پاورپوینت کامل مسجد (مقاله‌دوم)

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل مسجد (مقاله‌دوم) دارای ۱۰۶ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل مسجد (مقاله‌دوم)،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل مسجد (مقاله‌دوم) :

منبع: پاورپوینت کامل مسجد (مقاله‌دوم)

مقالات مرتبط: مسجد (مقالات مرتبط).

مسجد به مکانی اطلاق می‌شود که برای عبادت مسلمانان وقف شده است. در مورد صحت وقف مسجد برای گروهی خاص، تحقق وقف، و ساختار آن اختلاف نظرهایی وجود دارد. برخی فقها بر این باورند که برای تبدیل یک مکان به مسجد، علاوه بر نیت، باید صیغه وقف نیز جاری شود، در حالی که برخی دیگر نیت و اذن عمومی را کافی می‌دانند. همچنین، مسجدی که در خانه ساخته می‌شود، هرچند به آن «مسجد» گفته می‌شود، اما احکام مسجد اصلی بر آن جاری نیست.
نماز خواندن در مسجد، به‌خصوص برای مردان، مستحب و دارای ثواب فراوان است. در روایات، ثواب نماز در مساجد مختلف، از جمله مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد کوفه و مسجدالاقصی، چندین برابر سایر مساجد ذکر شده است.
ورود با طهارت و پای راست، نظافت، روشن کردن چراغ، و خواندن دو رکعت نماز تحیت از مستحبات مسجد هستند. در مقابل، نجس کردن مسجد، ورود کافر، و برای افراد جنب، حائض و نفساء (جز برای عبور و در مساجد خاص) به آن حرام است.
احکام مسجد در ابواب فقهی مختلفی مانند طهارت، صلات، اعتکاف و حج مطرح می‌شود. اعتکاف فقط در مسجد صحیح است و در مورد اینکه در کدام مسجد جایز است، اختلاف‌نظر وجود دارد. در میان مساجد، مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد کوفه، مسجد سهله، و مسجد بیت‌المقدس برترین فضیلت را دارند.

فهرست مندرجات

۱ – معرفی اجمالی
۲ – فضیلت نماز در مسجد
۳ – ساختن مسجد
۴ – ساختمان مسجد
۴.۱ – سقف و سایبان قرار دادن
۴.۲ – مناره
۴.۳ – دیوار
۴.۴ – محراب
۴.۵ – مستراح و وضو خانه
۴.۶ – تزیین
۴.۷ – آلات و لوازم
۴.۸ – تخریب
۵ – احکام مسجد
۵.۱ – مستحبات
۵.۲ – محرمات
۵.۲.۱ – بر طرف کردن نجاست
۵.۲.۲ – داخل شدن کفار
۵.۲.۳ – دخول جنب، حائض و نفساء به مسجد
۵.۲.۴ – دخول مستحاضه به مسجد
۵.۲.۵ – ملکیت مسجد
۵.۲.۶ – خارج کردن مصالح
۵.۲.۷ – خاکسپاری اموات
۵.۳ – مکروهات
۶ – حق اولویت در مسجد
۷ – وقف بر مسجد
۸ – اعتکاف در مسجد
۹ – مساجد برتر
۱۰ – پانویس
۱۱ – منبع

۱ – معرفی اجمالی

مسجد: مکان وقف شده برای عبادت مسلمانان است.
مسجد در اصطلاح شرع مقدس عبارت است از مکانی که برای عبادت مسلمانان وقف شده است.

[۱] علامه حلی، حسن بن یوسف، ایضاح الفوائد، ج۲، ص۳۹۹.

[۲] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۹، ص۸۹.

آیا وقف مسجد برای عبادت طائفه‌ای خاص، به اینکه در صیغه وقف، اختصاص مسجد به گروهی خاص شرط شود، صحیح است یا نه؟ مسئله محل اختلاف است. برخی قـول نخست

[۳] علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، ج۲۰، ص۴۳۵.

[۴] قمی، میرزاابوالقاسم، جامع الشتات، ج۴، ص۶۶.

و برخی قول دوم (بطلان وقف)

[۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۶۹ – ۷۰.

[۶] علامه حلی، حسن بن یوسف، ایضاح الفوائد، ج۲، ص۳۹۹.

[۷] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۹، ص۸۹.

را برگزیده‌اند.
بعضی وقف را صحیح و شرط را باطل دانسته‌اند. بنابراین، مکان وقف شده، مسجد به شمار می‌رود و عموم مسلمانان می‌توانند در آن نماز بگزارند.

