پاورپوینت کامل گسترش عزاداری در عصر قاجار

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل گسترش عزاداری در عصر قاجار دارای ۵۲ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل گسترش عزاداری در عصر قاجار،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن پاورپوینت کامل گسترش عزاداری در عصر قاجار :

منبع: مقتل جامع سیدالشهداء

مقالات مرتبط: تاریخچه عزاداری برای امام حسین.

پاورپوینت کامل گسترش عزاداری در عصر قاجار، از مباحث مرتبط با تاریخچه عزاداری برای امام حسین (علیه‌السّلام) است. در دوره قاجار مراسم عزاداری و سوگواری امام حسین (علیه‌السّلام) وارد مرحله جدیدی شد و هم از لحاظ شکلی و هم از لحاظ محتوایی دگرگونی‌هایی یافت. در این دوره انواع عزاداری‌ها رشد و توسعه یافت و بنابر نقل منابع تکایا، هیئت‌های عزاداری و مراسمات تعزیه‌خوانی رونق و گستزش خاصی پیدا کردند.

فهرست مندرجات

۱ – مقدمه
۲ – گسترش تکیه‌ها
۲.۱ – پیشینه تکایا
۲.۲ – توسعه تکایا
۳ – گسترش هیئت‌ها
۴ – گسترش تعزیه
۴.۱ – رشد کمی تعزیه
۴.۲ – رشد کیفی تعزیه
۴.۳ – حمایت دولت از تعزیه
۴.۴ – تعزیه‌های زنانه
۵ – پانویس
۶ – منبع

۱ – مقدمه

دوره قاجار زمان رشد انواع عزاداری‌ها بود. حضور فوج فوج مردم در جهاد بـر ضـد نیروهای متجاوز روسی، پس از شرکت در مجالس عزاداری سیدالشهدا (علیه‌السّلام)، حاکی از گستردگی و رونق این مجالس در آن زمان است.

[۱] میرزا، جهانگیر، تاریخ نو، ص۲۹-۳۰.

در دوره محمدشاه قاجار نیز، با تشویق‌هـای صـدراعظم روحـانی مسلک او، « حاج میرزا آقاسی» مراسم عزاداری رونق بیشتری گرفت.
علاوه بر رواج هیئت‌ها و دسته‌های معمولی، که در دوره صفویه هم مرسوم بود، در این دوره دسته‌های متشکل از مردان و کودکان نیز بسیار توسعه یافتند؛ به طوری که در عهد ناصری جمعیت یک دسته به دوهزار نفر می‌رسید.

[۲] اعتمادالسلطنه، محمدحسن، روزنامه خاطرات اعتمادالسلطنه، ص۵۱۸.

عزاداری در دوره ناصری، رونق و جلوه خاصی یافت. با نگاهی به منابع این عصر، همانند خاطرات اعتمادالسلطنه و آثار سفرنامه‌نویسان خارجی، شکوه و عظمت این مراسم روشن‌تر می‌شود. اشاره به اهتمام مردم به برگزاری عزاداری و مجالس روضه هماننـد برگزاری مجالس روضه در مدرسه خان مروی به سرپرستی آیت الله ملاعلی کنی، شرکت شخص شاه در مراسم روضه و تعزیه، برنامه‌های خاص تکیه دولت و… در خلال‌ ایـن کتابها به وفور به چشم می‌خورد.

۲ – گسترش تکیه‌ها

در دوره قاجار تکیه‌ها که در ابتدا محلی برای اجتماع دراویش و فقرا بود، رفته‌رفته تبدیل به محلی برای عزاداری شد و از زمان ناصرالدین شاه به بعد، تکیه‌ها به طور رسمی محـل اجرای برنامه‌های عزاداری و نمایش‌های مذهبی شدند.

