پاورپوینت کامل ابن درستویه

توجه : این فایل به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 پاورپوینت کامل ابن درستویه دارای ۱۰۹ اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در PowerPoint می باشد و آماده ارائه یا چاپ است

شما با استفاده ازاین پاورپوینت میتوانید یک ارائه بسیارعالی و با شکوهی داشته باشید و همه حاضرین با اشتیاق به مطالب شما گوش خواهند داد.

لطفا نگران مطالب داخل پاورپوینت نباشید، مطالب داخل اسلاید ها بسیار ساده و قابل درک برای شما می باشد، ما عالی بودن این فایل رو تضمین می کنیم.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل می باشد و در فایل اصلی پاورپوینت کامل ابن درستویه،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن پاورپوینت کامل ابن درستویه :

مقالات مرتبط: پاورپوینت کامل ابن درستویه (مقاله‌دوم).

دیگر کاربردها: فسوی (ابهام‌زدایی).

اِبْن دُرُسْتویه، ابومحمد عبدالله بن جعفر بن درستویه بن مرزبان فارسی فَسَوی (۲۵۸-۲۴ صفر ۳۴۷ق/۸۷۲-۱۷ مه ۹۵۸)، محدث ، ادیب، لغوی ، نحوی می‌باشد.

فهرست مندرجات

۱ – نسب شناسی
۲ – فعالیت های علمی
۲.۱ – ملازمت یعقوب فَسَوی
۲.۲ – مصاحبت مُبرَّد و ثَعلَب
۲.۳ – استادی مراکز علمی
۳ – جایگاه حدیثی
۴ – فعالیت ادبی به‌شیوه حدیثی
۵ – جایگاه نحوی
۶ – جایگاه لغوی
۷ – عرصه علوم قرآنی
۸ – راویان حدیث
۹ – شاخص ‌ترین شاگرد
۱۰ – سال وفات
۱۱ – آثار چاپی
۱۲ – آثار خطی
۱۳ – آثار منسوب
۱۴ – فهرست‌منابع
۱۵ – پانویس
۱۶ – منبع

۱ – نسب شناسی

او در فَسا که در آن روزگار شهری به بزرگی شیراز و خوش آب و هوا تر از آن بود، به دنیا آمد

[۱] خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲۸، قاهره، ۱۳۴۹ق.

[۲] یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۸۹۱.

و به همین جهت به فارسی و فَسَوی شهرت یافت.
نام نیایش «درستویه» از دو کلمه فارسی «دُرُست» و پسوند «اویه» تشکیل شده است. پدرش جعفر از محدثان بزرگ و مشهور زمان خود بود

[۳] خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲۹، قاهره، ۱۳۴۹ق.

[۴] ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۳، ص۴۴.

و از «علی بن مدینی» و محدثان هم طبقه او روایت حدیث می‌کرد.

[۵] خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲۹، قاهره، ۱۳۴۹ق.

[۶] ذهبی محمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۳۲، به کوشش شعیب ارنؤوط و ابراهیم زیبق، بیروت، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.

۲ – فعالیت های علمی

پاورپوینت کامل ابن درستویه از کودکی در سفرهای پدر به شیوه معمول محدثان، برای جمع آوری حدیث ، با وی همراه گردید

[۷] ذهبی محمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۳۱، به کوشش شعیب ارنؤوط و ابراهیم زیبق، بیروت، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.

[۸] ذهبی محمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۳۲، به کوشش شعیب ارنؤوط و ابراهیم زیبق، بیروت، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.

و تقریباً ۱۲ ساله بود

[۹] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۱۸-۱۹، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

که با پدرش وارد بغداد شد و با محدث بزرگ آنجا، «عباس دُوری» (د ۲۷۱ق) ملاقات کرد و با راهنمایی پدر به استماع و روایت حدیث از او و محدثان هم طبقه اش پرداخت

[۱۰] ذهبی محمد، العبر، ج۲، ص۷۶-۷۷، به کوشش محمد سعید بن بسیونی زغلول، بیروت، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م.