[۸] علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۲، ص۳۹۷.

آیا در تحقق عنوان مسجد و خروج آن از ملک واقف، اجرای صیغه وقف و یا گفتن جمله جَعَلْتُه مسجداً لله؛ آن را برای خدا مسجد قرار دادم، و قبض آن توسط حاکم شرع یا مسلمانان؛ هرچند به نماز گزاردن یک مسلمان در آن لازم است، یا نیت قرار دادن مکانی به عنوان مسجد و اذن به نماز گزاردن عموم در آن کفایت می‌کند؟ مسئله محل اختلاف می‌باشد.
قول نخست به اکثر، بلکه مشهور نسبت داده شده است.

[۹] علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، ج۲، ص۴۲۷.

[۱۰] علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۲، ص۳۸۸ – ۳۸۹.

[۱۱] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۹، ص۱۳ – ۱۴.

[۱۲] قمی، میرزاابوالقاسم، جامع الشتات، ج۴، ص۲۹ – ۳۰.

[۱۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۰.

بنابر قول دوم، اگر کسی مکانی را به قصد مسجد بسازد و به عموم مسلمانان اذن دهد در آن نماز بگزارند و بعضی در آن نماز بگزارند، مسجد بودن تحقق می‌یابد؛ هر چند صیغه وقف و مانند آن را تلفظ نکرده باشد.

[۱۴] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۱۶۲.

[۱۵] شهید اول، محمد بن مکی، ذکری الشیعه، ج۳، ص۱۳۳.

[۱۶] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره، ج۷، ص۳۰۱ – ۳۰۳.

[۱۷] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروه الوثقی، ج۲، ص۴۰۳.

برخی گفته‌اند: ساختن مکانی به قصد مسجد بودن و در اختیار عموم مسلمانان گذاشتن در تحقق عنوان مسجد کفایت می‌کند؛ هرچند کسی در آن نماز نخوانده باشد.

[۱۸] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره، ج۷، ص۳۰۲ – ۳۰۳.

[۱۹] فاضل لنکرانی، محمد، تفصیل الشریعه (الوقف…)، ص۱۳.

بنابر قول به عدم کفایت نیت و لزوم اجرای صیغه، آیا گفتن «جَعَلته مسجداً؛ این مکان را مسجد قرار دادم» کفایت می‌کند یا باید «لله» را به آن بیافزاید؟
مسئله محل اختلاف است.

[۲۰] علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، ۲، ص۴۲۷.

[۲۱] علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۲، ص۳۸۸ – ۳۸۹.

[۲۲] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ۹، ص۱۳ – ۱۴.

به مکانی که فرد در خانه برای عبادت اختصاص می‌دهد نیز مسجد اطلاق شده است؛ لیکن احکام مسجد بر آن جاری نیست؛ از این‌رو، جا به جایی آن و نیز دخول جنب و حائض در آن مکان جایز است.

[۲۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۲.

از احکام مرتبط با مسجد به تفصیل در باب صلات و به مناسبت در باب‌هایی نظیر طهارت، اعتکاف، حج، جهاد و احیاء موات نام برده‌اند.

۲ – فضیلت نماز در مسجد

خواندن نمازهای واجب برای مردان در مسجد؛ به‌ویژه مساجدی که از آنها تجلیل و ستایش شده است، مانند مسجد کوفه، مسجد الحرام و مسجد النبی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم)، دارای فضیلت فراوان و بر آن تاکید شده است؛ لیکن خواندن نوافل؛ به ویژه نافله‌های شب (نماز شب)، بنابر قول مشهور در خانه افضل است.

[۲۴] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۱۶۲.

[۲۵] علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۲۶۱.

[۲۶] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۲، ص۱۴۳.

[۲۷] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۱۳۷.

[۲۸] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۱۴۵.

ثواب نماز در مسجد جامع شهر که عموم مردم آن شهر در آن آمد و شد دارند، صد برابر ثواب نماز در غیر آن و ثواب نماز در مسجد محل و قبیله بیست و پنج برابر ثواب نماز در غیر آن و ثواب نماز در مسجد بازار دوازده برابر ثواب نماز در غیر آن است؛ چنان که ثواب هر نماز در مسجد کوفه و مسجد الاقصی معادل ثواب هزار نماز و ثواب هر نماز در مسجد الحرام و مسجد النبی برابر ثواب ده هزار نماز در غیر آنها است.