۲.۱ – پیشینه تکایا

«تکیه» در لغت به معنای «پشت به چیزی گذاشتن» است و مجازاً پشت و پناه را گویند و به همین لحاظ، به جایی که فقرا را پناه دهند تکیه گفته می‌شود. امروزه در اصطلاح عبارت است از حسینیه‌هایی که در آن روضـه می‌خوانند، یا در آن تعزیـه‌خـوانی و روضه‌خوانی برگزار می‌کنند، و جمع آن «تکایا» است.

[۳] دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، ج۱۵، ص۸۸۵-۸۸۶.

این گونه اماکن، علاوه بر آنکه حرمت و قداست ویژه‌شان، احکام مخصوص مساجد را ندارند. بنابراین محدودیت حضور در آن مثل مسجد نیست.

[۴] محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص۱۱۷.

تاریخ دقیق شکل‌گیری تکیه معلوم نیست؛ ولی درباره چگونگی شکل‌گیری آن گفته‌اند تکیه‌ها در آغاز محل اجتماع دراویش و فقرایی بود که رایگان و به طور موقت
در آنجا اقامت داشتند. محافظان و نگهبانان آن (تکیه‌داران) از جوانمردان بودند و آداب و رسومی خاص داشتند که در فتوت‌نامه‌ها آمده است. رفته رفته تکیـه تبدیل به محلی برای عزاداری شد و از زمان ناصرالدین شاه به بعد، تکیه‌ها به طور رسمی محـل اجرای برنامه‌های عزاداری و نمایش‌های مذهبی شدند.

[۵] ر. ک: محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص۱۱۷-۱۱۸.

۲.۲ – توسعه تکایا

تکیه‌ها نقش مهمی در نهادینه کردن عزاداری در دوره قاجار ایفا کردند؛ به طوری که از فقیرترین افراد جامعه تا شخص شاه و صدراعظم در کمک به برگزاری مراسم آن مشارکت شخصی می‌کردند و عزاداری بر امام حسین (علیه‌السّلام) جلـوه بـارز همکاری نزدیک دربار قاجاری با مردم عادی بود. در اینجا بود که تجمع‌های مذهبی گسترش یافت و بر شکوه عزاداری و تعزیه افزوده شد. کم‌کم تکیه‌های ثابت برپا شد و ساختن تکایـا نیـز گسترش یافت.

[۶] بیگی، م. حسن، تهران قدیم، ص۳۱۶.

این تکیه‌ها را جماعتی از افراد خیراندیش و نیکوکار می‌ساختند و معمولاً هم چندین دکان و مغازه را برای نگهداری و مرمت تکیه‌ها و برقراری تعزیه وقف آنجا می‌کردند؛ ولی بیشتر تکیه‌ها بی‌موقوفه بودند و اهل هر محل و گذر به همت و کوشش خودشان، در روزهای عزاداری تکیه را به راه می‌انداختند

[۷] نجمی، ناصر، دارالخلافه تهران، ص۱۱۳.

[۸] ر. ک: م. حسن بیگی، تهران قدیم، ص۳۱۶.

و دسـت کـم در ماه‌های محرم و صفر مراسم روضه‌خوانی را در آن برپا می‌کردند.

[۹] نجمی، ناصر، دارالخلافه تهران، ص۳۴۸.

در دوره محمدشاه قاجار معتبرترین و بزرگترین تکیـه تهران، که بیشتر عزاداری‌هـای دولتی در آن برپا می‌شد، «تکیه حاج میرزا آقاسی» یا «تکیه عباس آباد» بود که چون فضای وسیع‌تری داشت، بسیاری ترجیح می‌دادند روزهای عزاداری در آنجا باشـند.

[۱۰] بیگی، م. حسن، تهران قدیم، ص۳۱۷.

در عین حال در تهران، هر محله و کویی، تکیه‌ای داشت که در روزهای عزاداری مردم محل را در خود گرد هم می‌آورد.

[۱۱] نجمی، ناصر، دارالخلافه تهران، ص۱۱۳.