و با علمای نحو و لغت و ادب چون ابن قتیبه دینوری (۲۱۳-۲۷۶ق/۸۲۸-۸۸۹م) و مُبرَّد (۲۱۰-۲۸۵ق/۸۲۵-۸۹۸م) و ثَعلَب (۲۰۰-۲۹۱ق/۸۱۶-۹۰۴م) دیدار کرد.
هر چند که پاورپوینت کامل ابن درستویه رسماً نزد ابن قتیبه آموزش ندید،

[۱۱] ابن شاکر کتبی محمد، عیون التواریخ، ج۱۱، ص۷۰، نسخه خطی احمد ثالث، استانبول، شم ۲۲۲۹.

[۱۲] ابن انباری عبدالرحمان، نزهه الالباء، ج۱، ص۱۴۳-۱۴۴، به کوشش ابراهیم سامرایی، بغداد، ۱۹۵۹م.

اما همان مصاحبت کوتاه با وی که در اوج شهرت و در سنین کمال (حدود ۶۰ سالگی) بود، در عظمت توجه او به لغت و ادب بسیار مؤثر افتاد، و این تأثیر بعدها در شکل محتوای آثار وی آشکار گردید.

۲.۱ – ملازمت یعقوب فَسَوی

پاورپوینت کامل ابن درستویه از این سفر به زادگاهش بازگشت

[۱۳] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۱۹، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

و ملازمت و مصاحبت «ابویوسف یعقوب بن سفیان فَسَوی» را که از مورخان و محدثان بزرگ و مردی دنیا دیده و پارسا و به روایتی شیعی مسلک بود،

[۱۴] یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۸۹۲.

[۱۵] سمعانی عبدالکریم، الانساب، ج۱۰، ص۲۲۳، به کوشش عبدالرحمان معلمی یمانی، حیدرآباد دکن، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۶م.

برگزید

[۱۶] ذهبی محمد، میزان الاعتدال، ج۲، ص۴۰۰، به کوشش علی محمد بجاوی، بیروت، ۱۳۸۲ق/۱۹۶۳م.

[۱۷] ابن حجر احمد، لسان المیزان، ج۳، ص۲۶۷-۲۶۸، حیدرآباد دکن، ۱۳۲۹-۱۳۳۱ق.

و کتاب تاریخ و مشیخه او را از وی روایت کرد

[۱۸] ذهبی محمد، العبر، ج۲، ص۷۶، به کوشش محمد سعید بن بسیونی زغلول، بیروت، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م.

[۱۹] عبدالحی ابن عماد، شذرات الذهب، ج۲، ص۳۷۵، قاهره، ۱۳۵۰ق.

.
وی نسخه ای از «تاریخ یعقوب فسوی» را به صورت مجموعه ای نفیس و صحیح تهیه کرد که قرن ها در دسترس دانشمندان بود.

[۲۰] خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲۹، قاهره، ۱۳۴۹ق.

[۲۱] ابن انباری عبدالرحمان، نزهه الالباء، ج۱، ص۱۹۸، به کوشش ابراهیم سامرایی، بغداد، ۱۹۵۹م.

این کتاب تحت عنوان « المعرفه و التاریخ الفَسَوی بروایه پاورپوینت کامل ابن درستویه » به کوشش «اکرم ضیاء العمری» در ۳ جلد (بغداد، ۱۹۷۴-۱۹۷۵م) به چاپ رسیده است.

۲.۲ – مصاحبت مُبرَّد و ثَعلَب

پس از درگذشت نخستین مربی و استادش، یعقوب فسوی (۲۷۷ق/۸۹۰م) بار دیگر راهی بغداد شد.

[۲۲] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۱۹، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

در آن هنگام ابن قتیبه از دنیا رفته بود، و پاورپوینت کامل ابن درستویه، شاگردی و مصاحبت مُبرَّد را که حدود ۷۰ سال داشت، اختیار کرد

[۲۳] ابن شاکر کتبی محمد، عیون التواریخ، ج۱۱، ص۷۰، نسخه خطی احمد ثالث، استانبول، شم ۲۲۲۹.

و الکتاب سیبویه را تماماً نزد او خواند و از او روایت کرد و در فهم و تحلیل مضامین کتاب سیبویه و حفظ و نقل آرای وی استاد گردید.

[۲۴] قفطی علی، انباه الرواه، ج۲، ص۱۱۳، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۷۱ق/۱۹۵۲م.

