ص۲۶۵.

[۱۱۰] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ترجمه محمد بیستونی، ج۲۷، ص۲۲.

[۱۱۱] طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، ج۱۰، ص۷۲۰.

خواهد بود، و اگر اعطاء خلق بمعنی آفریدن باشد معنا این می‌شود که خدا هر چیز را آفرید و به راههای زندگی و سعادت و شقاوت و کمال وجود رهبری فرمود. لفظ

(«کُلَّ شَیْ‌ءٍ»)

شامل همه موجودات حتی جمادات نیز می‌باشد در این صورت باید گفت: همه آن‌ها شعور دارند و به راه‌های کمال خویش هدایت شده‌اند و این عجیب نیست زیرا همه موجودات خدا را به زبانی تسبیح می‌کنند که ما بآن واقف نیستیم‌.

(وَ اِنْ مِنْ شَیْ‌ءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لکِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِیحَهُمْ‌)

[۱۱۲] اسراء/سوره۱۷، آیه۴۴.

(و هیچ موجودی نیست، جز آن‌که، تسبیح و حمد او می‌گوید؛ ولی شما تسبیح آن‌ها را نمی‌فهمید؛ او دارای حلم و آمرزنده است.)

[۱۱۳] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۸۶.

چیزی که خدایش را تسبیح می‌کند قهرا هدایت هم شده است.
آیه‌

(الَّذِی خَلَقَ فَسَوَّی- وَ الَّذِی قَدَّرَ فَهَدی‌)

[۱۱۴] اعلی/سوره۸۷، آیه۲- ۳.

(همان خداوندی که آفرید و موزون ساخت. و همان کس که‌اندازه‌گیری کرد و هدایت نمود.)

[۱۱۵] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵۹۱.

این آیه که گذشت نظیر این آیه است.
ظاهرا مراد از

(«عهد اللّه»)

در بعضی آیات قرآن همان هدایت تکوینی است که فرمود:

(الَّذِینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِیثاقِهِ‌)

[۱۱۶] بقره/سوره۲، آیه۲۷.

[۱۱۷] رعد/سوره۱۳، آیه۲۵.

(همان کسانی که پیمان خدا را، پس از محکم ساختن آن، می‌شکنند.)

[۱۱۸] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۵.

[۱۱۹] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۲۵۲.

و در محلّ خود گفته شده: عهد هدایت تکوینی و میثاق که محکم کردن عهد است، هدایت تشریعی است که عهد تکوینی بوسیله عهد تشریعی محکم شده است.

۳.۲ – هدایت تشریعی و خاصه‌

هدایت تشریعی و خاصه‌ همان است که به وسیله انبیاء (علیهم‌السّلام) نسبت به بشر انجام گرفته است‌:

۳.۲.۱ – الْهُدی‌ (آیه ۱۷ سوره فصلت)

(وَ اَمَّا ثَمُودُ فَهَدَیْناهُمْ‌ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمی‌ عَلَی‌ الْهُدی‌)

[۱۲۰] فصلت/سوره۴۱، آیه۱۷.

(امّا ثمود را هدایت کردیم، ولی آن‌ها نابینایی و گمراهی را بر هدایت ترجیح دادند.)

[۱۲۱] مکارم شیرازی، ناصر، ترجمه قرآن، ص۴۷۸.

[۱۲۲] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۵۷۲.

[۱۲۳] طباطبایی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱۷، ص۳۷۷.