[۲۹] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۱۵۱ – ۱۵۵.

گزاردن نماز بر میت در مسجد مکروه است، مگر در مسجد الحرام که مستحب است. برخی در حکم کراهت نماز میت در مسجد اشکال کرده‌اند.

[۳۰] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۲، ص۹۸ – ۹۹.

مستحب است نماز باران در صحرا خوانده شود، نه در مساجد، حتی مساجد بدون سقف؛ مگر در مکه که مستحب است در مسجد الحرام خوانده شود.

[۳۱] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۲، ص۱۴۱.

۳ – ساختن مسجد

ساختن مسجد مستحب مؤکد و در روایات به آن سفارش شده است. در روایتی آمده است:
«هر کس مسجدی (هرچند کوچک) بنا کند، خداوند برای او خانه‌ای در بهشت بنا می‌کند».

[۳۲] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۳-۷۵.

شرط ساختن مسجد، ملکیت زمین آن نیست؛ بلکه در زمین مباح که ملک کسی نیست نیز می‌توان مسجد ساخت.

[۳۳] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۴.

۴ – ساختمان مسجد

اجزای ساختمان مسجد احکامی دارد که در ادامه بیان می‌شود:

۴.۱ – سقف و سایبان قرار دادن

سقف قرار دادن با گل، آجر و مانند آن برای مساجد مکروه است؛ لیکن سایبان قرار دادن در صورت نیاز جایز است و کراهت ندارد. در این دو حکم بحث و اختلافی نیست. آنچه محل اختلاف است این است که آیا سایبان قرار دادن برای مسجد مطلقا، حتی در صورت عدم نیاز، جایز و غیر مکروه است و کراهت تنها به سقف زدن اختصاص دارد یا سایبان قرار دادن نیز در صورت عدم نیاز کراهت دارد؟ جمعی قول نخست را برگزیده‌اند؛

[۳۴] شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۱، ص۳۲۴ – ۳۲۵.

[۳۵] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۴، ص۳۹۱ – ۳۹۳.

[۳۶] سبزواری، محمدباقر، ذخیره المعاد، ج۲، ص۲۴۸ – ۲۴۹.

[۳۷] شیخ حر عاملی، هدایه الامه، ج۲، ص۱۸۳.

[۳۸] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره، ج۷، ص۲۶۷ – ۲۶۸.

[۳۹] طباطبایی، سیدعلی، الشرح الصغیر، ج۱، ص۱۹۰.

[۴۰] قمی، میرزا ابوالقاسم، غنائم الایام، ج۲، ص۲۳۶.

لیکن برخی قول دوم را ترجیح داده‌اند.

[۴۱] علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۲۶۱.

[۴۲] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۶.

آیا سقف ساختن برای مسجد در صورت نیاز جایز و غیر مکروه است یا ساختن سقف، حتی در صورت نیاز نیز مکروه می‌باشد؟ مسئله اختلافی است.

[۴۳] شهید ثانی، زین الدین بن علی، حاشیه شرائع الاسلام، ص۱۳۵.

[۴۴] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۴، ص۳۹۲.

[۴۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۶.

۴.۲ – مناره

به تصریح برخی، ساختن مناره در وسط مسجد مکروه و سزاوار است موازی با دیوار و یا خارج از مسجد ساخته شود؛ چنان‌که بلندتر بودن مناره از دیوار مسجد کراهت دارد.

[۴۶] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۱۶۰.

[۴۷] ابن ادریس حلی، محمد بن احمد، کتاب السرائر، ج۱، ص۲۷۸.

[۴۸] علامه حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام، ج۱، ص۳۲۵.

[۴۹] شهید اول، محمد بن مکی، البیان، ص۶۷.

[۵۰] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره، ج۷، ص۲۷۱.

[۵۱] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۹ – ۸۰.

۴.۳ – دیوار

بلند ساختن مسجد با بالا بردن دیوارهای آن بیش از حد متوسط مکروه است؛

[۵۲] کیدری، محمد بن حسین، اصباح الشیعه، ص۸۷.

[۵۳] علامه حلی، حسن بن یوسف، قواعد الاحکام، ج۱، ص۲۶۱.

[۵۴] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۲، ص۱۴۵.

چنان که ساختن کنگره بر دیوار مسجد مکروه می‌باشد و مستحب است دیوار مسجد بدون کنگره باشد.

[۵۵] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره، ج۷، ص۲۸۰.

[۵۶] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۱۰۷.