«شرح کتاب سیبویه، مناظره سیبویه للمُبرَّد و شرح المقتَضَب»، دستاورد همین سال هاست. شرح وی بر کتاب «المقتَضَب» مُبرَّد حکایت از روایت این کتاب از مُبرَّد توسط پاورپوینت کامل ابن درستویه دارد.
وی حوزه درس ثعلب را نیز در آخرین دهه عمر او (تقریباً ۸۰ سالگی) درک کرد و نحو و لغت را طبق مبانی و اصول مکتب کوفیان از او آموخت و کتاب «الفصیح» را در لغت، از او فرا گرفت و روایت کرد

[۲۵] ابن ندیم، کتاب الفهرست، ج۱، ص۸۱.

و بعدها به شرح آن پرداخت.

۲.۳ – استادی مراکز علمی

با درگذشت مُبرَّد ، پیشوای مکتب بصره و ثعلب ، پیشوای مکتب کوفه، پاورپوینت کامل ابن درستویه در چهارمین دهه زندگانی، به عنوان دانشمندی صاحب نظر و نکته سنج

[۲۶] قفطی علی، انباه الرواه، ج۲، ص۱۱۳، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۷۱ق/۱۹۵۲م.

و دقیق و اهل بحث، با معلوماتی وسیع و بیانی خوش

[۲۷] ابوحیان توحیدی علی، الامتاع و المؤانسه، ج۱، ص۱۳۱، به کوشش احمد امین و احمد الزین، قاهره، ۱۹۳۹م.

جای خود را در مراکز علمی بغداد گشود و چه بسا همین موفقیت ها پاورپوینت کامل ابن درستویه را تا پایان عمر در بغداد ماندگار کرد.

[۲۸] خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲۹، قاهره، ۱۳۴۹ق.

۳ – جایگاه حدیثی

نخستین دوره زندگانی پاورپوینت کامل ابن درستویه که بیش‌تر در سماع و نقل حدیث گذشت،

[۲۹] ذهبی محمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۳۲، به کوشش شعیب ارنؤوط و ابراهیم زیبق، بیروت، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.

البته بی حاصل نماند و او توانست احادیث بسیاری را با اسناد عالی روایت کند.

[۳۰] ذهبی محمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۳۱، به کوشش شعیب ارنؤوط و ابراهیم زیبق، بیروت، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.

بیهقی در السُنَن الکُبری

[۳۱] بیهقی احمد، السنن الکبری، ج۵، ص۳۵۵، به کوشش یوسف عبدالرحمان مرعشلی، بیروت، دارالمعرفه.

و خطیب بغدادی در شَرَف اصحاب الحدیث

[۳۲] خطیب بغدادی احمد، شرف اصحاب الحدیث، ج۱، ص۱۳، به کوشش محمد سعید خطیب اوغلی، آنکارا، ۱۹۷۱م.

[۳۳] خطیب بغدادی احمد، شرف اصحاب الحدیث، ج۱، ص۱۲۰، به کوشش محمد سعید خطیب اوغلی، آنکارا، ۱۹۷۱م.

[۳۴] خطیب بغدادی احمد، شرف اصحاب الحدیث، ج۱، ص۱۲۱، به کوشش محمد سعید خطیب اوغلی، آنکارا، ۱۹۷۱م.

از او حدیث نقل کرده است

[۳۵] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۳۵، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

و بیش‌تر علمای رجال وثاقت او را در روایت حدیث پذیرفته اند

[۳۶] ذهبی محمد، العبر، ج۲، ص۷۷، به کوشش محمد سعید بن بسیونی زغلول، بیروت، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م.

[۳۷] ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۱۱، ص۲۳۳.

و دو حکایتی را که در تضعیف او آمده، مردود شناخته اند.

[۳۸] خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲۹، قاهره، ۱۳۴۹ق.

[۳۹] ابن انباری عبدالرحمان، نزهه الالباء، ج۱، ص۱۹۷، به کوشش ابراهیم سامرایی، بغداد، ۱۹۵۹م.

[۴۰] ابن شاکر کتبی محمد، عیون التواریخ، ج۱۱، ص۷۰، نسخه خطی احمد ثالث، استانبول، شم ۲۲۲۹.

چیره دستی و ذوق و فهم او را در روایت حدیث

[۴۱] خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲۹، قاهره، ۱۳۴۹ق.