بعضی از تکیه‌ها مانند «تکیه سادات اخوی» به روشن کردن شمع اختصاص داشـت که هرکس یک شمع از چهل منبر خود را در این تکیه روشن می‌کرد.

[۱۲] مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه، ج۱، ص۳۰۲.

طبـق نـقـل مهدی قلی خان هدایت، زنهـا بیش از مردهـا در‌ایـن تـکـیـه‌هـا شرکت می‌کردند.

[۱۳] هدایت، مهدی قلی خان، خاطرات و خطرات، ص۸۸.

برای آنکه به تصویر روشنتری از فضای تکیـه و مراسـم خـاص آن دست یابیم، به بررسی چگونگی ساخت و برگزاری مراسم در یکی از تکیـه‌هـای مـهـم
دوران قاجار می‌پردازیم. در سال ۱۲۸۳ قمری به دلیل اقبال چشمگیر مردم به برنامه‌های مذهبی تکایا،

[۱۴] نجمی، ناصر، دارالخلافه تهران، ص۱۱۵.

ناصرالدین شاه دستور ساخت تکیه‌ای بزرگتر را صادر کرد. این تکیه که بعدها به «تکیه دولت» معروف شد، در دوره قاجـار تبـدیل به محلی برای برگزاری معروف‌ترین و مفصل‌ترین مجالس روضه‌خوانی و عزاداری در تهران شد و تمام کشور شهرت یافت.

[۱۵] نجمی، ناصر، دارالخلافه تهران، ص۱۱۵-۱۱۷.

کارلا سرنا در توصیف این تکیه می‌نویسد: «این بنا ازلحاظ وسعت قابل توجه است. نمای خارجی آن آجری است. داخل آن شکل سیرکی بزرگ دارد و از لژهای بزرگ و کوچکی که روبه روی هم و در یک سطح قرار ندارند احاطه گردیده است…. دالانهایی که کاخ شاهی را به تکیه متصل می‌کند پیچ در پیچ و تاریک‌اند. سردر اصـلی نـوعی معمـاری جدید ایرانی است، مرکب از چند گنبد و طاقها و برج‌های کوچک که با آجرهای رنگارنگ و شیشه‌هایی با قطع کوچک مزین گردیده است. سبک بنا سنتی و ظریف است».

[۱۶] سرنا، کارلا، سفرنامه کارلا سرنا، ص۸۳.

[۱۷] سرنا، کارلا، سفرنامه کارلا سرنا، ص۱۸۴.

عبدالله مستوفی نیز در توصیف این تکیه می‌نویسد: «طبقه اول متعلق به وزرا و حکـام مـی‌باشـد… و اعیان شهر به مناسبت خصوصیت با پیشکار حاکم یا رفاقت با وزیر به این طاق نماهـا بـا دعـوت و بی‌دعوت می‌آمدند و اکثراً نهار هم به آنها داده می‌شد. پله‌هـای منبر… را با جار (چراغ‌های بلورین چندشاخه‌ای که معمولاً به سقف آویزان می‌کنند) و لاله و آیینه و گلدان… زینت می‌کردند…. غرفه‌هایی که متعلق به زنان خاصه دربار بود جداگانه و جلـو‌ایـن غـرفـه‌هـای فوقانی پرده زنبـوری می‌کشیدند، و هر غرفه متعلق به یکی از زنهـای شـاه بود که آنها هم مهمان‌های خود را که از خانواده‌های اعیان بودند… دعـوت کـرده… و عصر برای تماشای تعزیه به غرفه مخصوص می‌آمدند…. بعـدازظهر… تمـام روضه‌خوانهای شهر یکی بعد از دیگری آمده، روضه می‌خواندند…

[۱۸] مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه، ج۱، ص۲۹۳-۲۹۴.

در این تکیه ده روز تمام عصرها روضه‌خوانی، و شب هـا تعـزیـه‌خـوانی برپا بود و بسیاری از روضه‌خوانهای ش