۴.۴ – محراب

بسیاری از فقها قرار دادن محراب، درون دیوار مسجد را مکروه دانسته‌اند. برخی کراهت را به محرابی که زیاد درون دیوار باشد یا محرابی که به صورت بنایی مسقف، داخل مسجد ساخته شده باشد، مقید کرده‌اند؛ چنان‌که برخی ساختن محراب در وسط مسجد (و نه داخل دیوار ) را مکروه دانسته‌اند.

[۵۷] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره، ج۷، ص۲۸۱ – ۲۸۵.

۴.۵ – مستراح و وضو خانه

مستحب است مستراح بیرون مسجد و نزدیک آن باشد.

[۵۸] علامه حلی، حسن بن یوسف، نهایه الاحکام، ج۱، ص۳۵۲.

[۵۹] محقق حلی، جعفر بن حسن، المختصر النافع، ص۴۹.

[۶۰] شهید اول، محمد بن مکی، اللمعه الدمشقیه، ص۲۶.

[۶۱] شهید ثانی، زین الدین بن علی، روض الجنان، ج۲، ص۱۶۴.

البته استحباب آن در صورتی است که مکان مستراح از قبل، مسجد قرار داده نشده باشد و گرنه احداث مستراح در مسجد حرام خواهد بود. همچنین اگر نجاست مستراح به مسجد سرایت کند.

[۶۲] شهید ثانی، زین الدین بن علی، حاشیه شرائع الاسلام، ص۱۳۵.

[۶۳] علامه حلی، حسن بن یوسف، مختلف الشیعه، ج۹، ص۹۳ – ۹۴.

[۶۴] شهید اول، محمد بن مکی، ذکری الشیعه، ج۳، ص۱۳۷.

[۶۵] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۷ – ۷۹.

به تصریح برخی ساختن وضوخانه داخل مسجد مکروه است.

[۶۶] علامه حلی، حسن بن یوسف، مختلف الشیعه، ج۳، ص۹۳ – ۹۴.

[۶۷] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۲، ص۱۴۶.

[۶۸] شهید ثانی، زین الدین بن علی، روض الجنان، ج۲، ص۱۶۴.

[۶۹] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۷۸.

۴.۶ – تزیین

به قول مشهور، تزیین مسجد با طلا حرام است.

[۷۰] شیخ طوسی، النهایه، ص۱۰۸.

[۷۱] ابن ادریس حلی، محمد بن احمد، کتاب السرائر، ج۱، ص۲۷۸.

[۷۲] علامه حلی، حسن بن یوسف، ارشاد الاذهان، ج۱، ص۲۵۰.

[۷۳] شهید اول، محمد بن مکی، اللمعه الدمشقیه، ص۲۶.

[۷۴] شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۱، ص۳۲۷.

[۷۵] محقق سبزواری، محمدباقر بن محمدمؤمن، کفایه الاحکام، ج۱، ص۸۵.

[۷۶] فاصل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام، ج۳، ص۳۳۳.

[۷۷] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروه الوثقی، ج۲، ص۴۰۴.

برخی آن را مکروه دانسته‌اند.

[۷۸] ابن براج، عبدالعزیز، المهذب، ج۱، ص۷۷.

[۷۹] شهید اول، محمد بن مکی، الدروس الشرعیه، ج۱، ص۱۵۶.

[۸۰] وحید بهبهانی، محمدباقر، مصابیح الظلام، ج۶، ص۱۱۳ – ۱۱۴.

آیا منقوش کردن مسجد به عکس‌ها و تصاویر؛ اعم از جاندار و غیر جاندار، همچون درخت، حرام است یا نه؟ قول به حرمت به مشهور نسبت داده شده است

[۸۱] فاصل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام، ج۳، ص۳۳۵.

و بسیاری از فقها آن را اختیار کرده‌اند.

[۸۲] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۱۶۰.

[۸۳] ابن ادریس حلی، محمد بن احمد، کتاب السرائر، ج۱، ص۲۷۸.

[۸۴] محقق حلی، جعفر بن حسن، المختصر النافع، ص۴۹.

[۸۵] علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکره الفقهاء، ج۱، ص۹۱.

[۸۶] شهید اول، محمد بن مکی، اللمعه الدمشقیه، ص۲۷.

[۸۷] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۲، ص۱۵۲.

برخی منقوش کردن مسجد به تصاویر جانداران را حرام و غیر جانداران را مکروه دانسته

[۸۸] شهید ثانی، زین الدین بن علی، حاشیه شرائع الاسلام، ص۱۳۶.