[۴۲] ابن انباری عبدالرحمان، نزهه الالباء، ج۱، ص۱۹۷، به کوشش ابراهیم سامرایی، بغداد، ۱۹۵۹م.

از کتابی که در غریب الحدیث تألیف کرده و همچنین از استشهادات فراوان و دقیق او به احادیث نبوی که فقط در کتاب «تصحیح الفصیح» بالغ بر ۸۷ مورد است،

[۴۳] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۲۰۶، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

می توان دریافت.

۴ – فعالیت ادبی به‌شیوه حدیثی

پاورپوینت کامل ابن درستویه در فصل دوم زندگانی علمی خویش، هنگامی که به فراگیری ادبیات عرب روی آورد،

[۴۴] ذهبی محمد، العبر، ج۲، ص۷۷، به کوشش محمد سعید بن بسیونی زغلول، بیروت، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م.

تجربه‌هایی را که در کار حدیث فراهم آورده بود، در نحو و لغت نیز به کار بست

[۴۵] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۳۵، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

و با تکیه بر آن‌ها در ترویج مکتب نحوی و لغوی بصریان همت گماشت.

[۴۶] ابن ندیم، کتاب الفهرست، ج۱، ص۶۸.

وی در موارد تعارض دو مکتب بصری و کوفی آراء بصریان را مقدم می‌داشت چنانکه ردّی بر کتاب «اختلاف النحوییّن» ثعلب کوفی نوشت و کتاب جرمی را که مشتمل بر نقطه نظرهای ادبی و لغوی بصریان بود شرح و تفسیر کرد.
در مقام تعارض نظرات سیبویه با اقوال دیگر بصریان نیز همواره بر آراء سیبویه پا می‌فشرد و حتی به تألیف کتاب «النصره لسیبویه علی جماعه النحوییّن» دست زد. در عین حال – چنانکه از بررسی کتاب تصحیح الفصیح وی

[۴۷] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۱۲۳-۱۲۴، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

برمی آید – پاورپوینت کامل ابن درستویه به شیوه محققان، آراء بصریان و کوفیان را در کنار هم می‌آورد و جانب حرمت و بی طرفی را فرو نمی‌نهد و در بسیاری جای ها از نام استادش ثعلب کوفی بدون تجلیل نمی‌گذرد.
با این همه اصرار وی بر انتساب به مکتب بصره، ابن ندیم

[۴۸] ابن ندیم، کتاب الفهرست، ج۱، ص۶۸.

را بر آن داشته است که وی را در این کار سخت متعصب بداند و این نظر از طریق او به دیگران نیز سرایت کرده است.

[۴۹] قفطی علی، انباه الرواه، ج۲، ص۱۱۳، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۷۱ق/۱۹۵۲م.

[۵۰] فیروزآبادی محمد، البلغه، ج۱، ص۱۰۷، به کوشش محمد مصری، دمشق، ۱۳۹۲ق/۱۹۷۲م.

[۵۱] داوودی محمد، طبقات المفسرین، ج۱، ص۲۳۰، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.

۵ – جایگاه نحوی

در علم نحو سخت تحت تأثیر مُبرَّد بود. چنانکه در «تصحیح الفصیح» بسیار از او نقل کرده است.

[۵۲] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۲۴، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

پس از درگذشت مُبرَّد به تدریس کتاب سیبویه به روایت وی پرداخت.

[۵۳] زبیدی محمد، طبقات النحویین واللغویین، ج۱، ص۱۸۷، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۹۷۳م.

پسرش، ابوجعفر احمد و شاگرد ممتازش، ابوعلی قالی از جمله کسانی بودند که یک دوره کامل کتاب سیبویه را نزد او خواندند.

[۵۴] زبیدی محمد، طبقات النحویین واللغویین، ج۱، ص۱۲۱، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۹۷۳م.

با این همه خود او را هم آراء ویژه ای در مباحث نحوی بود که ابوحیان اندلسی (د ۷۴۵ق) در تذکره النُّحاه (فهرست آن) آورده است.
جبوری نیز

[۵۵] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۱۲۵-۱۳۲، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

آراء خاص وی را در نحو گرد آورده است. ظاهراً همین عنایت برخی از گذشتگان به آثار نحوی وی باعث شده که بیش‌تر او را نحوی بخوانند

[۵۶] ذهبی محمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۳۱، به کوشش شعیب ارنؤوط و ابراهیم زیبق، بیروت، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.

و جانب علم لغت را که وی در آن بیش‌تر تبحر داشت، فرو نهند.

[۵۷] ابوحیان توحیدی علی، الامتاع و المؤانسه، ج۱، ص۱۳۱، به کوشش احمد امین و احمد الزین، قاهره، ۱۹۳۹م.

۶ – جایگاه لغوی

در علم لغت، کتاب العین را که اندک اندک حتی در انتسابش به خلیل هم تردید می‌شد

[۵۸] قفطی علی، انباه الرواه، ج۱، ص۳۴۳، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۷۱ق/۱۹۵۲م.

[۵۹] ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۲، ص۲۴۶-۲۴۷.

و بر اثر کوشش مخالفان می‌رفت تا مجهول القدر بماند، بار دیگر در حوزه های علم و ادب مطرح ساخت و کتاب «الانتصار لکتاب العین و انه للخلیل» را در دفاع از آن نوشت و آراء «مفضّل ضبّی» را که با تألیف کتاب «الرد علی الخلیل» در مقام انکار العین و نقض مندرجات آن برآمده بود، رد کرد.
« الفصیح » ثعلب کوفی را نیز که کتابی کم حجم و پرفایده بود

[۶۰] حاجی خلیفه، کشف الظنون، ج۲، ص۱۲۷۲.

و سرنوشتی مشابه العین داشت،

[۶۱] یاقوت حموی، معجم الادبا، ج۵، ص۱۴۴.

[۶۲] ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۶، ص۱۸۱.

[۶۳] سیوطی، المزهر، ج۱، ص۲۰۷، به کوشش محمد احمد جاد المولی بک و دیگران، بیروت، ۱۹۸۶م.

به میدان نقد و بررسی کشانید و شرح عالمانه ای

[۶۴] قفطی علی، انباه الرواه، ج۲، ص۱۱۳، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۷۱ق/۱۹۵۲م.

بر آن افزود و راه را برای شروح متعددی که بعدها بر آن نوشته شد، هموار گردانید

[۶۵] حاجی خلیفه، کشف الظنون، ج۲، ص۱۲۷۲.

و در جای جای آن (بیش از ۱۰۰ مورد) به آراء خلیل استناد کرد.

[۶۶] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۴۲، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

در فن عروض نیز در پاسخ یکی از دانشمندان کوفه که در رد عروض خلیل کتاب نوشته و آن را بی اساس خوانده بود، کتابی جامع، در ۷ جلد.

[۶۷] ابن خیر محمد، فهرسه، به کوشش فرانسیسکو کودرا، بغداد، ۱۹۶۳م.

به نام «جوامع العروض» تألیف کرد.

۷ – عرصه علوم قرآنی

پاورپوینت کامل ابن درستویه در رشته های مختلف علوم قرآنی نیز صاحب تألیف بود. مهم ‌ترین اثر او در این باب کتاب «التوسّط» است که در آن به مقایسه کتاب «معانی القرآن» تألیف اخفش ، از مکتب بصره و نیز کتابی به همین نام اثر ثعلب از مکتب کوفه

[۶۸] ابن ندیم، کتاب الفهرست، ج۱، ص۳۷.

پرداخت. همچنین به تألیف دو کتاب جداگانه به نام های «المعانی فی القرآن» و «تفسیر السّبع الطوال» همت گماشت که ناتمام ماندند.
وی به خصوص، در علم قرائات که عمدتاً با نحو و لغت سروکار دارد، صاحب نظر بود و کتاب «الاحتجاج للقُرّاء» را در این زمینه تألیف کرد.

[۶۹] ابن ندیم، کتاب الفهرست، ج۱، ص۳۸.

»ابن مقسّم بغدادی» (محمد بن حسن بن یعقوب، د ۳۵۴ق) یکی از نحویان و مُقریان معاصر پاورپوینت کامل ابن درستویه، قرائت ویژه ای برای قرآن مجید پیشنهاد کرد که به «اختیار ابن مقسم» شهرت یافت. پاورپوینت کامل ابن درستویه با نوشتن ردیه ای کتاب او را به باد انتقاد گرفت و سرانجام او را به توبه در محضر فقیهان و قاریان بغداد واداشت. از اینجا می‌توان دریافت که پاورپوینت کامل ابن درستویه تا چه حد به حفظ قرائات مشهور پای بند بوده است.