[۸۹] شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام، ج۱، ص۳۲۷.

و برخی مطلقا حکم به کراهت کرده‌اند.

[۹۰] موسوی عاملی، سیدمحمد بن علی، مدارک الاحکام، ج۴، ص۳۹۸.

[۹۱] فیض کاشانی، محسن، مفاتیح الشرائع، ج۱، ص۱۰۴.

[۹۲] وحید بهبهانی، محمدباقر، مصابیح الظلام، ج۶، ص۱۱۳ – ۱۱۴.

[۹۳] قمی، میرزا ابوالقاسم، غنائم الایام، ج۲، ص۲۳۸.

۴.۷ – آلات و لوازم

فروش آلات به کار رفته در ساختمان مسجد و نیز لوازم مربوط به آن جایز نیست؛ لیکن به تصریح جمعی، استفاده در مسجدی دیگر جایز است.

[۹۴] شیخ طوسی، المبسوط، ج۱، ص۱۶۰.

[۹۵] محقق حلی، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام، ج۱، ص۹۷.

[۹۶] علامه حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام، ج۱، ص۳۲۵.

برخی جواز استفاده در مسجدی دیگر را مقید به صورتی کرده‌اند که در آن مسجد بدانها نیاز نباشد یا نتوان آنها را در آن مسجد استفاده کرد یا مسجدی دیگر به آنها نیاز بیشتری داشته باشد.

[۹۷] ابن براج، عبدالعزیز، المهذب، ج۱، ص۷۸.

[۹۸] ابن ادریس حلی، محمد بن احمد، کتاب السرائر، ج۱، ص۲۷۹.

[۹۹] محقق حلی، جعفر بن حسن، المعتبر، ج۲، ص۴۵۰.

[۱۰۰] شهید ثانی، زین الدین بن علی، حاشیه شرائع الاسلام، ص۱۳۶.

برخی حرمت فروش را مقید به صورت عدم نیاز به فروش کرده‌اند. بنابراین، چنانچه به فروش آن نیاز باشد یا مصلحت در فروختن آن باشد، مانند فرضی که در معرض تلف قرار دارد، فروش جایز است.

[۱۰۱] علامه حلی، حسن بن یوسف، مختلف الشیعه، ج۳، ص۹۵.

[۱۰۲] شهید اول، محمد بن مکی، ذکری الشیعه، ج۳، ص۱۳۵.

[۱۰۳] محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، ج۲، ص۱۵۳.

[۱۰۴] شهید ثانی، زین الدین بن علی، روض الجنان، ج۲، ص۱۶۷.

بعضی استفاده از ادوات مسجد را در مسجدی دیگر از آن جهت که وقف بر معین است، مطلقا جایز ندانسته‌اند، مگر آنکه استفاده از آن در آن مسجد ممکن نباشد و یا نیازی به آن نباشد؛ چه اکنون و چه در آینده.

[۱۰۵] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۴، ص۳۹۶.

۴.۸ – تخریب

خراب کردن مسجد یا بخشی از آن که در شرف خرابی است، جایز، بلکه در صورت بیم از ریزش و آوار شدن آن بر سر نمازگزاران یا عابران، واجب است. همچنین خراب کردن مسجد برای توسعه آن در صورت نیاز، جایز است.

[۱۰۶] علامه حلی، حسن بن یوسف، تحریر الاحکام، ج۱، ص۳۲۵.

[۱۰۷] شهید ثانی، زین الدین بن علی، حاشیه شرائع الاسلام، ص۱۳۵.

[۱۰۸] موسوی عاملی، سیدمحمد، مدارک الاحکام، ج۴، ص۳۹۵ – ۳۹۶.

[۱۰۹] بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره، ج۷، ص۳۱۰ – ۳۱۱.

[۱۱۰] یزدی طباطبایی، سیدمحمدکاظم، العروه الوثقی، ج۲، ص۴۰۴.

آیا خراب کردن مسجد برای صِرف تغییر شکل آن جایز است یا نه؟ مسئله محل اختلاف است. برخی در فرض وجود مصلحت در تغییر یا مفسده در شکل فعلی آن، تخریب و بازسازی را جایز دانسته‌اند.

[۱۱۱] نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۱۴، ص۸۳.

تعمیر و بازسازی مسجدی که ویران شده مستحب است.

[۱۱۲] محقق حلی، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام، ج۱، ص۹۷.

[۱۱۳] علامه حلی، حسن