[۷۰] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۹۹، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

۸ – راویان حدیث

گذشته از محدثان بزرگی چون دار قطنی ،

[۷۱] ابن شاکر کتبی محمد، عیون التواریخ، ج۱۱، ص۷۰، نسخه خطی احمد ثالث، استانبول، شم ۲۲۲۹.

ابن شاهین، ابن مَنده،

[۷۲] ذهبی محمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۵، ص۵۳۱، به کوشش شعیب ارنؤوط و ابراهیم زیبق، بیروت، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.

ابن المظفَّر و ابوعلی بن شاذان

[۷۳] ابن جوزی عبدالرحمان، المنتظم، ج۶، ص۳۸۸، حیدرآباد دکن، ۱۳۵۷ق.

که از پاورپوینت کامل ابن درستویه حدیث روایت کرده‌اند و ابن رزْقَوَیه که احادیث بسیاری از «عباس دوری» را به روایت او در امالی خود آورده،

[۷۴] خطیب بغدادی احمد، تاریخ بغداد، ج۹، ص۴۲۹، قاهره، ۱۳۴۹ق.

دانشمندان بزرگی نیز از وی نحو و لغت و ادب آموخته اند، از جمله:
مرزبانی (د ۳۸۴ق) که در «الموشَّح» در مواضع متعدد از او روایت کرده است (فهرست الموشح)، ابواسحاق طبری ، بغدادی، فقیه مالکی (ابراهیم بن احمد/د ۳۵۵ق) که «انتصار لکتاب العین» را به خط خود و به روایت پاورپوینت کامل ابن درستویه نوشته است،

[۷۵] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۳۳، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

[۷۶] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۵۱، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

[۷۷] جبوری عبدالله، پاورپوینت کامل ابن درستویه، ج۱، ص۵۲، بغداد، ۱۹۷۳-۱۹۷۴م.

ابوطاهر مقری (عبدالله ابن محمد)، از قاریان معروف معاصر وی که گفته‌اند پس از ابن مجاهد ، شیخ القراءِ بغداد (د ۳۲۴ق) کسی چون او در علم قرائات نیامده است و کرمانی، ابوعبدالله محمد بن عبدالله.

[۷۸] زبیدی محمد، طبقات النحویین واللغویین، ج۱، ص۱۲۰-۱۲۱، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۹۷۳م.

۹ – شاخص ‌ترین شاگرد

شاخص ‌ترین شاگرد او ابوعلی قالی ، اسماعیل بن قاسم بغدادی (د ۳۵۶ق) است که در امالی خود مکرراً در استشهادات شعری از او نقل می‌کند (فهرست امالی). وی با تکیه بر مایه علمی و ادبی که از پاورپوینت کامل ابن درستویه و دیگر علمای مشرق کسب کرده بود، به اندلس رفت و شمار قابل توجهی از کتب مشرقیان را در نحو و لغت و ادب به آن دیار برد و خود به تدریس و ترویج آن‌ها همت گماشت که از آن میان می‌توان ۳ کتاب «المکتفی، شرح الفصیح و العروض» را که همه از تألیفات پاورپوینت کامل ابن درستویه است، نام برد.

[۷۹] ابن خیر محمد، فهرسه، ج۱، ص۳۱۳، به کوشش فرانسیسکو کودرا، بغداد، ۱۹۶۳م.

[۸۰] ابن خیر محمد، فهرسه، ج۱، ص۳۴۲، به کوشش فرانسیسکو کودرا، بغداد، ۱۹۶۳م.

[۸۱] ابن خیر محمد، فهرسه، ج۱، ص۳۹۹، به کوشش فرانسیسکو کودرا، بغداد، ۱۹۶۳م.

۱۰ – سال وفات

درباره سال وفات پاورپوینت کامل ابن درستویه در گزارش ابن ندیم

[۸۲] ابن ندیم، کتاب الفهرست، ج۱، ص۶۸.

اختلاف فاحشی وجود دارد. وی درگذشت او را در «سیصد و سی و چند» می داند، ولی در این مورد گویا شرح حال